Tỷ giá ổn định tạo dư địa cho điều hành chính sách tiền tệ

Phối hợp đồng bộ nhiều công cụ để giữ ổn định tỷ giá

Ngày 4/8, NHNN đã nâng tỷ giá trung tâm thêm 22 đồng, lên 25.380 đồng/USD. Đáng chú ý, diễn biến trên không kéo theo áp lực tương ứng trên thị trường giao dịch, giá USD tại nhiều ngân hàng thương mại lại có xu hướng hạ nhiệt. Trong phiên sáng 4/8, Vietcombank và BIDV đồng loạt giảm 15 đồng ở cả hai chiều mua - bán, niêm yết USD ở mức 26.085 - 26.465 đồng/USD.

Theo khảo sát của phóng viên, so với đầu tháng 7, tỷ giá niêm yết tại Vietcombank hầu như không thay đổi, khi giá bán USD tăng nhẹ, trong khi giá mua giảm khoảng 6 đồng. Diễn biến này cho thấy tỷ giá giao dịch tại các ngân hàng thương mại vẫn duy trì ổn định dù tỷ giá trung tâm tăng.

Theo các chuyên gia, tỷ giá trung tâm là mức tỷ giá tham chiếu do NHNN công bố hằng ngày, phản ánh định hướng điều hành cũng như diễn biến của thị trường ngoại hối trong và ngoài nước. Đây là cơ sở để các ngân hàng thương mại xác định biên độ giao dịch USD/VND theo quy định. Vì vậy, việc tỷ giá trung tâm được điều chỉnh tăng không đồng nghĩa tỷ giá mua bán thực tế trên thị trường sẽ tăng tương ứng. Thay vào đó, tỷ giá trung tâm đóng vai trò là mức tỷ giá định hướng trong điều hành, góp phần định hướng kỳ vọng của thị trường, tạo điều kiện để NHNN linh hoạt ứng phó với những biến động từ bên ngoài nhưng vẫn duy trì ổn định thị trường ngoại hối và đáp ứng nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, trên cơ sở quan hệ cung - cầu ngoại tệ cùng các yếu tố như xuất nhập khẩu, đầu tư và vay nợ nước ngoài, NHNN đã điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường. Đồng thời, cơ quan điều hành phối hợp các công cụ khác như lãi suất trên thị trường liên ngân hàng và thanh khoản đồng Việt Nam nhằm ổn định thị trường ngoại tệ.

Tỷ giá diễn biến ổn định trong những tháng đầu năm. Ảnh minh họa, nguồn: Internet

Theo Phó Thống đốc, nhờ cách điều hành này, thị trường ngoại tệ hoạt động thông suốt, các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của nền kinh tế đều được đáp ứng đầy đủ, kịp thời và thanh khoản ngoại tệ được bảo đảm. Tỷ giá cơ bản ổn định, thậm chí trong ngày 3/8, đồng Việt Nam còn tăng giá nhẹ so với cuối năm 2025. So với nhiều đồng tiền trong khu vực và trên thế giới, đồng Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm ổn định nhất, qua đó góp phần hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu.

Việc giữ ổn định tỷ giá cũng tạo điều kiện để NHNN triển khai đồng bộ các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ. Cùng với điều hành tỷ giá, NHNN đã duy trì thanh khoản hệ thống thông qua nghiệp vụ thị trường mở, cung ứng vốn linh hoạt cho các tổ chức tín dụng và thực hiện hoán đổi ngoại tệ sang đồng Việt Nam trong những thời điểm cần thiết. Lãi suất điều hành tiếp tục được giữ ổn định nhằm tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, góp phần ổn định thị trường tiền tệ.

Đánh giá về dư địa điều hành, ACBS Research cho rằng diễn biến tỷ giá đang thuận lợi hơn kỳ vọng. Tính đến giữa tháng 7/2026, đồng Việt Nam mới mất giá khoảng 0,4% so với USD kể từ đầu năm. Trên cơ sở đó, đơn vị này dự báo mức mất giá của VND trong cả năm khoảng 3% và nhận định NHNN vẫn còn dư địa sử dụng các công cụ điều tiết để bổ sung thanh khoản bằng đồng Việt Nam mà không tạo áp lực quá lớn lên tỷ giá.

