Kiến nghị này được ông Lê Hoàng Anh, Ủy viên Ủy ban Kinh và tế Tài chính của Quốc hội nêu tại phiên thảo luận tại hội trường, ngày 21/4.

Ông Hoàng Anh dẫn lại số liệu thống kê cho thấy phần lớn tín dụng chảy vào bất động sản khi đã tăng 132% trong giai đoạn 2021-2025, lên hơn 4,5 triệu tỷ đồng. "Giá nhà ở Hà Nội, TP HCM gấp 25-30 lần thu nhập bình quân đầu người, còn thông lệ quốc tế chỉ 4-6 lần. Việc này khiến người trẻ 30 năm lao động cật lực không mua nổi nhà", đại biểu nêu.

Ông cho rằng tình trạng tín dụng "chảy" sai chỗ kéo dài, trong khi đầu tư tư nhân ở Việt Nam phụ thuộc 80% từ vốn ngân hàng. "Lãi suất cho vay cao chỉ ngành đầu tư lợi nhuận cao hoặc đầu cơ tài sản mới chịu được", ông Hoàng Anh nói.

Đại biểu đoàn Gia Lai cũng bày tỏ lo ngại khi vốn ngân hàng vào thị trường địa ốc cao hơn 1,8 lần vào công nghiệp và 5,3 lần sản xuất nông, lâm, thủy sản. Ông Hoàng Anh ví von rằng "Việt Nam đang chạy marathon với đôi chân vốn bị trói trong tài sản đầu cơ", thay vì chảy vào những lĩnh vực tạo ra giá trị thật.

Ông đề nghị Chính phủ kiểm soát tín dụng bất động sản bằng công cụ thị trường, tránh dùng mệnh lệnh hành chính. "Cần thực hiện ngay việc thu phí sử dụng đất theo hiệu quả kinh tế và thời gian đưa đất vào sử dụng", Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất có thể thí điểm cơ chế này tại Luật Thủ đô (sửa đổi), tiếp đó là Luật Đô thị đặc biệt đang được TP HCM triển khai xây dựng.

Theo ông Hoàng Anh, nhà đất thứ hai trở lên không đưa vào sử dụng hoặc cho thuê cần bị áp phí lũy tiến phù hợp. Đất tại dự án chậm triển khai quá 24 tháng cũng phải chịu phí tăng dần theo thời gian. Sau đó, số tiền thu được có thể đưa vào quỹ nhà ở xã hội, tái thiết chung cư cũ và hạ tầng đô thị thiết yếu.

Thực tế, việc đánh thuế trên lãi chuyển nhượng bất động sản hay với nhà thứ hai trở lên từng được giới chuyên gia, đại biểu Quốc hội đề xuất nhằm hạ nhiệt thị trường, hạn chế đầu cơ. Tại kỳ họp Quốc hội cuối năm ngoái, khi sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ trưởng Tài chính từng cho biết chưa đủ cơ sở để thu thuế trên lãi mua bán nhà đất cho tới khi có sàn giao dịch bất động sản online, cũng như đủ dữ liệu số hóa đất đai gắn với dữ liệu trên VNeID. Vì vậy, thuế với chuyển nhượng nhà đất đến nay vẫn duy trì 2% trên giá trị giao dịch.

Cần tìm cách hạ nhiệt giá bất động sản, để thị trường này phát triển ổn định cũng là mối quan tâm của nhiều đại biểu trước đó. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng chỉ ra nhiều vấn đề bất ổn của thị trường bất động sản hiện tại như khó khăn lớn vẫn nằm ở thể chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư, xác định giá đất...

"Nguồn cung hợp pháp vẫn tắc, còn đầu cơ, tin đồn quy hoạch và đấu giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo", ông Sơn nói tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội chiều 20/4.

Ông đề nghị Chính phủ làm rõ giải pháp hạ nhiệt mặt bằng giá bất động sản đang leo thang bất hợp lý. Trong đó, nhà quản lý cần tìm cách xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường, khi nhiều địa phương vẫn còn có xu hướng "trông chờ vào nguồn thu từ đất".

Ngoài ra, Chính phủ cũng cần có giải pháp xử lý cụ thể hơn các dự án bất động sản vướng mắc trong vụ án, dự án chậm triển khai để hoang hóa, lãng phí nhiều năm.

"Dự án đủ điều kiện thì cho tiếp tục triển khai với thời hạn rõ ràng. Dự án không còn năng lực hoặc cố tình chây ì, thì kiên quyết thu hồi, đấu giá, đấu thầu lại hoặc chuyển mục đích sử dụng phù hợp", đại biểu đoàn Hải Phòng nêu.

Năm ngoái, làn sóng xây nhà cao cấp lan rộng ở các đô thị lớn, nhất là Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, kéo mặt bằng giá chung cư mới leo thang 20-40% trong khi phân khúc bình dân ngày càng thu hẹp.

Nguồn cung dồi dào, nhưng 2025 cũng đánh dấu lượng mở bán kỷ lục của phân khúc giá trên 120 triệu đồng mỗi m2. Riêng tại Hà Nội, phân khúc giá này có gần 4.000 căn, chiếm 11% số căn mở bán trong năm. Các dự án mới tại khu vực nội thành tiếp tục duy trì quanh 90-110 triệu một m2. Thậm chí một số dự án dù nằm ở ngoại ô vẫn mở bán ở ngưỡng cao, lên đến 5-6 tỷ đồng một căn hộ hai phòng ngủ.

Tuy nhiên, từ đầu năm đến nay thị trường có dấu hiệu chững lại, thanh khoản giảm trong bối cảnh lãi suất tăng. Dữ liệu của kênh Batdongsan hồi tháng 3 cho thấy thị trường chung cư Hà Nội bắt đầu chững giá từ cuối 2025. Mức giảm 1-4% giá chuyển nhượng so với cuối năm ngoái xuất hiện ở một số dự án như The Senique, Masteri Waterfront, The Sapphire - Vinhomes Ocean Park 1, Imperia Signature Cổ Loa...

Anh Tú