Về đất Quảng xem nấu đường thủ công, nhớ vị Tết xưa

Những ngày này, lò đường Đất Quảng trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết, khi nhiều du khách tìm về để check-in, mua đường và tận mắt trải nghiệm quy trình nấu đường thủ công từ cây mía. Đây cũng là lò đường hiếm hoi còn giữ được cách làm đường truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Theo những người thợ lành nghề, mía sau khi thu hoạch sẽ được ép lấy nước, lọc bỏ cặn bã rồi đưa lên bếp nấu.

Nước mía sôi liu riu khoảng một giờ sẽ dần cô đặc thành đường non sánh quánh.

Tiếp đó, nước đường được đổ vào thùng gỗ, dùng chày đánh liên tục để đường đều, dẻo và đạt độ kết tinh mong muốn.

Từ công đoạn này, người thợ có thể tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau. Phổ biến nhất là đường bát, được đổ trực tiếp vào bát hoặc đường thẻ, những mặt hàng quen thuộc, được nhiều bà nội trợ ưa chuộng mỗi dịp Tết đến.

Bên cạnh đó, bánh tráng nhúng đường cũng khiến nhiều du khách thích thú. Bánh tráng có sẵn tại lò, khi chảo đường sôi, người thợ nhanh tay nhúng bánh, vớt ra để nguội là có thể thưởng thức ngay.

Ngoài ra, còn có đường cát thủ công. Đường sau khi nấu chín được đổ vào thùng gỗ, đảo liên tục cho nguội, rồi cho vào máng chà xát khoảng 10 phút để kết tinh thành hạt đường mịn, giữ trọn vị ngọt tự nhiên của mía.

Chị Đoàn Thị Quyên chia sẻ, thuở nhỏ chị từng quen thuộc với hình ảnh những nồi đường đỏ lửa trong làng. Thế nhưng, sau khi rời quê ra thành phố học tập, làm việc rồi lập gia đình, hàng chục năm qua chị không còn được thấy cảnh nấu đường thủ công.

“Nhân dịp về quê, tôi đưa cả gia đình ghé lò xem lại nghề xưa, mua ít đường về dùng và để các con trải nghiệm nét truyền thống của quê hương”, chị Quyên bộc bạch.

Chủ lò đường Đất Quảng, ông Nguyễn Văn Thắng (41 tuổi, trú xã Quế Sơn Trung) cho biết, Quế Sơn từng là vùng nổi tiếng với nghề trồng mía, nấu đường thủ công. Tuy nhiên, từ những năm 2000, hiệu quả kinh tế giảm sút khiến nhiều lò đường lần lượt đóng cửa. Sau thời gian bôn ba làm ăn xa, ông quyết định trở về quê mở lại lò đường với mong muốn giữ gìn nghề truyền thống và tạo việc làm cho lao động địa phương.

Cuối tháng 12 năm ngoái, lò cho ra mẻ đường đầu tiên. Sau hơn một tháng hoạt động, mỗi ngày lò tiêu thụ khoảng 5 tấn mía cây, nấu từ 10–15 mẻ đường, hầu hết sản phẩm đều bán hết ngay tại chỗ.

Theo Phòng Văn hóa – Xã hội xã Quế Sơn Trung, lò đường Đất Quảng không chỉ góp phần tiêu thụ mía cho nông dân, tạo sinh kế cho lao động địa phương mà còn dần trở thành điểm tham quan hấp dẫn với người con xa quê và du khách. Đây được xem là cách gìn giữ trọn vẹn hương vị xưa của quê hương, đồng thời mở ra hướng phát triển kinh tế gắn với bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.

Sơn Tùng