Khoảng 9h15 sáng 28/2, khi ngày làm việc mới vừa bắt đầu ở Tehran, bom và tên lửa bắt đầu trút xuống trung tâm thủ đô Iran. Những tiếng nổ lớn giữa ban ngày lập tức tạo ra cảnh tượng hỗn loạn, khi người dân hoảng sợ tháo chạy khỏi các tòa văn phòng.

Các chiến dịch ném bom thường diễn ra vào ban đêm, làm gia tăng cảm giác mất phương hướng cho đối phương và giảm hiệu quả của hệ thống phòng không. Chiến dịch Búa Đêm hồi tháng 6/2025 của Mỹ và Israel được tiến hành vào ban đêm, nhắm vào loạt cơ sở hạt nhân trọng yếu của Iran và diễn ra chớp nhoáng.

Tuy nhiên, chiến dịch tập kích hiệp đồng giữa Mỹ và Israel lần này được tiến hành theo cách khác. Mục tiêu hàng đầu của họ không phải là các căn cứ quân sự hay cơ sở hạt nhân, mà là đội ngũ lãnh đạo cấp cao nhất của Iran.

Những cột khói bốc lên từ khu vực trụ sở chính phủ và những biệt thự ở quận giàu có của thủ đô Tehran. Như các quan chức Israel xác nhận sau đó, loạt tấn công đầu tiên mà họ phối hợp với Mỹ là "đòn phủ đầu", nhằm tiêu diệt ban lãnh đạo Iran và loại bỏ tối đa bộ máy chính quyền cùng lúc.

10h30, loạt tiếng nổ thứ hai vang lên dọc phố Pasteur. Đó là nơi tập trung nhiều cơ quan chính phủ, gồm văn phòng Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, Tổng thống Masoud Pezeshkian, trụ sở an ninh quốc gia và Hội đồng Chuyên gia, cơ quan có nhiệm vụ chọn lãnh tụ tối cao mới khi người đương nhiệm qua đời hoặc từ nhiệm.

Ảnh vệ tinh cho thấy khu phức hợp của Lãnh tụ Tối cao Khamenei gần như bị phá hủy hoàn toàn sau đòn tập kích. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng ông Khamenei đã chết. Vài giờ sau, truyền thông nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ Tối cao đã thiệt mạng.

Không chỉ ban lãnh đạo đương nhiệm nằm trong tầm ngắm của chiến dịch hiệp đồng. Nơi ở của cựu tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad tại Tehran cũng bị phá hủy và hiện chưa rõ tình hình của ông.

Trong lúc xe cứu thương đưa các nạn nhân rời khu Pasteur, tin tức về các cuộc tấn công tại những thành phố khác trên khắp đất nước cũng xuất hiện, bao gồm Qom, Tabriz, Kermanshah, Lorestan Khorramabad và Karaj.

Cùng lúc đó, những thông tin đầu tiên về thương vong dân sự cũng được công bố. Chính quyền địa phương cho hay 108 người thiệt mạng sau đòn tập kích của Israel đánh trúng một trường nữ sinh ở Minab, tỉnh Hormozgan ở miền nam Iran. Hình ảnh tại hiện trường cho thấy nhân viên cứu hộ và người dân địa phương vội vã tìm kiếm nạn nhân trong đống đổ nát.

 

 

Cảnh tan hoang ở trường nữ sinh Iran trúng tên lửa

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có một căn cứ tại thành phố này và đây có thể là mục tiêu mà tên lửa nhắm đến. Nhưng việc Mỹ, Israel tung đòn tập kích vào giờ làm việc cũng làm gia tăng nguy cơ gây tổn hại đến trẻ em đang đến trường và những thường dân khác.

Nếu việc nhắm vào ban lãnh đạo chưa đủ chứng minh rằng cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhằm thay đổi chế độ ở Iran, cơ quan tình báo Israel (Mossad) đã đăng một dòng tweet bằng tiếng Ba Tư kêu gọi người dân Iran cung cấp hình ảnh, video về kết quả các cuộc không kích qua kênh Telegram đặc biệt.

"Anh chị em Iran của chúng tôi, các bạn không đơn độc! Chúng ta hãy cùng nhau đưa Iran trở lại những ngày huy hoàng. Chúng tôi ở bên các bạn", thông điệp của Mossad cho hay.

Thông điệp của Mossad sau đó được ông Trump lặp lại trong video được đăng trên mạng xã hội Truth Social lúc 2h30 sáng 28/2 theo giờ Mỹ, khoảng 11h sáng tại Tehran.

Trong đó, Tổng thống Mỹ tuyên bố bắt đầu "chiến dịch quy mô lớn tại Iran". Bài phát biểu 8 phút mở đầu bằng tuyên bố cuộc tấn công nhằm bảo vệ người dân Mỹ trước "những mối đe dọa cận kề" từ chế độ Iran, "nhóm gồm những người vô cùng cứng rắn và tồi tệ". Ông kết thúc bài phát biểu bằng lời kêu gọi người dân Iran nổi dậy sau khi chiến dịch tập kích kết thúc.

"Tối nay tôi muốn nói là giờ phút tự do của các bạn đã đến. Hãy trú ẩn, đừng rời khỏi nhà. Bên ngoài rất nguy hiểm. Bom sẽ rơi khắp nơi. Sau khi chúng tôi hoàn tất, hãy tiếp quản chính phủ của các bạn. Nó sẽ thuộc về các bạn. Đây có lẽ sẽ là cơ hội duy nhất trong nhiều thế hệ", ông nói.

