Xung đột Trung Đông và thế tiến thoái lưỡng nan của Fed

Cuộc họp chính sách tháng 3 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt phức tạp, khi các biến số kinh tế vĩ mô và địa chính trị đồng thời thay đổi theo hướng làm gia tăng bất định.

Nếu như tại thời điểm cuộc họp tháng 1, bức tranh chính sách vẫn tương đối “ổn định”, thì chỉ trong vài tuần sau đó, hàng loạt diễn biến mới, từ lạm phát, thị trường lao động đến xung đột tại Trung Đông, đã khiến triển vọng chính sách trở nên khó lường hơn đáng kể.

Giá năng lượng tăng trở lại, làm dấy lên lo ngại lạm phát quay lại. Ảnh: TL

Giữ lãi suất tháng 1 nhưng Fed không còn đồng thuận

Biên bản cuộc họp ngày 27 và 28-1 của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cho thấy, Fed khi đó lựa chọn giữ nguyên lãi suất điều hành trong vùng 3,5-3,75%, sau chuỗi điều chỉnh trước đó.

Đánh giá của các nhà hoạch định chính sách là mức lãi suất này đã tiến gần trạng thái “trung tính”, cho phép họ có thêm thời gian quan sát diễn biến của nền kinh tế.

Tuy nhiên, trong biên bản là sự xuất hiện của khác biệt quan điểm. Hai thành viên là Thống đốc Stephen I. Miran và Christopher J. Waller đã bỏ phiếu ủng hộ giảm lãi suất 0,25%, với lập luận rằng chính sách hiện tại vẫn mang tính thắt chặt. Đây là dấu hiệu hiếm hoi cho thấy sự phân hóa trong nội bộ Fed sau một giai đoạn dài tương đối đồng thuận.

Lúc đó, nền kinh tế Mỹ được đánh giá vẫn duy trì đà tăng trưởng vững, dù có dấu hiệu chậm lại so với năm trước. Thị trường lao động nhìn chung ổn định với tỷ lệ thất nghiệp khoảng 4,4% nhưng đà tuyển dụng mới có phần suy yếu. Điều này phản ánh rủi ro suy giảm kinh tế đã giảm bớt nhưng chưa hoàn toàn biến mất, yếu tố quan trọng khiến Fed chưa vội nới lỏng chính sách.

Lạm phát đã hạ so với đỉnh năm 2022 nhưng vẫn quanh 2,8-3,0%, cao hơn mục tiêu 2%. Một phần áp lực đến từ thuế quan, dù Fed cho rằng sẽ giảm dần trong năm 2026. Vì vậy, FOMC vẫn giữ cách tiếp cận “phụ thuộc dữ liệu”, chưa cam kết rõ lộ trình lãi suất.

Biên bản cũng cảnh báo rủi ro tài chính, như định giá cao ở công nghệ và AI, cùng mức đòn bẩy tăng trong quỹ phòng hộ và tín dụng tư nhân, những yếu tố có thể ảnh hưởng đến ổn định hệ thống trung hạn.

Xung đột Trung Đông khiến bức tranh lạm phát đảo chiều

Sau cuộc họp tháng 1, các dữ liệu kinh tế mới ban đầu cho thấy xu hướng tương đối ổn định. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 2 tăng 0,3% theo tháng và 2,4% theo năm. Một số cấu phần quan trọng như chi phí nhà ở và giá thuê có dấu hiệu hạ nhiệt, giúp giảm áp lực chi tiêu.

Tuy nhiên, áp lực giá chưa biến mất hoàn toàn. Giá thực phẩm tăng 0,4%, năng lượng tăng 0,6% và nhóm hàng may mặc tăng mạnh 1,3% trong tháng. Đáng chú ý, chỉ số Chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo ưa thích của Fed, ở mức 2,9%, cho thấy lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu.

Quan trọng hơn, toàn bộ các dữ liệu này nhanh chóng trở nên “lỗi thời” khi xung đột quân sự liên quan đến Iran bùng phát vào cuối tháng 2. Giá dầu tăng mạnh, có thời điểm vượt 100 đô la Mỹ/thùng và duy trì mức tăng đáng kể sau đó.

Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ lạm phát quay trở lại thông qua kênh chi phí năng lượng và lan tỏa sang vận tải, logistics, hàng hóa tiêu dùng. Cú sốc này cũng kéo theo biến động thị trường tài chính và thắt chặt điều kiện tín dụng.

Ngược lại, thị trường lao động xuất hiện tín hiệu kém tích cực khi nền kinh tế mất 92.000 việc làm, tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4%. Tăng trưởng GDP cũng chậm lại, chỉ đạt 0,7% trong quí 4-2025.

Chuyên gia tài chính Stephen Juneau (Bank of America) cho rằng, điều quan trọng không còn là dữ liệu đã công bố, mà là các rủi ro lạm phát đang hình thành, đặc biệt khi giá dầu đã tăng gần 18% kể từ cuối tháng 2. Ông cho rằng nếu xung đột kéo dài, áp lực giá có thể lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế.

Như vậy, Fed không chỉ đối mặt với rủi ro lạm phát, mà còn phải cân nhắc nguy cơ suy yếu tăng trưởng, một tình thế khiến bài toán chính sách trở nên khó khăn hơn.

Chủ tịch Fed Jerome Powell dự kiến kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 5 tới. Ảnh: The New York Times

Fed trước bài toán khó: Giữ hay xoay trục chính sách?

Một yếu tố quan trọng khác là vấn đề nhân sự tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Nhiệm kỳ của Chủ tịch Jerome Powell dự kiến kết thúc vào tháng 5 và ông nhiều khả năng sẽ chỉ còn chủ trì một vài cuộc họp nữa trước khi rời vị trí. Người đang được đề cử thay thế là Kevin Warsh.

Sự chuyển giao này diễn ra đúng vào thời điểm nhạy cảm, khi chính sách tiền tệ đứng trước nhiều lựa chọn khó khăn. Dù chủ tịch Fed có vai trò quan trọng trong việc định hướng truyền thông và tạo đồng thuận, mỗi thành viên FOMC chỉ có một phiếu bầu, đồng nghĩa với việc sự thay đổi lãnh đạo chưa chắc dẫn đến thay đổi chính sách ngay lập tức.

Tuy nhiên, yếu tố nhân sự vẫn có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng thị trường, đặc biệt trong bối cảnh nội bộ Fed đã xuất hiện sự phân hóa quan điểm. Một số nhà phân tích cũng lưu ý rằng, các quyết định chính sách trong giai đoạn chuyển giao có thể mang tính thận trọng hơn, nhằm tránh tạo ra những cú sốc lớn.

Trong bối cảnh hiện tại, phần lớn dự báo cho rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sẽ tiếp tục giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 3 nhằm đánh giá thêm tác động của cú sốc địa chính trị và diễn biến giá năng lượng.

Kỳ vọng thị trường cũng đã điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn. Thời điểm cắt giảm lãi suất được lùi về cuối năm, với số lần nới lỏng dự kiến giảm so với trước. Một số ý kiến đặt ra khả năng không có đợt cắt giảm nào trong năm 2026 nếu lạm phát duy trì ở mức cao.

Dù vậy, điểm then chốt không nằm ở quyết định giữ hay giảm lãi suất trong ngắn hạn, mà ở thông điệp chính sách và các dự báo kinh tế đi kèm. Trong bối cảnh bất định gia tăng, sự khác biệt quan điểm trong nội bộ Fed có thể trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt giữa nhóm ưu tiên kiểm soát lạm phát và nhóm lo ngại về tăng trưởng.

So với thông điệp “chờ thêm dữ liệu” của tháng 1, cuộc họp tháng 3 diễn ra trong một môi trường mà dữ liệu liên tục bị “làm mới” bởi các cú sốc bên ngoài. Điều này khiến định hướng chính sách của Fed trở nên khó dự đoán hơn, và cũng làm tăng vai trò của các tín hiệu định hướng từ cơ quan này đối với thị trường.

Theo Reuters, Fortune, The Street

Bình Dương