Thủ tướng Campuchia Hun Manet hôm nay cho hay chính phủ Campuchia đã chính thức gửi thông báo tới Thái Lan và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) để khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo Công ước LHQ về Luật biển (UNCLOS) liên quan đến tranh chấp về chủ quyền tại vùng biển giữa hai nước.

Thông báo khởi xướng thủ tục hòa giải bắt buộc theo UNCLOS là hành động pháp lý chính thức trong luật pháp quốc tế, trong đó một quốc gia yêu cầu kích hoạt cơ chế giải quyết tranh chấp cụ thể của LHQ đối với một quốc gia khác.

Cơ chế "hòa giải bắt buộc" do một bên đơn phương gửi thông báo khởi xướng, bên còn lại bắt buộc phải tham gia vào quy trình thành lập Ủy ban Hòa giải và quá trình hòa giải, không được phép né tránh hay từ chối.

Trong thông điệp đặc biệt gửi tới người dân, ông Hun Manet cho hay quyết định này được đưa ra nhằm bảo vệ chủ quyền và lợi ích trên biển của Campuchia phù hợp với luật pháp quốc tế, đồng thời vẫn tiếp tục theo đuổi quan hệ hòa bình và hợp tác với Thái Lan.

"Campuchia luôn tìm cách giải quyết tranh chấp với các nước láng giềng một cách hòa bình. Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm mối quan hệ với Thái Lan trên cơ sở hòa bình, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau, nhưng chủ quyền và quyền hàng hải của Campuchia phải được tôn trọng", ông nói.

Lãnh đạo Campuchia lưu ý rằng trong hơn hai thập kỷ qua, Campuchia và Thái Lan đã hành động theo Bản ghi nhớ năm 2001 (MOU 2001), khuôn khổ song phương nhằm tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về phân định ranh giới biển và cho phép cùng khai thác khu vực tranh chấp trên biển.

Theo Thủ tướng Hun Manet, Campuchia đã nhiều lần kêu gọi Thái Lan duy trì khuôn khổ này sau khi Bangkok ra tín hiệu về ý định rút khỏi thỏa thuận. Tuy nhiên, Thái Lan đã rút khỏi thỏa thuận, khiến MOU 2001 trở nên vô hiệu.

"Do đó, cơ hội đàm phán song phương đã cạn kiệt", ông Hun Manet nói.

Tuy nhiên, Thủ tướng Campuchia khẳng định việc đưa vấn đề lên LHQ "không phải từ bỏ đối thoại mà chuyển hướng sang khuôn khổ pháp lý quốc tế", trong đó cả hai bên đều kỳ vọng được tôn trọng.

Chính phủ Thái Lan chưa phản hồi về thông tin này.

Theo UNCLOS, quy trình hòa giải bắt buộc cho phép một hội đồng chuyên gia độc lập xem xét tranh chấp và đưa ra các khuyến nghị. Tuy nhiên, kết luận của hội đồng không có tính ràng buộc pháp lý đối với bất kỳ bên nào.

Thái Lan trước đây đã tuyên bố sẽ sử dụng UNCLOS làm khuôn khổ tham khảo trong quá trình đàm phán trực tiếp với Campuchia về phân định ranh giới biển.

Hai nước đều tuyên bố chủ quyền đối với khoảng 26.000 km2 vùng biển ở vịnh Thái Lan, nơi được cho là có trữ lượng khí đốt tự nhiên và dầu mỏ trị giá khoảng 300 tỷ USD.

Ngọc Ánh (Theo Khmer Times, Reuters, Thai PBS)