Bộ Tư pháp Mỹ ngày 2/6 thông báo dừng triển khai Quỹ Chống Vũ khí hóa 1776 trị giá gần 1,8 tỷ USD, sau khi thẩm phán Leonie Brinkema của Tòa án Liên bang Khu vực Đông Virginia ra lệnh tạm thời chặn bộ này thành lập chương trình triển khai hồi cuối tuần trước cho đến ít nhất là ngày 12/6, khi phiên điều trần mới được tổ chức.

Dù tuyên bố sẽ chấp hành phán quyết của tòa án, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn bày tỏ sự phản đối gay gắt. Cơ quan này khẳng định Quỹ Chống Vũ khí hóa được thành lập hoàn toàn vì mục đích phi đảng phái - mở cửa cho cả người thuộc phe Dân chủ, Cộng hòa lẫn độc lập - nhằm bù đắp cho những cá nhân từng bị bức hại và đối xử bất công.

Ông Trump và các đồng minh Cộng hòa từ lâu cho rằng chính quyền Joe Biden đã dùng hệ thống tư pháp để nhắm vào họ một cách bất công. Theo khuôn khổ Quỹ Chống Vũ khí hóa 1776, ngân sách liên bang sẽ được dùng để bồi thường cho những cá nhân cho rằng họ từng bị chính quyền Biden nhắm mục tiêu, truy bức hoặc đối xử bất công vì động cơ chính trị.

Chương trình bị phe Dân chủ và nhiều tổ chức giám sát gọi là "quỹ đen", với các tiêu chí xét duyệt bị cho là thiếu minh bạch, có thể tạo lợi ích cho các đồng minh ông Trump.

Tranh cãi gia tăng sau khi những người ủng hộ ông Trump, trong đó có một số người từng bị truy tố vì liên quan vụ bạo loạn Đồi Capitol tháng 1/2021, bày tỏ ý định nộp yêu cầu nhận tiền. Ngay trong ngày đầu trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã ân xá hoặc giảm án cho khoảng 1.500 bị cáo bị kết tội trong vụ bạo loạn, khẳng định họ bị đối xử bất công.

Theo giới quan sát, việc không kháng cáo phán quyết của thẩm phán Brinkema cho thấy chính quyền đang đối mặt sức ép lớn từ các nghị sĩ của cả hai đảng, những người có nhiều quan ngại nghiêm trọng về chương trình. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã gặp ông Trump tại Nhà Trắng ngày 1/6 để thảo luận về quỹ này, CBS News dẫn nguồn thạo tin cho biết.

Sức ép lên đến đỉnh điểm trong cuộc họp kín của nhóm nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện tháng trước, khi nhiều thượng nghị sĩ chất vấn quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche về quỹ này. Cuộc họp được mô tả là căng thẳng, với nhiều ý kiến bất bình về chương trình và thời điểm triển khai, khiến lãnh đạo Cộng hòa phải hủy kế hoạch bỏ phiếu về ngân sách cho các cơ quan thực thi nhập cư thuộc Bộ An ninh Nội địa.

Phe Dân chủ cũng đe dọa ép Thượng viện phải biểu quyết công khai về quỹ này, đẩy đảng Cộng hòa vào thế khó khi một số thượng nghị sĩ của họ có thể cùng phe Dân chủ phản đối chương trình. "Sẽ không ai có thể né tránh vấn đề này", Thượng nghị sĩ Dân chủ Adam Schiff của bang California, nói trong họp báo 1/6.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết ông đã trao đổi với ông Trump vào cuối tuần. "Tôi cho rằng cách xử lý tốt nhất là chính quyền khai tử quỹ này", ông Thune nói.

Đức Trung (Theo CBS News, AP, Hill)