Văn hóa đô thị nhìn từ vỉa hè

Ghé vào một đại lý vé số bên đường Lê Văn Việt, phường Tăng Nhơn Phú, nhiều khách hàng bất ngờ khi được bà chủ nhắc khéo: "Anh dựng xe máy sát vào trong nha". Trước kia, những câu nói kiểu này thuộc diện "hiếm có khó tìm", nhưng giờ đây đã trở thành chuyện rất bình thường. Người bán hàng đã thể hiện ý thức tự giác cao, nên không có lý do gì người mua hàng không đáp ứng. Dĩ nhiên, trước khi ra quân, chính quyền cơ sở đã tuyên truyền rất kỹ với nhiều hình thức, đồng thời vận động người kinh doanh mặt tiền đường ký cam kết chấp hành đúng quy định. Vì vậy, những trường hợp xử phạt đều tâm phục khẩu phục, với lỗi do cố ý thì không cần phải biện minh.

Điểm sáng của lần "tổng kiểm tra" này chính là cơ quan cấp thành phố cùng xắn tay vào cuộc với các phường, xã tại những tuyến đường trọng điểm, không còn "khoán trắng" cho cơ sở. Vừa trực tiếp tham gia, vừa kiểm tra giám sát, đánh giá toàn diện nỗ lực của từng đơn vị. Chính quyền địa phương hai cấp đang chứng minh nói đi đôi với làm, không còn hô hào suông.

Công tác tuyên truyền, vận động được các địa phương chú trọng thực hiện

Tính nhân văn cũng được thể hiện rõ ở quá trình trước, trong và sau khi xử lý. Cán bộ đã chủ động giải thích cho người dân rõ, sắp xếp lại trật tự và xử lý nghiêm minh với các trường hợp vi phạm, nhưng vẫn tôn trọng sinh kế của mọi người. Vẫn để người kinh doanh sử dụng một phần lề đường, vỉa hè, miễn sao bảo đảm có không gian đủ dùng cho người đi bộ. Đặc biệt, không để nhếch nhác, lộn xộn, cụ thể hơn đó là vỉa hè phải thông thoáng và sạch sẽ.

Trung tá Nguyễn Quốc Phong - Trưởng Công an P.Linh Xuân (TPHCM) cho biết: "Chúng tôi chú trọng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục. Ra quân kiểm tra thường xuyên, xử lý các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Nhưng nếu người dân có ý thức tự giác chấp hành, không vi phạm sẽ càng tốt hơn".

Đưa việc sử dụng vỉa hè vào quy củ, đồng nghĩa với khẳng định tính văn hóa của vỉa hè. Không đơn thuần là nơi khách bộ hành qua lại, lề đường, vỉa hè còn là bộ mặt văn minh của một đô thị. Nhìn cách sử dụng (hoặc chiếm dụng) không gian công cộng, có thể cảm nhận được phần nào yếu tố văn hóa của cư dân và địa phương.

Phạm vi của "chiến dịch" lập lại trật tự đô thị cũng không giới hạn ở các tuyến đường chính, những con đường nhánh đều không ngoại lệ. Nạn xe dù, bến cóc cũng được xử lý đến nơi đến chốn. Nhiều bạn đọc đã hiến kế với thành phố về đề xuất gắn camera giám sát và phạt nguội ở nơi chưa có "mắt thần", góp phần mang lại tính ổn định, lâu dài, tạo phản xạ có điều kiện cho người dân, xem việc chấp hành quy định của pháp luật là điều tất nhiên, trở thành nề nếp.

Bên cạnh việc chỉnh trang vỉa hè, lập lại trật tự đô thị, TPHCM cũng như nhiều địa phương cả nước đã và đang tuyên chiến với nạn karaoke "tra tấn" người nghe. Tết Dương lịch 2026 vừa qua chính là dịp kiểm chứng tính hiệu quả. Tiếng ồn giảm hẳn, không gian sống yên tĩnh hơn, tình làng nghĩa xóm được thắt chặt, không còn mất lòng nhau vì chuyện hát hò mở âm lượng "khủng" gây ồn ào. Dư luận cũng rất mong động thái này được thực hiện thường xuyên, liên tục, không đánh trống bỏ dùi, bắt cóc bỏ đĩa... chấm dứt hoàn toàn tâm lý đối phó, chỉ chấp hành khi có bóng dáng lực lượng chức năng. Trước trụ sở cơ quan, doanh nghiệp cũng không còn cảnh đậu ôtô hàng giờ chiếm dụng lòng đường. Yếu tố văn hóa nhìn từ vỉa hè bắt đầu bằng sự thay đổi thói quen, điều chỉnh ý thức. Bên cạnh đó, tiếp tục xử phạt nghiêm khắc các trường hợp chạy xe máy trên lề đường. Làm thông thoáng vỉa hè không phải để cho tùy tiện "leo lên", vượt qua số đông người đi đúng luật.

Nhiều địa phương cũng đã khuyến khích người dân, cung cấp hình ảnh để xử phạt lấn chiếm vỉa hè, kèm theo chế độ khen thưởng. Nhà nước và Nhân dân cùng làm mới hy vọng mang lại chuyển biến tích cực.

AN HÒA - THANH BÌNH