Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam chi gần 320 tỷ đồng tiền mặt trái quy định

Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam và các đơn vị trực thuộc bị thanh tra xác định đã dùng 320 tỷ đồng tiền mặt để chi trả các khoản lương, thưởng trái với Luật Phòng chống tham nhũng.

Thông tin được nêu trong thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), hai ban quản lý dự án, 6 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (ATTECH) và 14/193 dự án đầu tư theo kế hoạch được phê duyệt.

VATM được tổ chức theo mô hình công ty mẹ - con, do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Theo kế hoạch giai đoạn 2021-2025, VATM được giao đầu tư 193 dự án với tổng mức điều chỉnh hơn 11.845 tỷ đồng và kế hoạch giải ngân 5.944 tỷ đồng. Tiền từ nguồn vốn quỹ đầu tư phát triển, khấu hao tài sản cố định và vốn vay thương mại.

Kết quả thanh tra chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý chi phí, thanh toán, sử dụng đất, tài sản công và đầu tư xây dựng. Theo đó, giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM cùng các đơn vị hạch toán phụ thuộc và ATTECH đã chi bằng tiền mặt các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên với tổng giá trị gần 320 tỷ đồng.

Việc dùng tiền mặt bị thanh tra đánh giá là vi phạm khoản 1 Điều 29 Luật Phòng, chống tham nhũng. Lẽ ra, VATM phải thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và khoản chi khác có tính chất thường xuyên.

Thanh tra Chính phủ cho rằng trách nhiệm thuộc về Ban tổng giám đốc, Ban tài chính VATM, ban lãnh đạo, phòng tài chính và các đơn vị liên quan.

Cùng thời kỳ này, VATM hạch toán vào chi phí sản xuất chung 4 khoản có bản chất là mua sắm mới hoặc nâng cấp tài sản tổng 2 tỷ đồng. Trong đó, cập nhật phần mềm BMS 691 triệu đồng, mua mới máy chủ hệ thống AWOS IMS tại Thọ Xuân 450 triệu, nâng cấp hệ thống âm thanh và mua bản quyền kiểm thử hệ thống VoIP 396 triệu.

Các khoản chi này không được ghi tăng nguyên giá tài sản cố định để quản lý, trích khấu hao mà được hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh. Qua đó, việc này làm giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế.

Đối với Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại ATTECH, đến ngày 30/11/2025 số dư gần 5 tỷ đồng. Chỉ một tháng sau, ATTECH đã kết chuyển 1,9 tỷ đồng vào thu nhập khác nhưng chưa hoạch toán, phân phối và nộp về VATM số tiền 3 tỷ đồng còn lại.

Dùng đất công cho thuê sân cầu lông, tennis

Về sử dụng đất, tài sản công để cho thuê cũng bị thanh tra xác định là không đúng mục đích sử dụng. Cụ thể, Công ty Quản lý Bay miền Bắc và miền Nam sử dụng một số tài sản công gắn liền với đất gồm sân cầu lông, sân tennis và một số vị trí lắp đặt thiết bị để cho thuê.

Tổng số thu từ hoạt động này là 3,1 tỷ đồng, hưởng chênh lệch 1,8 tỷ đồng. Số còn lại khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp và lợi nhuận đã phân phối là 844 triệu đồng. Thanh tra đánh giá, các đơn vị trên sử dụng đất, tài sản công để cho thuê là không đúng mục đích sử dụng đất, vi phạm quy định của Luật Đất đai.

Về công tác đầu tư xây dựng tại 14 dự án, cơ quan thanh tra cho rằng báo cáo nghiên cứu khả thi không phân tích tài chính, rủi ro, đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội. Một số báo cáo kinh tế - kỹ thuật không phân tích hiệu quả đầu tư.

Một số dự án phải điều chỉnh nhiều lần. Trong đó dự án cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung 8 lần. Một số nội dung điều chỉnh chủ yếu là kéo dài tiến độ nhưng hồ sơ chưa chứng minh trường hợp được điều chỉnh dự án.

Cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội lẽ ra phải được triển khai đầu tư đến năm 2020 theo quyết định của Thủ tướng. Nhưng tại thời điểm thanh tra, VATM chưa đầu tư cơ sở này.

Việc xác định tổng mức đầu tư và dự toán chi phí thiết bị cũng bị thanh tra chỉ ra một số tồn tại. Một số hạng mục xây lắp, thiết bị được xác định trên cơ sở báo giá, không được xác định đầy đủ trên cơ sở khối lượng công việc, đơn giá. Một số thiết bị không có đủ báo giá để so sánh, lựa chọn.

Đặc biệt, nhiều giá trúng thầu thiết bị giảm 33-44% so với giá ban đầu được xác định. Ví dụ, dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay, số tiền được lập là 807 tỷ đồng. Nhưng sau đấu thầu, giá trúng thầu giảm khoảng 29% so với dự toán được phê duyệt.

Sau khi chỉ ra các tồn tại, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM rà soát, khắc phục các tồn tại, hạn chế, vi phạm. Về xử lý kinh tế, VATM cùng các đơn vị trực thuộc VATM và ATTECH thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước khoảng 4 tỷ đồng.

Phạm Dự