Vịnh Vũng Rô (Phú Yên cũ) rộng khoảng 1.640 ha, có điều kiện thuận lợi cho nuôi thủy sản, đặc biệt là tôm hùm. Năm 1995, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 3 bắt đầu thí điểm tại đây với mô hình nuôi trai lấy ngọc.

Những năm sau đó, nghề nuôi tôm hùm phát triển tự phát, thu hút nhiều hộ dân từ các địa phương khác đến sinh sống và đầu tư lồng bè. Đến năm 2026, toàn vịnh có 603 chủ bè với hơn 37.000 lồng, chiếm khoảng 400 ha mặt nước, trải dài ở các bãi Hương, Nhãn, Chùa, Lách...

Theo thống kê, hơn 90% số lồng đang nuôi tôm hùm bông và tôm hùm xanh với hơn 12 triệu con. Phần còn lại là khoảng 4 triệu cá chim, cá bớp, cá mú... Giai đoạn 2026-2027, sản lượng dự kiến đạt hơn 2.800 tấn tôm hùm và 3.800 tấn cá biển.

Tuy nhiên, thời gian tới khu vực này sẽ không còn được phép nuôi do nằm trong quy hoạch phân khu 1/2.000 tổ hợp du lịch vịnh Vũng Rô - đảo Hòn Nưa.

Việc di dời lồng bè được thực hiện theo từng giai đoạn. Năm 2026 sẽ có 121 cơ sở phải chuyển đi; năm 2027 là 192 cơ sở; năm 2028 thêm 74 cơ sở. Đến năm 2029, 216 cơ sở hình thành trước năm 2005 và của người dân thôn Vũng Rô sẽ được bố trí vào vùng nuôi đã quy hoạch.

Để hạn chế ảnh hưởng đến sinh kế, UBND xã Hòa Xuân đề xuất dành khoảng 150 ha mặt nước phía đông vịnh cho người dân tiếp tục nuôi thủy sản. Phương án này vừa tạo cơ sở cho lộ trình di dời, vừa giúp việc quản lý bài bản, hiệu quả và phù hợp thực tế hơn.

Bùi Toàn