VCCI góp ý gỡ vướng nhiều thủ tục về đăng ký doanh nghiệp

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp. Trên cơ sở tổng hợp ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, VCCI đánh giá nhiều nội dung sửa đổi theo hướng cải cách thủ tục hành chính là tích cực.

Tuy vậy, VCCI đánh giá vẫn còn không ít quy định cần được điều chỉnh để bảo đảm tính khả thi, minh bạch và không tạo gánh nặng về thủ tục, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Không để doanh nghiệp tiếp tục "gánh" bất cập của cơ sở dữ liệu

Về quy định giấy xác nhận của ngân hàng đối với việc góp vốn thành lập doanh nghiệp, dự thảo sửa đổi quy định theo hướng yêu cầu "Giấy xác nhận của ngân hàng về việc chuyển tiền góp vốn vào tài khoản của doanh nghiệp", nhằm làm rõ bản chất khoản tiền được chuyển.

Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, trên thực tế, khi thực hiện giao dịch, hệ thống của các ngân hàng thương mại ghi nhận nội dung chuyển tiền rất đa dạng như "chuyển tiền thành lập công ty", "nộp tiền cổ đông", "thanh toán mua cổ phần" hoặc đơn giản là "góp vốn". Nếu cơ quan đăng ký kinh doanh áp dụng quy định một cách cứng nhắc, yêu cầu giấy xác nhận phải thể hiện đúng cụm từ "góp vốn", nhiều hồ sơ có nguy cơ bị từ chối dù bản chất giao dịch hoàn toàn phù hợp.

Ảnh minh họa.

Để tránh phát sinh vướng mắc không cần thiết, VCCI đề xuất quy định theo hướng linh hoạt hơn, chấp nhận cả các trường hợp chuyển tiền để thực hiện nghĩa vụ mua cổ phần, phần vốn góp hoặc thành lập doanh nghiệp.

Đối với quy định mới về nguyên tắc khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia thay cho việc yêu cầu doanh nghiệp nộp lại giấy tờ đã có, VCCI đánh giá đây là bước tiến phù hợp với chủ trương chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, theo VCCI, quy định dự phòng trong trường hợp cơ quan đăng ký kinh doanh "không khai thác được thông tin hoặc thông tin không đầy đủ, không chính xác" vẫn còn nhiều điểm chưa hợp lý.

Theo đó, doanh nghiệp vẫn phải bổ sung đầy đủ hồ sơ nếu hệ thống dữ liệu chưa kết nối hoặc chưa hoàn thiện. Trong khi đó, việc xây dựng, kết nối và làm sạch dữ liệu là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, không phải của doanh nghiệp.

"Nếu không có lộ trình rõ ràng về thời điểm các dữ liệu được kết nối, doanh nghiệp trên thực tế vẫn phải chuẩn bị đầy đủ toàn bộ hồ sơ như hiện nay. Quy định mới vì vậy khó tạo ra sự thuận lợi như kỳ vọng", VCCI nêu.

Để bảo đảm tính minh bạch, VCCI kiến nghị cơ quan soạn thảo rà soát, xác định rõ những thông tin đã có thể khai thác ngay từ cơ sở dữ liệu quốc gia và không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại. Với những dữ liệu chưa thể kết nối, cần quy định thời hạn hoàn thành hoặc công khai danh mục dữ liệu mà cơ quan đăng ký kinh doanh đã có thể khai thác để doanh nghiệp chủ động thực hiện.

Không nên yêu cầu xác thực điện tử với từng lần ủy quyền

Đối với nội dung xác thực điện tử trong thủ tục ủy quyền đăng ký doanh nghiệp được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm, theo dự thảo, cả người ủy quyền và người được ủy quyền đều phải thực hiện xác thực điện tử. Trường hợp chưa có tài khoản định danh điện tử thì hồ sơ phải bổ sung bản sao căn cước hoặc hộ chiếu của người ủy quyền.

Theo VCCI, quy định này chưa phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp lớn hoặc tập đoàn đa quốc gia, người đại diện theo pháp luật thường là Chủ tịch Hội đồng quản trị hoặc Tổng giám đốc. Những người này không thể trực tiếp thực hiện xác thực điện tử cho từng thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp có tính chất thường xuyên.

Bên cạnh đó, Bộ luật Dân sự đã quy định rõ giá trị pháp lý của văn bản ủy quyền. Khi doanh nghiệp đã lập giấy ủy quyền hợp lệ, người được ủy quyền có đầy đủ thẩm quyền thực hiện các công việc trong phạm vi được giao.

Trong khi đó, thủ tục đăng ký doanh nghiệp hiện đã được thực hiện trên môi trường điện tử và doanh nghiệp cũng sử dụng chữ ký số. Vì vậy, việc bổ sung thêm một bước xác thực điện tử đối với người ủy quyền bị cho là chưa cần thiết và làm gia tăng chi phí tuân thủ.

VCCI kiến nghị bỏ quy định người ủy quyền phải trực tiếp xác thực điện tử trên hệ thống; hoặc trong trường hợp doanh nghiệp đã sử dụng chữ ký số chuyên dùng thì không cần xác thực điện tử. Việc xác thực, nếu cần, chỉ nên áp dụng đối với người được ủy quyền.

Liên quan đến hồ sơ giải thể doanh nghiệp, dự thảo yêu cầu công ty cổ phần chưa niêm yết phải cung cấp đầy đủ thông tin của toàn bộ cổ đông tại thời điểm giải thể, bao gồm thông tin nhân thân, tỷ lệ sở hữu, thời điểm góp vốn và tài sản góp vốn.

VCCI phân tích, mục tiêu công khai chủ sở hữu là cần thiết nhưng việc yêu cầu doanh nghiệp phải tổng hợp toàn bộ thông tin cổ đông trong giai đoạn giải thể là chưa hợp lý.

Đây thường là thời điểm doanh nghiệp đang gặp nhiều khó khăn và muốn rút lui khỏi thị trường. Việc phải truy xuất toàn bộ dữ liệu cổ đông sẽ làm phát sinh thêm thủ tục, kéo dài quá trình giải thể và vô hình trung tạo thêm rào cản đối với hoạt động rút lui khỏi thị trường.

VCCI đề xuất chỉ yêu cầu cung cấp thông tin đối với nhóm cổ đông sở hữu từ một tỷ lệ cổ phần nhất định, thay vì toàn bộ cổ đông.

Ngoài ra, VCCI đề nghị rút làm rõ quy định chuyển tiếp, rút ngắn thời gian thông báo tạm ngừng kinh doanh xuống còn 1-2 ngày làm việc để tăng tính linh hoạt cho doanh nghiệp thay vì "chậm nhất 3 ngày làm việc trước thời điểm thực hiện" như quy định tại dự thảo...

Thu An