VIFC-HCMC mở ra vai trò mới cho ngân hàng Việt

Giới hạn của mô hình tài chính phụ thuộc vào ngân hàng

Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao hơn, hội nhập sâu hơn vào hệ thống kinh tế toàn cầu, mô hình tài chính phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng đang bộc lộ những hạn chế nhất định. Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế ngày càng lớn - đặc biệt là vốn dài hạn cho hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và các ngành công nghệ cao - hệ thống ngân hàng khó có thể tiếp tục gánh toàn bộ vai trò cung ứng vốn như trước.

Chính vì vậy, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) được xem là một bước đi chiến lược nhằm tái cấu trúc hệ thống tài chính Việt Nam theo hướng đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao mức độ hội nhập với thị trường tài chính toàn cầu. Trong cấu trúc của trung tâm tài chính này, hệ thống ngân hàng không chỉ đóng vai trò cung cấp vốn mà còn đảm nhiệm một chức năng rộng lớn hơn: trở thành hạ tầng vận hành của toàn bộ hệ sinh thái tài chính.

Nhìn lại trong giai đoạn phát triển trước đây, việc dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng là điều dễ hiểu. Khi thị trường vốn còn sơ khai, ngân hàng là định chế tài chính có khả năng huy động nguồn lực nhanh nhất và phân bổ vốn hiệu quả nhất cho nền kinh tế. Tuy nhiên, khi nền kinh tế mở rộng quy mô và hội nhập sâu hơn với thế giới, mô hình này bắt đầu bộc lộ những điểm nghẽn.

Thứ nhất, ngân hàng về bản chất phù hợp hơn với việc cung cấp vốn ngắn và trung hạn, trong khi nhiều dự án phát triển kinh tế lại cần nguồn vốn dài hạn với quy mô rất lớn. Điều này tạo ra sự lệch pha kỳ hạn trong hệ thống tài chính, làm gia tăng rủi ro cho các tổ chức tín dụng.

Thứ hai, sự phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng khiến thị trường tài chính thiếu chiều sâu. Các sản phẩm tài chính phức tạp như phái sinh lãi suất, phái sinh tỷ giá, quản lý tài sản, quỹ đầu tư hay các cấu trúc tài chính cho hạ tầng vẫn chưa phát triển tương xứng với nhu cầu của nền kinh tế.

Thứ ba, khi dòng vốn chủ yếu lưu chuyển trong phạm vi nội địa, khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế quy mô lớn còn hạn chế. Trong khi đó, nhiều quốc gia trong khu vực đã xây dựng được các trung tâm tài chính có khả năng thu hút dòng vốn toàn cầu và trở thành nơi trung chuyển tài chính cho khu vực.

Những hạn chế này cho thấy Việt Nam cần một bước chuyển quan trọng trong cấu trúc tài chính: từ mô hình phụ thuộc vào ngân hàng sang mô hình hệ sinh thái tài chính đa tầng, nơi ngân hàng, thị trường vốn và các định chế tài chính khác cùng tham gia vào quá trình phân bổ nguồn lực.

VIFC-HCMC và cơ hội tái cấu trúc hệ thống tài chính

Việc xây dựng VIFC-HCMC không chỉ nhằm thu hút vốn quốc tế, mà còn tạo ra một không gian thể chế mới cho sự phát triển của các dịch vụ tài chính hiện đại. Trong môi trường này, các định chế tài chính quốc tế, quỹ đầu tư, doanh nghiệp đa quốc gia, công ty fintech và các sàn giao dịch toàn cầu có thể cùng hiện diện và tương tác với nhau trong một hệ sinh thái chung.

Kinh nghiệm của các trung tâm tài chính lớn trên thế giới cho thấy, sự thành công của một trung tâm tài chính không chỉ phụ thuộc vào chính sách ưu đãi, mà còn dựa trên khả năng hình thành một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh. Singapore, Dubai hay London đều phát triển nhờ sự kết hợp giữa khuôn khổ pháp lý minh bạch, hệ thống giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp và sự tập trung của các định chế tài chính hàng đầu thế giới.

Trong những hệ sinh thái đó, ngân hàng luôn đóng vai trò trung tâm. Tuy nhiên, ngân hàng không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tín dụng. Họ còn là nhà cung cấp dịch vụ thanh toán, lưu ký tài sản, quản lý thanh khoản, quản trị rủi ro và kết nối các dòng vốn quốc tế với các cơ hội đầu tư trong nước.

Chính vì vậy, trong cấu trúc của VIFC-HCMC, hệ thống ngân hàng cần được nhìn nhận như một lớp hạ tầng tài chính quan trọng giúp toàn bộ hệ sinh thái vận hành.

