Văn hóa truyền thống trong nhịp sống người trẻ

Thành viên Câu lạc bộ văn nghệ Sắc Chàm (xã Ba Bể) trong một buổi ghi hình, quảng bá văn hóa dân tộc.

Những chuyển biến này không chỉ xuất phát từ nhu cầu tự thân của cộng đồng, mà còn đến từ việc tỉnh Thái Nguyên triển khai nhiều chương trình, đề án bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch. Đến nay, toàn tỉnh có gần 1.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao với hơn 27 nghìn hội viên tham gia, trở thành “điểm tựa” quan trọng để gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa.

Được thành lập từ năm 2021, Câu lạc bộ văn nghệ Sắc Chàm ở xã Ba Bể thường xuyên mang đến cho du khách các tiết mục đặc sắc, như: hát then đàn tính, múa bát, múa chuông của người Dao, múa dân tộc Mông... Nhóm có 8 thành viên từ 23 đến 35 tuổi, các bạn trẻ học đã học hỏi, phục dựng và luyện tập khá công phu.

Thực tế cho thấy, mô hình câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ đang trở thành một trong những cách làm hiệu quả trong bảo tồn, phát huy giá trị của di sản. Thông qua các câu lạc bộ, những nghệ nhân có điều kiện truyền dạy, đồng thời tạo môi trường để người dân, đặc biệt là giới trẻ, trực tiếp tham gia và thực hành các loại hình văn hóa truyền thống.

Cùng với sự phát triển của xã hội, nhiều bạn trẻ còn tìm cách đưa văn hóa truyền thống vào đời sống theo cách riêng của mình. Tại khu vực hồ Ba Bể, quán cà phê Nàng Bân của chị Phùng Thị Tuyền trở thành một không gian văn hóa thu nhỏ. Trong bộ trang phục Tày, chị vừa tiếp khách, vừa may sản phẩm thủ công từ vải chàm. Xung quanh là những chiếc túi, khăn, mũ nhỏ xinh được dệt, thêu tỉ mỉ. Nhiều du khách trẻ ghé qua, chọn mua những món đồ mang dấu ấn bản địa.

Việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cũng đang được nhiều địa phương trong tỉnh chú trọng. Thái Nguyên đã triển khai các mô hình bảo tồn văn hóa gắn với xây dựng điểm đến du lịch, hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho người dân, khôi phục lễ hội và duy trì các đội văn nghệ tại cơ sở. Đây được xem là hướng đi góp phần vừa giữ gìn bản sắc, vừa tạo sinh kế cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Học sinh, thanh niên xã Phủ Thông tham gia biểu diễn múa trong lễ hội, góp phần lan tỏa văn hóa truyền thống tại cơ sở.

Sự quan tâm, tham gia tích cực của người trẻ vào gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là điều không thể phủ nhận. Nhưng nhìn sâu hơn, hành trình này vẫn còn nhiều khoảng trống. Theo chị Mã Thị Dạy, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát Then, đàn Tính Sắc Chàm, hiện Câu lạc bộ có gần 80 thành viên, trong đó gần 30 người dưới 35 tuổi. Khó khăn lớn nhất hiện nay là kinh phí. Một bộ trang phục Tày có giá từ 1,2 đến 1,5 triệu đồng; một cây đàn Tính cũng tương đương. Với nhiều gia đình, đó không phải khoản nhỏ.

Bên cạnh đó, phần lớn hoạt động của các câu lạc bộ vẫn mang tính tự phát, phụ thuộc vào sự tâm huyết của cá nhân. Không gian sinh hoạt, nguồn kinh phí, lực lượng truyền dạy… chưa thực sự ổn định. Nhiều bạn trẻ tham gia vì hứng thú, chưa hiểu sâu về giá trị, ý nghĩa của từng loại hình văn hóa.

Để sự tham gia của người trẻ vào gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống không dừng lại ở phong trào, cần nhiều hơn sự đầu tư và định hướng. Trước hết, cần tạo điều kiện để các nghệ nhân, người am hiểu văn hóa tham gia truyền dạy một cách bài bản, lâu dài. Khi người trẻ được học đúng, hiểu đúng, họ mới có thể gìn giữ và phát huy đúng. Cùng với đó, các câu lạc bộ văn hóa rất mong muốn được hỗ trợ về không gian, kinh phí, trang thiết bị... để duy trì hoạt động thường xuyên, bền vững và phát triển hơn.

Bích Phượng