World Cup 2026 không chỉ là giải đấu lớn nhất lịch sử về quy mô chuyên môn với 48 đội tuyển, mà còn đánh dấu bước ngoặt trong cơ chế phân phối lợi ích tài chính giữa FIFA và các CLB. Việc giải đấu mở rộng số lượng tham dự, số trận và thời gian tổ chức khiến gánh nặng về nhân sự, tài chính và rủi ro chấn thương đối với các CLB tăng lên đáng kể.

Theo Antonio Fernandez, luật sư cấp cao thuộc bộ phận Thể thao của Baker McKenzie - một trong những hãng luật quốc tế lớn nhất thế giới, có trụ sở chính tại Chicago (Mỹ), FIFA đã xây dựng chương trình hỗ trợ nhằm bồi hoàn cho các CLB có cầu thủ được triệu tập lên ĐTQG tham dự World Cup 2026. "Đây là chương trình hỗ trợ các CLB khi nhả cầu thủ cho World Cup 2026, áp dụng cả ở vòng loại lẫn vòng chung kết. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử FIFA hỗ trợ cho giai đoạn vòng loại", Fernandez nói với báo Tây Ban Nha Marca.

Tổng quỹ hỗ trợ cho hai kỳ World Cup 2026 và 2030 được nâng lên 355 triệu USD, tăng mạnh so với mức 209 triệu USD dành cho các kỳ World Cup 2018 và 2022.

Việc gia tăng ngân sách là kết quả của nhiều năm vận động từ các CLB và Hiệp hội các CLB châu Âu (EFC). Trong khi bóng đá đội tuyển tạo ra doanh thu khổng lồ từ bản quyền truyền hình, tài trợ và quảng cáo, các CLB mới là bên trả lương, quản lý và chịu rủi ro về thể lực cũng như chấn thương của cầu thủ.

Hai gói hỗ trợ riêng biệt. FIFA chia chương trình thành hai phần. Gói thứ nhất trị giá tối đa 100 triệu USD dành cho các trận vòng loại World Cup. Gói thứ hai trị giá tối đa 250 triệu USD dành cho vòng chung kết World Cup. Khoảng 5 triệu USD còn lại được sử dụng để trang trải chi phí quản lý chương trình.

Điểm mới đáng chú ý nhất nằm ở vòng loại. Trước đây, FIFA chỉ bồi hoàn cho các CLB có cầu thủ tham dự vòng chung kết. Từ năm 2026, việc nhả cầu thủ trong các đợt tập trung vòng loại cũng được tính hỗ trợ. Mức hỗ trợ dự kiến khoảng 2.362 USD cho mỗi cầu thủ trong mỗi trận đấu vòng loại, miễn là cầu thủ đó được triệu tập vào danh sách đội tuyển.

Đối với vòng chung kết, cách tính phức tạp hơn. Ngoài số lượng cầu thủ được triệu tập chính thức, FIFA còn tính đến số ngày mà mỗi cầu thủ hiện diện cùng đội tuyển tại giải đấu. Mức hỗ trợ tối thiểu được xác định là 5.000 USD mỗi cầu thủ mỗi ngày. Tổng số tiền CLB nhận được sẽ phụ thuộc vào thành tích của đội tuyển quốc gia và thời gian cầu thủ ở lại giải.

Càng vào sâu, CLB càng nhận nhiều tiền. Theo cơ chế mới, các CLB không chỉ được bồi hoàn cho những ngày thi đấu mà còn cho toàn bộ thời gian cầu thủ được giải phóng khỏi CLB để làm nhiệm vụ quốc gia. Khoản hỗ trợ được tính từ thời điểm cầu thủ tập trung cùng đội tuyển cho đến ngày sau trận đấu cuối cùng của đội tuyển đó tại World Cup.

Điều này đồng nghĩa một CLB có cầu thủ dừng bước ngay từ vòng bảng sẽ nhận ít tiền hơn đáng kể so với CLB có cầu thủ vào tới bán kết hoặc chung kết. Đây được xem là cách tính hợp lý vì phản ánh chính xác khoảng thời gian mà CLB không thể sử dụng cầu thủ của mình.

Chấn thương vẫn là nỗi lo lớn nhất. Bên cạnh khoản bồi hoàn trực tiếp, FIFA cũng duy trì chương trình bảo hiểm chấn thương dành cho cầu thủ gặp vấn đề sức khỏe trong các đợt tập trung đội tuyển, bao gồm World Cup. Tuy nhiên, các khoản bồi thường này chỉ giúp giảm nhẹ thiệt hại tài chính chứ không thể bù đắp hoàn toàn tổn thất chuyên môn. Bởi, các CLB vẫn phải trả lương, chi trả chi phí y tế và chịu ảnh hưởng về mặt chuyên môn khi cầu thủ không thể thi đấu.

Khoản đền bù của FIFA chủ yếu dựa trên mức lương cố định của cầu thủ và bị giới hạn bởi nhiều điều kiện cũng như mức trần nhất định.

Cơ hội lớn cho các CLB nhỏ. Tác động của chương trình hỗ trợ sẽ khác nhau tùy quy mô CLB. Với các đội bóng hàng đầu như Barca, Arsenal, Man City hay Bayern Munich, số tiền nhận được có thể rất lớn về giá trị tuyệt đối nhưng không đáng kể so với quỹ lương khổng lồ mà họ đang chi trả.

Ngược lại, đối với các CLB tầm trung hoặc nhỏ, đây có thể trở thành nguồn thu đáng kể giúp bù đắp ảnh hưởng khi mất những cầu thủ quan trọng trong các đợt tập trung đội tuyển.

Việc World Cup mở rộng lên 48 đội cũng giúp nhiều quốc gia có cơ hội tham dự hơn, qua đó gia tăng số lượng CLB được hưởng lợi từ chương trình. Đặc biệt, việc FIFA lần đầu hỗ trợ cho các trận vòng loại được đánh giá là có ý nghĩa lớn đối với các CLB ở những nền bóng đá kém phát triển, nơi cầu thủ hiếm khi có cơ hội góp mặt tại vòng chung kết World Cup.

FIFA yêu cầu quy trình minh bạch. FIFA đã ban hành bộ quy định chi tiết về cách xác định quyền lợi, thanh toán, chuyển nhượng cầu thủ và xử lý các trường hợp phát sinh nhằm hạn chế tranh chấp. Theo luật sư Fernandez, các CLB không nên chỉ chờ tiền được chuyển về tài khoản mà cần chủ động kiểm tra danh sách cầu thủ được ghi nhận trong chương trình để tránh sai sót ảnh hưởng đến quyền lợi.

World Cup 2026 diễn ra tại Mỹ, Mexico và Canada. Trong khi người hâm mộ chờ đợi những trận cầu đỉnh cao trên sân cỏ, một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra phía sau hậu trường, nơi các CLB tính toán số ngày nhả quân, nguy cơ chấn thương và hàng triệu USD tiền bồi hoàn từ FIFA. Trong bóng đá hiện đại, thành công của một kỳ World Cup không chỉ được đo bằng bàn thắng hay chức vô địch, mà còn bằng cách phân phối lợi ích giữa các bên tham gia vào guồng quay của môn thể thao vua.

Hồng Duy (theo Marca)