HSBC cũng nhận định, trong thời gian qua, NHNN đã linh hoạt sử dụng nghiệp vụ bán ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang, kết hợp với các công cụ thị trường mở và hoán đổi ngoại tệ nhằm bổ sung nguồn cung ngoại tệ, duy trì thanh khoản hệ thống và cân bằng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát với hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Tỷ giá cuối năm sẽ diễn biến ra sao?

Nửa đầu năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu khoảng 16,65 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 7,95 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Diễn biến này từng làm dấy lên những lo ngại về áp lực đối với tỷ giá, nhất là trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất tăng mạnh.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, số liệu xuất nhập khẩu chưa phản ánh đầy đủ diễn biến của thị trường ngoại hối. Để đánh giá áp lực tỷ giá cần nhìn vào dòng cung - cầu ngoại tệ thực tế, trong khi số liệu xuất nhập khẩu chỉ ghi nhận giá trị hàng hóa tại thời điểm hàng hóa đi qua biên giới, không đồng nghĩa với việc dòng tiền thanh toán bằng ngoại tệ phát sinh ngay tại thời điểm đó. Vì vậy, có thể xuất hiện những giai đoạn nhập khẩu tăng mạnh nhưng tỷ giá chưa chịu áp lực đáng kể; ngược lại, cũng có thời điểm xuất siêu ở mức cao nhưng tỷ giá vẫn tăng. Áp lực lên tỷ giá chỉ thực sự xuất hiện khi dòng ngoại tệ phát sinh trên thị trường.

Theo báo cáo của HSBC, việc cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu là yếu tố cần theo dõi trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, cơ cấu nhập khẩu hiện nay được đánh giá tích cực khi phần lớn giá trị tăng thêm đến từ máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất thay vì hàng tiêu dùng. Báo cáo cho rằng trạng thái nhập siêu này mang tính chất chuẩn bị cho năng lực sản xuất trong giai đoạn tiếp theo và khác về bản chất so với nhập siêu do tiêu dùng. Đồng thời, HSBC lưu ý áp lực đối với tỷ giá trong nửa cuối năm có thể gia tăng khi doanh nghiệp bước vào mùa nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất, nhiều doanh nghiệp FDI thực hiện chuyển lợi nhuận về nước hoặc nếu Fed tiếp tục trì hoãn cắt giảm lãi suất và giá dầu duy trì ở mức cao.

Trong khi đó, chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu cho rằng việc nhập siêu tăng nhưng tỷ giá không biến động nhiều cho thấy nguồn ngoại tệ trên thị trường vẫn khá dồi dào. Theo vị chuyên gia, thông thường nhập siêu sẽ làm tăng nhu cầu ngoại tệ và tạo áp lực lên tỷ giá. Tuy nhiên, nếu lượng ngoại tệ tại các ngân hàng thương mại dồi dào, doanh nghiệp nhập khẩu vẫn có thể mua USD phục vụ thanh toán mà không làm giá ngoại tệ tăng mạnh.

Ông Nguyễn Trí Hiếu cũng lưu ý phần lớn hàng hóa nhập khẩu hiện nay là máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án FDI. Nhiều khoản nhập khẩu này được tài trợ từ chính dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài nên không làm gia tăng nhu cầu mua ngoại tệ từ hệ thống ngân hàng trong nước. Cùng với đó, dòng vốn FDI giải ngân, kiều hối và lượng khách du lịch quốc tế tăng trong những tháng đầu năm tiếp tục là những nguồn cung ngoại tệ quan trọng, góp phần giữ cho tỷ giá tương đối ổn định. Theo vị chuyên gia, tỷ giá từ nay đến cuối năm có thể tiếp tục ổn định và mục tiêu kiểm soát mức tăng không quá 3% so với đầu năm là khả thi.

Ở những góc độ khác, nhiều tổ chức phân tích cho rằng áp lực đối với tỷ giá trong nửa cuối năm chủ yếu đến từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là triển vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), diễn biến của đồng USD và những rủi ro địa chính trị. Trong khi đó, VNDIRECT đánh giá áp lực lạm phát đã hạ nhiệt so với giai đoạn cao điểm của quý II, góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn để duy trì ổn định tỷ giá trong bối cảnh hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán HSBC Việt Nam cho rằng, nếu tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán diễn ra thuận lợi, Việt Nam sẽ có thêm cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Đây có thể trở thành nguồn cung ngoại tệ bền vững hơn cho nền kinh tế, góp phần giảm sức ép lên tỷ giá và hỗ trợ công tác điều hành trong trung hạn.

Hồng Quang