 

 

Ông Trump nêu lý do mở chiến dịch nhằm vào Iran

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng ra tuyên bố gần như cùng thời điểm với ông Trump, trong đó ông cảm ơn Tổng thống Mỹ vì vai trò lãnh đạo và nhấn mạnh mục tiêu chiến dịch là "loại bỏ mối đe dọa tồn vong do chế độ Iran gây ra".

Trong các cuộc họp báo suốt buổi sáng 28/2, quan chức quân đội Israel nhấn mạnh lực lượng của họ và Mỹ đã phối hợp chặt chẽ suốt nhiều tháng để chuẩn bị cho cuộc tấn công hiệp đồng này.

Thời điểm chính xác của cuộc tấn công dường như được tính toán dựa theo nhiều yếu tố. Các cuộc đàm phán giữa con rể của ông Trump là Jared Kushner, đặc phái viên Steve Witkoff với phái đoàn Iran do Ngoại trưởng Abbas Araghchi dẫn đầu đã kết thúc tại Geneva ngày 26/2 mà không đạt đột phá.

Araghchi nói rằng "đã đạt được tiến triển tốt" và các quan chức Oman, nước đóng vai trò trung gian, cho biết đàm phán sẽ tiếp tục ở cấp kỹ thuật vào tuần sau tại Vienna. Nhưng phía Mỹ không nói gì.

Ông Witkoff và Kushner đã được cử tới Geneva với hy vọng có thể khiến Iran chấp nhận nhượng bộ, không chỉ từ bỏ chương trình hạt nhân mà cả sản xuất tên lửa đạn đạo. Nhưng phía Iran dường như đã không đưa ra đề xuất nào đủ để ngăn chiến tranh, trong bối cảnh Mỹ đã tập hợp đầy đủ lực lượng quân sự tại khu vực.

Trở lại Washington, ông Trump tuyên bố "không hài lòng" với tiến trình đàm phán. Hôm sau, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ Brad Cooper và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Kaine trình bày báo cáo cuối cùng về các phương án quân sự cho ông Trump.

Gần như cùng lúc đó, tàu sân bay lớn nhất thế giới USS Gerald Ford cập cảng Haifa của Israel, sau hành trình hai tuần từ phía tây Đại Tây Dương, nơi tháng trước nó tham gia vào chiến dịch bắt lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro.

Sự hiện diện của Gerald Ford cùng các tàu khu trục hộ tống đã hoàn thiện "hạm đội" mà ông Trump ca ngợi. Đây là lực lượng lớn nhất được tập trung tại Trung Đông kể từ cuộc tấn công Iraq 23 năm trước. Lực lượng này đóng vai trò then chốt để duy trì một chiến dịch tập kích đường không quy mô lớn, đồng thời hỗ trợ phòng thủ cho Israel trước đòn trả đũa không thể tránh khỏi từ Iran.

Khi Gerald Ford cập cảng ngày 27/2, đại sứ Mỹ tại Israel đã gửi thông báo cho nhân viên, cho phép họ có thể rời đi ngay trong ngày tới bất kỳ điểm đến nào mà họ có thể mua vé.

Nhận thấy thời gian không còn nhiều, Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi, người làm trung gian cho các cuộc đàm phán Mỹ - Iran, đã khẩn cấp tới Washington, gặp Phó tổng thống JD Vance và đề nghị cho thêm thời gian để tiếp tục con đường ngoại giao. Nhưng nỗ lực của ông Albusaidi đã không thành công.

Ebrahim Azizi, chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của quốc hội Iran, sáng 28/2 tuyên bố "chúng tôi đã cảnh báo các vị, nhưng giờ các vị đã bắt đầu con đường nằm ngoài tầm kiểm soát của mình".

Chỉ trong vài giờ, hàng loạt tên lửa đạn đạo của Iran đã được phóng đi khắp khu vực, hướng tới Israel và căn cứ quân sự Mỹ ở các quốc gia Vùng Vịnh. Loạt vụ nổ được ghi nhận ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Bahrain, Qatar và Kuwait.

Những cột khói xám cuồn cuộn bốc lên từ căn cứ Mỹ ở phía nam thủ đô Manama của Bahrain và chính phủ đã sơ tán người dân khỏi khu vực. Tại khu vực The Palm giàu có ở Dubai, khách sạn 5 sao Fairmont bốc cháy sau khi trúng đạn. Hiện chưa có ước tính về thương vong.

Cho tới khi các thành viên quốc hội Mỹ thức dậy, Vùng Vịnh đã chìm trong biển lửa của cuộc chiến mà họ chưa được tham vấn, ngoại trừ cuộc họp do Ngoại trưởng Marco Rubio thực hiện hồi đầu tuần với nhóm 8 lãnh đạo quốc hội.

"Trái với mong muốn của người dân Mỹ, Tổng thống Trump đã đẩy đất nước chúng ta vào cuộc chiến lớn với Iran, trong khi chưa bao giờ đưa ra lý lẽ thuyết phục, chưa tham vấn quốc hội và cũng chưa có chiến lược kết thúc", Jack Reed, thượng nghị sĩ Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, nói.

Hiện không thể xác định được xung đột sẽ đi về đâu, sau khi ông Trump và đồng minh Netanyahu đã đặt cược tương lai của cả khu vực vào chiến dịch và tính toán của họ.

Thanh Tâm (Theo Guardian, AFP, Reuters)