Chủ động quản lý bệnh không lây nhiễm

Nhân viên Trạm Y tế Tân Phong kiểm tra các chỉ số cho bệnh nhân mắc bệnh không lây.

19 năm sống chung với bệnh đái tháo đường, ông Lê Trọng Xếp, 68 tuổi (xã Lưu Vệ) duy trì đều đặn việc khám sức khỏe hằng tháng. Thời gian gần đây, ông đến Trạm Y tế Tân Phong khám, theo dõi đường huyết và nhận thuốc theo chỉ định.

Ông Lê Trọng Xếp cho biết: “Bệnh phải điều trị lâu dài nên tháng nào tôi cũng đi khám, lấy thuốc và nghe bác sĩ tư vấn. Trước đây phải đi xa, nay được khám, cấp thuốc ngay tại trạm y tế nên thuận tiện hơn nhiều. Các bác sĩ cũng thường xuyên nhắc nhở, hướng dẫn cách ăn uống, tập luyện để kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng xảy ra".

Trạm Y tế Tân Phong triển khai quản lý bệnh không lây nhiễm từ năm 2018. Trạm đã rà soát, nắm số người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và các trường hợp nguy cơ để đưa vào theo dõi, điều trị. Đến nay, trạm đã phát hiện 758 người tăng huyết áp, trong đó đang quản lý 204 người; phát hiện 656 người mắc đái tháo đường và 70 người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản.

Trạm phối hợp với địa phương thành lập câu lạc bộ dành cho người mắc bệnh không lây nhiễm. Qua các buổi sinh hoạt, người bệnh được tư vấn về sử dụng thuốc, dinh dưỡng, luyện tập và cách chủ động kiểm soát bệnh. Trạm cũng phối hợp với các hội, đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân kiểm tra sức khỏe, xây dựng lối sống lành mạnh.

Chị Nguyễn Thị Mai, Trạm trưởng Trạm Y tế Tân Phong, cho biết: "Trạm chú trọng phát hiện sớm, đưa người bệnh vào quản lý và theo dõi thường xuyên, đồng thời tư vấn để người bệnh chủ động thay đổi chế độ ăn uống, vận động và lối sống. Tuy nhiên, phần lớn người bệnh vẫn khám và nhận thuốc tại bệnh viện. Một trong những nguyên nhân là thuốc tại trạm chưa được cung ứng ổn định, có thời điểm thiếu hoặc thay đổi chủng loại, khiến việc duy trì điều trị tại tuyến cơ sở gặp khó khăn”.

Cách làm này cũng đang được triển khai tại Trạm Y tế Hoằng Trung. Hiện trạm quản lý 453 người mắc bệnh không lây nhiễm, trong đó có 124 bệnh nhân tăng huyết áp đang khám, điều trị ngoại trú. Cùng với khám, theo dõi và tư vấn, trạm tăng cường truyền thông, vận động người dân chủ động kiểm tra sức khỏe, nhất là những người có yếu tố nguy cơ. Đồng thời, phối hợp với Bệnh viện Nội tiết tỉnh tổ chức khám, sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường tại cộng đồng. Qua sàng lọc, những trường hợp có dấu hiệu mắc bệnh hoặc nguy cơ cao được tư vấn, hướng dẫn kiểm tra chuyên sâu, theo dõi và điều trị phù hợp.

Chị Đỗ Thị Tú, Trạm trưởng Trạm Y tế Hoằng Trung, cho biết: “Mục tiêu của trạm là không bỏ sót người mắc bệnh. Vì vậy, trạm chú trọng sàng lọc, nhất là ở những nhóm có nguy cơ. Đồng thời, phối hợp với tuyến trên nhằm phát hiện bệnh sớm hơn và nâng cao năng lực chuyên môn để tư vấn, hướng dẫn người dân theo dõi và điều trị phù hợp”.

Anh Vũ Đình Nam, Trưởng Khoa Phòng chống bệnh không lây (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh), cho biết: “Trên phạm vi toàn tỉnh, tăng huyết áp và đái tháo đường tiếp tục là hai nhóm bệnh có số người được phát hiện lớn nhất, với 203.202 người tăng huyết áp và 71.780 người đái tháo đường. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính/hen phế quản có 9.301 người được phát hiện. Tuy nhiên, số người phát hiện bệnh được đưa vào quản lý còn thấp. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện bệnh mà phải đưa người bệnh vào quản lý và duy trì điều trị lâu dài. Đồng thời, chủ động sàng lọc để phát hiện những trường hợp chưa được chẩn đoán”.

Từ thực tế đó, quản lý bệnh không lây nhiễm đang từng bước chuyển từ bị động sang chủ động, với trọng tâm là phát hiện sớm, theo dõi lâu dài và đưa dịch vụ y tế đến gần người dân. Thời gian qua, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh triển khai sàng lọc, truyền thông phòng, chống bệnh không lây nhiễm; đồng thời tăng cường giám sát, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở. Qua đó, nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm, đưa người bệnh vào quản lý và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Từ sàng lọc tại cộng đồng đến quản lý tại trạm y tế, cách làm chủ động đang giúp đưa phòng, chống bệnh không lây nhiễm đến gần người dân hơn. Phát hiện sớm, theo dõi thường xuyên và tuân thủ điều trị là chìa khóa kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng và giảm gánh nặng điều trị lâu dài.

Bài và ảnh: Quỳnh Chi