Hành trình Mỹ - Iran từ căng thẳng đến xung đột Thứ bảy, 28/2/2026, 20:36 (GMT+7) Từ những bất đồng âm ỉ quanh thỏa thuận hạt nhân đến đòn "gây sức ép tối đa" của Tổng thống Trump, ngòi nổ căng thẳng Mỹ - Iran đã bùng phát bằng đòn tập kích tên lửa. Mỹ và Israel hôm nay tập kích nhiều địa điểm trên khắp Iran, gồm thủ đô Tehran, trong chiến dịch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả là "chiến dịch quy mô lớn". Iran cũng lập tức đáp trả bằng các tên lửa nhắm vào Israel và các căn cứ của Mỹ trong khu vực.Căng thẳng giữa Washington và Tehran đã âm ỉ trong nhiều năm, nhưng tình trạng leo thang hiện tại bắt nguồn từ sự sụp đổ của thỏa thuận hạt nhân cách đây hơn một thập kỷ.Thỏa thuận hạt nhân ban đầu có tên Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), được Iran ký với nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga, Mỹ và Đức) năm 2015. Theo đó, Iran chấp nhận hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc các quốc gia phương Tây đồng ý gỡ bỏ mọi biện pháp trừng phạt nhằm vào Tehran.Tuy nhiên, năm 2018, trong nhiệm kỳ thứ nhất, Tổng thống Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi JCPOA, cho rằng cơ cấu của thỏa thuận này sẽ "không thể ngăn được Iran chế tạo bom hạt nhân. Ông Trump kêu gọi xây dựng một "thỏa thuận mới và lâu dài", trong đó không chỉ đặt ra giới hạn sâu hơn với chương trình hạt nhân Iran, mà còn nhằm vào dự án tên lửa đạn đạo và việc nước này hỗ trợ hàng loạt nhóm vũ trang khắp Trung Đông. Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran Ông Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi JCPOA ngày 9/5/2018. Video: Reuters Cựu tổng thống Mỹ Barack Obama khi đó chỉ trích quyết định rút khỏi JCPOA là "sai lầm nghiêm trọng, có khả năng làm tổn hại uy tín của Washington trước thế giới". Iran cũng phản đối quyết định của ông Trump, ban đầu cam kết sẽ tiếp tục tuân thủ thỏa thuận.Iran sau đó dần từ bỏ tuân thủ nhiều cam kết về kiểm soát hạt nhân, khi nỗ lực nối lại đàm phán với Mỹ không thành công, chủ yếu do bất đồng giữa hai bên về mức độ làm giàu uranium, việc nới lỏng lệnh trừng phạt cùng các vấn đề an ninh khu vực.Giới chức Iran thừa nhận đã tăng tốc làm giàu uranium lên mức 60% độ tinh khiết, gần đạt cấp độ vũ khí là 90%. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhiều lần cảnh báo đây là xu hướng đáng lo ngại.Sau khi trở lại nắm quyền năm 2025, ông Trump đã tái áp dụng lập trường "gây sức ép tối đa" đối với Iran. Ông nhấn mạnh Iran phải chấm dứt làm giàu uranium, từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân và hạn chế phát triển tên lửa.Đồng thời, ông chủ Nhà Trắng phát tín hiệu sẵn sàng đàm phán. Điều này tạo ra thông điệp mâu thuẫn, khi Washington vừa cảnh báo hành động quân sự vừa để ngỏ cánh cửa ngoại giao.Các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran đã diễn ra tại Geneva, Thụy Sĩ trong những tuần gần đây. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos ngày 22/1, ông Trump nói "Iran thực sự muốn đàm phán và chúng tôi sẽ đối thoại". Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Tình huống ở Nhà Trắng ngày 21/6/2025. Ảnh: AP Tuy nhiên, ông cũng tuyên bố một "hạm đội lớn" của Mỹ đang hướng về Iran "phòng trường hợp cần thiết", thêm rằng Washington đang theo dõi Tehran "rất chặt chẽ".Thông điệp hai chiều của lãnh đạo Mỹ, vừa chuẩn bị cho xung đột vừa nói về đối thoại, đã làm gia tăng bất ổn trong khu vực.Phong trào biểu tình ở IranCuối tháng 12/2025, giới thương nhân Iran xuống đường biểu tình vì không hài lòng với tình hình kinh tế và đồng rial mất giá. Các cuộc biểu tình ban đầu diễn ra ôn hòa nhưng đã nhanh chóng leo thang thành bạo lực chết người.Giới chức Iran cho hay 3.117 người chết trong các cuộc biểu tình, gồm cả dân thường, lực lượng an ninh và những người mà họ mô tả là "phần tử khủng bố". Trong khi đó, Mỹ cho rằng con