7 năm sống với khuôn mặt bất động

Sau ca phẫu thuật u não, nam thanh niên 26 tuổi, ở Sơn La, mất hoàn toàn khả năng vận động nửa mặt trái. Gần 7 năm sau, chàng trai mới có thể tìm lại nụ cười từng tưởng đã mất.

7 năm trước, nam thanh niên ở Sơn La phát hiện khối u lớn ở vùng góc cầu tiểu não và được chỉ định phẫu thuật. Các bác sĩ lấy bỏ hoàn toàn khối u, song do tổn thương nằm sát dây thần kinh số VII, việc bóc tách gặp nhiều khó khăn.

Dây thần kinh số VII đảm nhiệm phần lớn vận động các cơ biểu cảm của khuôn mặt. Sau mổ, anh bị liệt hoàn toàn nửa mặt trái. Khi cười, miệng bị kéo lệch, mắt bên liệt không thể khép kín.

Những biểu hiện này không chỉ khiến khuôn mặt mất cân đối. Trong sinh hoạt hàng ngày, anh phải đối mặt với tình trạng hở mi, có nguy cơ khô và tổn thương giác mạc. Việc giao tiếp cũng trở nên khó khăn khi các biểu cảm trên khuôn mặt không còn tự nhiên. Gần 7 năm, chàng trai trẻ sống cùng những hạn chế đó.

Bác sĩ tư vấn sức khoẻ cho người bệnh.

TS.BS Bùi Mai Anh, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học, bác sĩ Khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết khi tiếp nhận bệnh nhân, các cơ mặt bên liệt đã teo nhiều do tình trạng kéo dài. Đây là yếu tố khiến việc phục hồi vận động trở nên khó khăn hơn so với những trường hợp mới mắc.

Tuy nhiên, với một người 26 tuổi, việc điều trị không chỉ nhằm cải thiện diện mạo. Các bác sĩ đặt mục tiêu khôi phục những chức năng thiết yếu như cười và nhắm mắt, qua đó giúp bệnh nhân tự tin hơn trong giao tiếp và sinh hoạt.

Sau khi được tư vấn, gia đình quyết định thực hiện phẫu thuật phục hồi liệt mặt bằng kỹ thuật vi phẫu.

Theo TS.BS Bùi Mai Anh, thay vì chỉ treo các mô mềm để khuôn mặt cân đối khi ở trạng thái nghỉ, ê-kíp lựa chọn chuyển vạt cơ có chức năng và thần kinh đi kèm, hướng tới khôi phục vận động chủ động.

Trong cuộc mổ đầu tiên, các bác sĩ chuyển cơ chức năng để tái tạo vận động vùng miệng, đồng thời đặt thần kinh xuyên mặt, tạo đường dẫn cho quá trình phục hồi vận động sau đó.

Khoảng 3 tháng sau mổ, vùng mặt bên liệt bắt đầu xuất hiện vận động. Đến tháng thứ 9, anh đã có thể chủ động cười, hai bên miệng cân xứng hơn.

Đây là bước tiến quan trọng bởi mục tiêu của phẫu thuật không chỉ là kéo phần miệng về vị trí cân đối. Người bệnh cần có khả năng chủ động tạo nụ cười và biểu lộ cảm xúc bằng chính cơ mặt được phục hồi.

Sau khi hệ thống thần kinh được chuẩn bị để phục hồi hoạt động của cơ vòng mi, các bác sĩ tiếp tục thực hiện cuộc phẫu thuật thứ hai, chuyển cơ nhằm cải thiện khả năng nhắm mắt.

Trước điều trị, khi nhắm mắt, khe hở mi của anh khoảng 5-6 mm. Sau 5-6 tháng tập phục hồi chức năng, khe hở chỉ còn khoảng 1-2 mm khi nhắm nhẹ và bệnh nhân có thể chủ động khép kín mắt khi dùng lực.

Khả năng nhắm mắt được cải thiện giúp hạn chế tình trạng khô giác mạc, giảm nguy cơ tổn thương bề mặt nhãn cầu, đồng thời giúp anh thuận tiện hơn trong sinh hoạt.

Với anh, thay đổi dễ nhận thấy nhất là nụ cười đã trở lại. Sau nhiều năm phải sống với khuôn mặt mất cân đối, chàng trai có thể giao tiếp tự nhiên hơn và bớt mặc cảm về ngoại hình.

Các bác sĩ đánh giá phục hồi liệt mặt mạn tính ở người trẻ có ý nghĩa lớn đối với chất lượng cuộc sống. Khi có thể cười, nhắm mắt và biểu lộ cảm xúc gần với tự nhiên, người bệnh có thêm sự tự tin để học tập, làm việc và tham gia các hoạt động xã hội.

TS.BS Bùi Mai Anh cho biết trường hợp này cũng cho thấy những bệnh nhân liệt mặt kéo dài nhiều năm vẫn có cơ hội phục hồi nếu được đánh giá đúng tình trạng cơ, thần kinh và lựa chọn kỹ thuật phù hợp.

Đáng chú ý, đây là một trong những trường hợp đầu tiên tại Việt Nam được áp dụng kỹ thuật chuyển cơ vùng cổ để hỗ trợ phục hồi vận động mi mắt. Kết quả bước đầu được đánh giá khả quan.

PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình, cho rằng kết quả điều trị mở thêm cơ hội cho những người bị liệt mặt mạn tính, đồng thời cho thấy khả năng tiếp cận và làm chủ các kỹ thuật vi phẫu hiện đại của chuyên ngành phẫu thuật tạo hình trong nước.

Như Loan