Quan hệ Mỹ-Trung: Khi cạnh tranh AI gặp phải một mâu thuẫn

Diễn biến đó không chỉ làm dấy lên cuộc tranh luận tại Washington về cách tiếp cận đối với AI của Trung Quốc, mà còn mở ra khả năng AI sẽ trở thành một nội dung được lãnh đạo hai nước trao đổi trong thời gian tới.

AI: Từ cuộc đua công nghệ đến vấn đề ngoại giao

Vai trò của Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ AI được đánh giá là đang thay đổi nhanh chóng.

Ngày 17/7, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có bài phát biểu quan trọng về phát triển AI. Cùng thời điểm, các công ty công nghệ Trung Quốc liên tiếp tung ra những mô hình AI mới có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ, trong đó nổi bật là Kimi K3.

Việc các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc phát triển nhanh chóng đã làm dấy lên cuộc tranh luận mới tại Washington về chính sách của Mỹ đối với công nghệ AI của Trung Quốc. Hơn 20 doanh nghiệp công nghệ, trong đó có Nvidia, đã ký một bức thư ngỏ kêu gọi chính quyền Mỹ tránh áp đặt các biện pháp hạn chế sớm đối với các mô hình AI mã nguồn mở.

Theo Ryan Fedasiuk, nghiên cứu viên tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), việc Kimi K3 được phát hành đã "khơi mào một cuộc tranh luận tại Washington về cách ứng xử đối với các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc".

Và cuộc tranh luận này nhiều khả năng sẽ được đưa vào nội dung thảo luận của lãnh đạo Mỹ-Trung thời gian tới.

Phát biểu vào cuối tuần trước về chính sách trung tâm dữ liệu của Mỹ, Tổng thống Donald Trump cho biết ông dự định sẽ trao đổi với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về AI trong chuyến thăm Mỹ của nhà lãnh đạo Trung Quốc vào cuối tháng 9 tới.

Đáp lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh sẵn sàng hợp tác với Washington trong lĩnh vực AI.

Theo ông Lex Zhao, hiện là đối tác điều hành của One Way Ventures có trụ sở tại Boston và quản lý khối tài sản trị giá 150 triệu USD, việc Mỹ và Trung Quốc lựa chọn hợp tác hay đối đầu trong lĩnh vực AI sẽ "có ý nghĩa rất lớn".

"Thực tế là nhiều công ty khởi nghiệp của Mỹ đang sử dụng các mô hình AI của Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp mà chúng tôi đầu tư cũng phát triển sản phẩm dựa trên các mô hình này", ông nói.

Ông Zhao cho rằng, cả Mỹ và Trung Quốc đều đang nắm giữ "nhiều đòn bẩy" đối với nhau, qua đó hạn chế những hành động mà mỗi bên có thể thực hiện trong lĩnh vực AI.

Sự phụ thuộc lẫn nhau về mặt thương mại này được đánh giá là đang biến một thách thức công nghệ của Mỹ thành một vấn đề ngoại giao.

Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng thông qua AI

Trong tháng này, Trung Quốc không chỉ tổ chức Hội nghị AI thế giới (World AI Conference) tại Thượng Hải, mà còn đăng cai Tuần lễ Kỹ thuật số APEC tại Thành Đô, với sự tham dự của gần hai mươi quan chức công nghệ cấp cao, trong đó có đại diện Mỹ.

Ông George Chen, đối tác kiêm Chủ tịch bộ phận kỹ thuật số của The Asia Group, là một trong những người tham dự cả hai sự kiện.

Theo ông, "Bắc Kinh hiện cũng xem AI là một hình thức ngoại giao mới nhằm thu hút thêm đồng minh và đối tác". Ông đồng thời nhận định, Hội nghị Thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến diễn ra tại Washington D.C. vào tháng 9 sẽ là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo có cơ hội trao đổi về các vấn đề liên quan đến ngoại giao AI.

Có thể thấy, những bước tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực AI diễn ra bất chấp bốn năm Mỹ áp đặt các biện pháp hạn chế tiếp cận chip bán dẫn tiên tiến phục vụ huấn luyện mô hình AI. Tuy nhiên, sự quan tâm đối với các mô hình mới vẫn đang bị giới hạn bởi năng lực tính toán.

Đầu tháng này, chuyên gia tư vấn AI Shu Weibing cho biết, sau chuyến thăm văn phòng của Z.ai, ông được biết các doanh nghiệp muốn sử dụng công cụ lập trình GLM 5.2 tiên tiến nhất của công ty, được ra mắt vào giữa tháng 6, phải chờ khoảng ba tháng mới có thể tiếp cận.

Chỉ vài ngày sau khi Moonshot giới thiệu Kimi K3, công ty này cũng thông báo tạm dừng tiếp nhận đăng ký mới do hạn chế về năng lực tính toán.

Trong khi đó, Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng điện toán trong nước. Một nguồn tin cho biết, Z.ai đang mở rộng một trung tâm dữ liệu có công suất 1 gigawatt.

Tốc độ phát triển của các mô hình AI Trung Quốc, ngay cả vào cuối tháng 6, cũng đã khiến tỷ lệ người Mỹ cho rằng Trung Quốc đang đi trước Mỹ trong phát triển AI tăng nhẹ, theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew.

Một khảo sát khác của Pew được công bố đầu tháng 7 cho thấy, khoảng một nửa số người Mỹ không đồng tình với các chính sách về AI của cả Đảng Dân chủ lẫn Đảng Cộng hòa.

Không chỉ vậy, nền tảng Hugging Face có trụ sở tại Mỹ cho biết đã phải sử dụng GLM 5.2 của Z.ai để ứng phó với một cuộc tấn công mạng do một mô hình OpenAI hoạt động bất thường gây ra.

Theo ông Ryan Fedasiuk, sự việc này "cho thấy rất rõ vì sao mã nguồn mở lại cần thiết đối với các doanh nghiệp Mỹ và sẽ là một sai lầm nếu đóng cánh cửa đó", và rằng "vẫn có thể tìm ra một giải pháp dung hòa".

Trong khi một số doanh nghiệp Mỹ cáo buộc các nhà phát triển Trung Quốc sao chép công nghệ AI, Thinking Machines Lab - startup đứng sau mô hình AI mã nguồn mở tiên tiến nhất của Mỹ hiện nay - lại công khai cho biết đã sử dụng DeepSeek và Kimi trong quá trình phát triển mô hình của mình.

Diễn biến này cũng thu hút sự quan tâm của nhiều nền kinh tế khác.

Tại Tuần lễ Kỹ thuật số APEC ở Thành Đô, các đại biểu đã thông qua một tuyên bố bày tỏ sự ủng hộ đối với các mô hình AI mã nguồn mở "được xây dựng cùng các cơ chế bảo đảm an ninh mạnh mẽ".

Hiện vẫn chưa rõ liệu các chính sách, ngay cả khi được lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đưa ra thảo luận trong hai tháng tới, có thể tạo ra lợi thế trong cuộc đua AI đang thay đổi nhanh chóng hay không.

Theo ông Lex Zhao, cách làm hiệu quả nhất đối với doanh nghiệp là sử dụng những hệ thống cho phép linh hoạt chuyển đổi giữa các mô hình AI khác nhau, thay vì chỉ phụ thuộc vào một mô hình duy nhất.

Khi các mô hình AI của Trung Quốc tiếp tục được cải thiện và phổ biến rộng rãi, các doanh nghiệp tại Mỹ cũng như nhiều quốc gia khác có thể sẽ ngày càng khó tránh khỏi việc phát triển sản phẩm dựa trên những mô hình này.

(theo CNBC)

Ái Nhi