Trong một trung tâm tài chính quốc tế hiện đại, các dòng tiền, dữ liệu và giao dịch tài chính phải được xử lý thông qua những hệ thống thanh toán và quản trị rủi ro phức tạp. Nếu ví trung tâm tài chính như một hệ điều hành của nền kinh tế, thì hệ thống ngân hàng chính là lớp “phần mềm lõi” giúp hệ điều hành đó vận hành trơn tru.

Các ngân hàng cung cấp tài khoản đa tiền tệ cho các tổ chức trong trung tâm, thực hiện thanh toán quốc tế, quản lý thanh khoản cho các quỹ đầu tư, cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản cho các nhà đầu tư tổ chức và hỗ trợ các giao dịch tài chính phức tạp như phát hành trái phiếu, giao dịch chứng khoán hay tài trợ thương mại.

Ngoài ra, ngân hàng còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các công cụ quản trị rủi ro tài chính. Khi các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thương mại và đầu tư quốc tế, nhu cầu phòng ngừa rủi ro lãi suất, tỷ giá, giá hàng hóa và giá năng lượng sẽ gia tăng mạnh. Các sản phẩm phái sinh tài chính do ngân hàng cung cấp sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh công nghệ tài chính phát triển nhanh chóng, ngân hàng cũng trở thành nền tảng kết nối giữa hệ thống tài chính truyền thống và các nền tảng fintech mới. Các hệ thống thanh toán số, ngân hàng số xuyên biên giới, nền tảng quản lý tài sản số hay các mô hình tokenization tài sản đều cần sự tham gia của ngân hàng để đảm bảo tính an toàn và ổn định của hệ thống.

Vì vậy, có thể nói rằng trong hệ sinh thái VIFC-HCMC, ngân hàng chính là lớp hạ tầng phần mềm giúp các dòng vốn, giao dịch và dữ liệu tài chính lưu chuyển một cách hiệu quả.

Hướng tới các tập đoàn tài chính xuyên biên giới

Một trong những tác động quan trọng nhất của VIFC-HCMC đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam là mở ra cơ hội để các ngân hàng phát triển theo hướng quốc tế hóa. Khi trung tâm tài chính hình thành, các ngân hàng Việt Nam không chỉ phục vụ khách hàng trong nước mà còn có thể cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế.

Điều này mở ra khả năng hình thành các tập đoàn tài chính đa dịch vụ có phạm vi hoạt động xuyên biên giới. Các ngân hàng có thể mở rộng sang các lĩnh vực như ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, tài trợ thương mại toàn cầu, dịch vụ lưu ký tài sản và các dịch vụ tài chính số.

Khi đó, nguồn vốn mà các ngân hàng tiếp cận sẽ không còn giới hạn trong thị trường nội địa. Họ có thể huy động vốn từ các thị trường quốc tế, tham gia các khoản vay hợp vốn quốc tế, phát hành trái phiếu quốc tế và cung cấp các dịch vụ tài chính cho các tập đoàn đa quốc gia.

Đồng thời, hệ thống ngân hàng cũng có thể đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình vươn ra thị trường quốc tế. Khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động ra nước ngoài, họ cần các dịch vụ tài chính xuyên biên giới như thanh toán quốc tế, tài trợ chuỗi cung ứng, hedging tỷ giá và quản lý thanh khoản đa thị trường. Nếu các ngân hàng Việt Nam có thể cung cấp những dịch vụ này, họ sẽ trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp trong nước và hệ thống tài chính toàn cầu.

VIFC-HCMC: bệ phóng cho hệ thống tài chính Việt Nam

Từ góc độ chiến lược, VIFC-HCMC không chỉ là nơi thu hút dòng vốn quốc tế mà còn là môi trường để các định chế tài chính Việt Nam nâng cấp năng lực và chuẩn mực hoạt động của mình. Trong một hệ sinh thái tài chính mở, các ngân hàng sẽ phải nâng cao chuẩn quản trị rủi ro, áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế và phát triển các sản phẩm tài chính mới để cạnh tranh với các định chế tài chính toàn cầu.

Nếu được thiết kế và vận hành đúng hướng, trung tâm tài chính quốc tế này có thể trở thành bệ phóng để hệ thống ngân hàng Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới – từ các ngân hàng phục vụ chủ yếu thị trường nội địa sang các tập đoàn tài chính có khả năng hoạt động trên phạm vi khu vực và toàn cầu.

Quan trọng hơn, sự phát triển của VIFC-HCMC sẽ góp phần tái cấu trúc toàn bộ hệ thống tài chính Việt Nam, giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, mở rộng các kênh huy động vốn quốc tế và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động toàn cầu.

Trong hệ sinh thái đó, ngân hàng không chỉ là người cung cấp vốn mà còn là nền tảng kết nối giữa các dòng vốn, các định chế tài chính và các cơ hội đầu tư. Nói cách khác, ngân hàng chính là “hạ tầng phần mềm tài chính” giúp toàn bộ hệ sinh thái VIFC-HCMC vận hành và kết nối Việt Nam với thị trường tài chính toàn cầu.

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC