Ở tuổi 68, PGS.TS Vũ Anh Tuấn hiện là giảng viên cao cấp tại Viện Khoa học Chính trị - Xã hội, Đại học Kinh tế TP HCM (UEH). Nhưng ít ai biết, người thầy quê Hưng Yên đã trải qua một hành trình từ trình độ lớp 7, đi qua ba cuộc chiến, trước khi chạm tay vào tấm bằng tiến sĩ.

Thầy Tuấn từng là bộ đội, tham gia kháng chiến chống Mỹ, cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc.

Thầy kể sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, người bố gia nhập hàng ngũ Đảng và thoát ly đi chiến đấu từ trước Cách mạng tháng Tám 1945. Là con thứ tư trong gia đình 8 anh chị em, các anh lớn đều đi bộ đội nên thầy đóng vai "anh cả" trong nhà.

Giữa lúc đất nước chiến tranh, gia cảnh khó khăn, năm lớp 7, cậu học trò quyết định dừng học để cùng mẹ nuôi 4 người em nhỏ.

Tháng 2/1975, khi hơn 16 tuổi, thầy Tuấn lên đường nhập ngũ, tiếp sức cho chiến trường miền Nam. Thầy nhớ khi đó phong trào thanh niên xung phong nhập ngũ rất sôi nổi.

"Chúng tôi ra đi với niềm tin và quyết tâm rất lớn, không biết sợ là gì dù chiến trường rất ác liệt, chỉ biết ngày đi, không ai xác định được ngày về", thầy nói.

Được phân công vào đơn vị pháo binh, thầy cùng đồng đội di chuyển bằng xe cơ giới dọc theo đường Trường Sơn, sang Lào, qua ngã ba Đông Dương rồi bắt đầu tham gia chiến dịch Mùa xuân năm 1975 từ Kon Tum.

Sau ngày đất nước thống nhất, thầy hành quân về đóng tại Ba Vì và được chọn tham gia đội hình duyệt binh mừng đất nước thống nhất tại quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1975.

Đơn vị cử thầy tham gia lớp giáo viên đào tạo trắc thủ điều khiển tên lửa chống tăng B72. Năm 1977, chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, thầy được điều động lên đường chiến đấu.

Vừa chấm dứt, đất nước lại bước vào cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc (17/2/1979). Có kinh nghiệm tác chiến địa hình đồi núi Tây Nguyên, đơn vị của thầy được chuyển quân gấp bằng máy bay để chi viện cho chiến trường phía Bắc.

Năm 1981, nhận thấy quân đội cần hiện đại hóa trong khi trình độ bản thân chỉ dừng lại ở lớp 7, thầy Tuấn quyết định xin chuyển ngành.

Nhớ lời bố dặn dò "tri thức, học vấn, văn hóa là chìa khóa của thành công", thầy quyết tâm thi đại học. Chuyện một đồng đội bằng tuổi đã tốt nghiệp THPT, sau khi rời quân ngũ chỉ mất 3 tháng ôn thi để đỗ vào Đại học Thủy Lợi, tiếp thêm động lực cho thầy.

"Chúng tôi vẫn nói với nhau rằng việc khó là việc không ai làm được, còn nếu có người làm được thì đó chưa phải việc khó", thầy kể. "Trước khi rời quân ngũ, tôi tự hứa muộn nhất 10 năm sau sẽ vào đại học".

Trở về làm việc tại tỉnh Phú Khánh (Khánh Hòa hiện nay), chàng trai 25 tuổi bắt đầu học lớp bổ túc văn hóa. Thời gian đầu, thầy ngồi "ngơ ngác" giữa lớp vì kiến thức rơi rụng quá nhiều. Với sự giúp đỡ tận tình của một người bạn, thầy Tuấn bắt nhịp sau một học kỳ, rồi hoàn thành chương trình cấp 3 trong hai năm.

Năm 1984, thầy Tuấn hiện thực hóa lời hứa của mình, thi đỗ vào ngành Vật giá của Đại học Kinh tế TP HCM. Học xong, thầy được giữ lại trường làm giảng viên rồi chinh phục bậc thạc sĩ, tiến sĩ, được công nhận chức danh phó giáo sư năm 2004.

"Tất cả là nhờ nội lực, sự quyết tâm của bản thân và kỷ luật của người lính", thầy Tuấn nói.

Hành trình từ chiến trường đến giảng đường của thầy Tuấn được thầy chia sẻ trong một bức thư gửi sinh viên.

Theo thầy, trở về từ cuộc chiến, còn khỏe mạnh là một điều may mắn. Những người lính thấm thía được - mất sau chiến tranh, cùng nhau bước vào giai đoạn mới, xây dựng kinh tế, phát triển đất nước. Bức thư như lời tâm tình, chia sẻ với các bạn trẻ về mục tiêu sống.

"Tôi chỉ mong câu chuyện về những thiếu thốn, gian nan của thế hệ bước ra từ chiến tranh giúp các bạn sinh viên có thêm động lực học tập, phát triển", thầy bộc bạch.

Lệ Nguyễn