Nhận định trên được ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), chia sẻ tại sự kiện Vietnam Investment Forum 2026. Theo đề án nâng hạng được Chính phủ phê duyệt năm ngoái, chứng khoán phấn đấu đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn MSCI - tổ chức cung cấp chỉ số hàng đầu thế giới - vào năm 2030.

Theo ông Nguyễn Sơn, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã chuẩn bị cho kế hoạch này từ 3-5 năm trước. "Sau cột mốc được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi, Việt Nam có thể đạt thêm chuẩn các tiêu chí của MSCI vào năm 2028 hoặc 2029, sớm hơn kế hoạch ban đầu", ông Sơn nói.

Năm ngoái, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch Chứng khoán SSI, nhận định những điều kiện để được nâng hạng theo tiêu chuẩn của MSCI khắt khe hơn nhiều so với FTSE Russell. Không chỉ xét quy mô và thanh khoản doanh nghiệp, MSCI còn đánh giá sâu khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài bao gồm cơ chế giao dịch, thanh toán, giới hạn sở hữu nước ngoài ("room" ngoại), mức độ minh bạch, khả năng chuyển tiền, mức độ ổn định pháp lý...

Ông Nguyễn Sơn cho biết chứng khoán Việt Nam có hai bài toán lớn cần giải để có thể nâng hạng theo chuẩn MSCI. Đầu tiên, tổ chức này yêu cầu thị trường cần có pháp nhân độc lập để làm đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Đây là đơn vị trung gian, đứng giữa người mua và người bán, nhằm giảm thiểu rủi ro khi thanh toán giao dịch chứng khoán.

Ngoài ra, MSCI đặt ra yêu cầu liên quan mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Đây là cơ chế trong đó một ngân hàng lưu ký hoặc một tổ chức trung gian chỉ quản lý một tài khoản chứng khoán duy nhất, nhưng bên trong đó chứa tài sản của nhiều nhà đầu tư khác nhau.

Để giải quyết các vấn đề trên, ông Nguyễn Sơn thông tin VSDC đã hoàn tất việc thành lập đơn vị thành viên là Công ty TNHH MTV Bù trừ Đối tác Trung tâm (CCP). Pháp nhân này đang hoàn thiện hạ tầng công nghệ cũng như các quy định liên quan để có thể đưa hệ thống vào vận hành trong quý I/2027.

Đối với mô hình tài khoản tổng, lãnh đạo VSDC cho biết hiện cơ quan quản lý đang phối hợp với các tổ chức quốc tế như World Bank, IAG cùng các nhóm công tác của Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam (VBF). Việc này nhằm nghiên cứu mô hình phù hợp với điều kiện trong nước, qua đó đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Ông Sơn khẳng định tài khoản tổng sẽ được đặt tại Sở Giao dịch Chứng khoán hoặc tổ chức lưu ký.

Bên cạnh các phương án nâng hạng, tại sự kiện, ông Bùi Hoàng Hải, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, còn nêu ra một số giải pháp để phát triển thị trường. Theo ông Hải, Ủy ban đang phối hợp với bộ, ngành liên quan đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng nâng cao hiệu quả. Các quy định mới sẽ cắt giảm một nửa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.

Đồng thời, nhằm tăng cung cho thị trường, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục thúc đẩy việc cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước. Các bộ, ban, ngành cũng đạt được đồng thuận trong việc doanh nghiệp FDI được chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết cổ phiếu trên sàn.

Ông Bùi Hoàng Hải cho biết cơ quan quản lý cũng đang xây dựng lộ trình để giới thiệu các sản phẩm và dịch vụ mới gắn liền với hệ thống KRX. Bên cạnh đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai hai dự án lớn, bao gồm dự án hệ thống tổng thể quản lý, giám sát thị trường và kho dữ liệu tập trung cho toàn ngành.

Trọng Hiếu