số thương vong cao hơn nhiều. Người biểu tình tuần hành ở Tehran tối 10/1. Ảnh: AFP Biểu tình khiến căng thẳng Tehran - Washington leo thang khi Iran cáo buộc "các đặc vụ khủng bố" Israel và Mỹ kích động bạo loạn, trong khi Bộ Ngoại giao Mỹ bác bỏ và nói rằng Tehran "đánh lạc hướng dư luận khỏi những vấn đề nội bộ".Tổng thống Trump nhiều lần đề cập khả năng hỗ trợ người biểu tình, trong đó không loại trừ kịch bản ra lệnh không kích Iran.Sức ép quân sự leo thangTrong vài tuần qua, Mỹ đã triển khai lực lượng quân sự hùng hậu trên khắp Trung Đông, với sự hiện diện của hai nhóm tác chiến tàu sân bay, cùng hơn 100 chiến đấu cơ các loại được điều động đến khu vực.Lực lượng hải quân, máy bay và hệ thống phòng thủ được bố trí gần Iran hơn. Động thái tăng cường hiện diện quân sự này làm dấy lên lo ngại rằng Washington đang chuẩn bị phương án không kích ngay cả khi các cuộc đàm phán đang diễn ra.Ông Trump ngày 27/2 cho biết "không hài lòng" với tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran, cho rằng Tehran "không sẵn lòng đáp ứng những gì chúng tôi cần"."Chúng tôi không thực sự hài lòng với cách họ đàm phán. Họ không thể có vũ khí hạt nhân", ông nói, thêm rằng Mỹ muốn Iran "không làm giàu uranium" có thể sử dụng để chế tạo bom hạt nhân.Đại sứ quán Mỹ trước đó cho phép nhân viên không thiết yếu và gia đình họ rời Israel do "những rủi ro an ninh". Người dân đứng nhìn cột khói bốc lên sau vụ nổ ở Tehran, Iran, ngày 28/2. Ảnh: AP Tới sáng 28/2, Israel thông báo đã phóng tên lửa tấn công Iran. Ông Trump sau đó cũng tuyên bố bắt đầu chiến dịch tập kích các mục tiêu ở Iran.Hãng tin Fars đưa tin nhiều tên lửa đã đánh trúng đường University Street và khu vực Jomhouri ở thủ đô Tehran, cũng như gần trụ sở Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Ảnh vệ tinh cho thấy dinh thự của Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei bị phá hủy, nhưng Iran tuyên bố ông Khamenei đã được đưa tới nơi an toàn.Các vụ nổ cũng xảy ra tại khu vực Seyyed Khandan ở phía bắc Tehran, theo hãng tin Tasnim của Iran. Ngoài ra, nhiều thành phố như Kermanshah, Qom, Tabriz, Isfahan, Ilam và Karaj cũng nằm trong tầm ngắm của đợt tấn công.Mục tiêu của Mỹ Khi tuyên bố về cuộc tấn công Iran, ông Trump cho biết mục tiêu của chiến dịch là "phá hủy bệ phóng tên lửa và san phẳng ngành công nghiệp tên lửa của họ"."Chúng tôi sẽ xóa sổ hải quân của họ", ông Trump viết thêm trên mạng xã hội.Ông cũng nói rằng Mỹ sẽ đảm bảo các "lực lượng ủy nhiệm" của Iran, ám chỉ các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn trong khu vực như Hamas, Hezbollah và Houthi, "không còn có thể gây bất ổn cho khu vực hoặc thế giới". Ông Trump nêu lý do mở chiến dịch nhằm vào Iran Ông Trump nêu lý do phát động chiến dịch tập kích Iran. Video: TruthSocial/realDonald Trump Ông nhắc lại tuyên bố trước đó rằng sẽ không cho phép Iran phát triển vũ khí hạt nhân, dù Tehran nhiều lần khẳng định họ không quan tâm đến việc chế tạo loại vũ khí này. "Họ sẽ sớm nhận ra rằng không ai nên thách thức sức mạnh và uy lực của lực lượng vũ trang Mỹ", ông nói.Ông Trump cũng kêu gọi người dân Iran vào nơi trú ẩn và "giành lấy chính quyền khi chúng tôi xong việc", mô tả đây là "cơ hội trăm năm có một". Tổng thống Mỹ kêu gọi lực lượng vũ trang Iran hạ vũ khí, nếu không sẽ "đối mặt cái chết".Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Trump đang lên kế hoạch cho một "chiến dịch kéo dài nhiều ngày".Phản ứng của Iran Ebrahim Azizi, chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, đã đe dọa đáp trả mạnh mẽ."Chúng tôi đã cảnh báo các vị! Giờ đây các vị đã bắt đầu một con đường mà cái kết không còn nằm trong tầm kiểm soát của các vị nữa", Azizi viết trên mạng xã hội.IRGC sau đó thông báo bắt đầu "đợt đầu tiên trong chiến dịch tấn công dữ dội bằng tên lửa và UAV" nhằm vào Israel. "Đây là biện pháp trả đũa những hành động hiếu chiến và tội ác của đối phương nhằm vào Iran", IRGC cho hay.Truyền thông nhà nước Iran dẫn thông tin từ IRGC cho biết họ đã nhắm mục tiêu vào 4 căn cứ Mỹ gồm sân bay Al-Udeid ở Qatar, Al Salem ở Kuwait, Al-Dhafra ở UAE và căn cứ Hạm đội 5 hải quân Mỹ ở Bahrain. Cột khói bốc lên từ Trung tâm Hỗ trợ Hoạt động Hải quân (NSA) của Mỹ ở Bahrain ngày 28/2. Ảnh: AFP Giới quan sát cho rằng xung đột diễn biến thế nào sẽ phụ thuộc phần lớn vào phản ứng của Iran trong những ngày tới."Đòn trả đũa sẽ tùy thuộc vào mức độ thiệt hại mà họ phải gánh chịu, nhưng còn quá sớm để nói về bất kỳ điều gì", Mohammed Eslami, nhà khoa học chính trị tại Viện Đại học châu Âu, nói.Thanh Tâm (Theo Gulf News, Al Jazeera, TRT World) Link bài viết: https://vnexpress.net/Hanh-trinh-My-Iran-tu-cang-thang-den-xung-dot-5045108.html Facebook Google Tweet Danh mục tin tức Tin tức liên quan Anh cho phép Mỹ dùng căn cứ để tấn công Iran Thủ tướng Starmer cho phép Mỹ dùng căn cứ Anh để thực hiện "các đòn tấn công phòng vệ" nhằm phá hủy tên lửa Iran. Ông Trump thề trả thù cho binh sĩ thiệt mạng trong xung đột với Iran Tổng thống Trump thừa nhận Mỹ có thể hứng chịu thêm thương vong trong chiến dịch nhằm vào Iran, tuyên bố sẽ trả thù cho những người đã thiệt mạng. Loạt vụ nổ tại căn cứ Mỹ ở Iraq Nhiều tiếng nổ vang lên tại sân bay quốc tế Erbil ở miền bắc Iraq, nơi đặt căn cứ đồn trú của lực lượng Mỹ, chưa rõ thiệt hại. Dubai như 'thành phố ma' sau các đợt tập kích của Iran Đường phố Dubai vắng bóng người, cao tốc thưa thớt xe cộ và bầu trời không còn máy bay liên tục cất hạ cánh do xung đột khu vực. Thương vong sau hai ngày Mỹ, Israel tập kích Iran Tính đến tối 1/3, xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã khiến hơn 200 người chết và gần 1.000 người bị thương ở hàng loạt nước Trung Đông. Tính toán của Mỹ, Israel với đòn hạ sát lãnh tụ Iran Không còn là đòn răn đe, cuộc tập kích của Mỹ và Israel vào Lãnh tụ Tối cao Khamenei giữa thủ đô Tehran cho thấy toan tính làm rung chuyển tận gốc quyền lực Iran. Khủng hoảng nhân khẩu học phủ bóng tương lai Ukraine Xung đột kéo dài nhiều năm đẩy Ukraine vào khủng hoảng nhân khẩu học, dân số suy giảm nghiêm trọng đặt ra nhiều thách thức cho tương lai đất nước. Israel điều tra vụ phòng không để lọt tên lửa đạn đạo Iran Lực lượng Phòng vệ Israel điều tra nguyên nhân lưới phòng không để lọt tên lửa đạn đạo Iran nhằm vào Beit Shemesh, khiến ít nhất 9 người chết. Ông Trump sẵn sàng đối thoại với các lãnh đạo mới của Iran Tổng thống Trump cho biết đã chấp nhận đề nghị đối thoại từ các lãnh đạo mới ở Iran, nhưng không nêu cụ thể quan chức và thời điểm. Ảnh vệ tinh căn cứ đồn trú Mỹ sau đòn tập kích của Iran Ảnh vệ tinh thương mại của Trung Quốc cho thấy tên lửa Iran đã gây thiệt hại ở sân bay quân sự Ali Al Salem tại Kuwait. Hàng trăm người đập phá lãnh sự quán Mỹ ở Pakistan Đám đông hàng trăm người Pakistan xông vào lãnh sự quán Mỹ ở Karachi để đập phá, bày tỏ sự ủng hộ với Iran, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng. Phản ứng của thế giới sau vụ hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Nga, Trung Quốc và Triều Tiên lên án Mỹ và Israel hạ sát ông Khamenei, trong khi EU mô tả đây là "thời khắc quyết định" trong lịch sử Iran. Biểu tình nhiều nơi ở Mỹ phản đối cuộc tập kích Iran Các cuộc biểu tình bùng phát ở thủ đô Washington và nhiều thành phố ở Mỹ để phản đối cuộc tấn công vào Iran. Canh bạc rủi ro với ông Trump sau cuộc tập kích hạ sát Lãnh tụ Iran Hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran, Tổng thống Trump đang đối mặt một canh bạc đầy rủi ro, nơi nguy cơ sa lầy có thể đe dọa chính di sản của ông. Loạt quan chức quân sự Iran bị Mỹ - Israel hạ sát Bộ máy cầm quyền Iran hứng thiệt hại nặng nề sau chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel, khi nhiều quan chức cấp cao thiệt mạng. Xem tất cả