Tuần Giáo chuyển dịch cơ cấu, nâng giá trị nông nghiệp

ĐBP - Phát huy lợi thế về đất đai và vị trí “cửa ngõ” của tỉnh, xã Tuần Giáo đang tập trung cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng. Trọng tâm là hình thành vùng nguyên liệu tập trung, đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tuần Giáo hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc cây mắc ca.

Trong định hướng phát triển, Tuần Giáo xác định mắc ca, cà phê, cây dược liệu và một số cây ăn quả là những nhóm cây có lợi thế, giá trị kinh tế cao. Cùng với mở rộng diện tích, xã chú trọng chuyển đổi những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ số vào quản lý vùng nguyên liệu, sản xuất, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm. Hiện nay, xã có trên 2.390ha mắc ca, trong đó khoảng 350ha đã cho thu hoạch và thu nhập, sản lượng đạt khoảng 2.442 tấn. Cây cà phê có tổng diện tích trên 624ha, diện tích cho thu hoạch quả trên 67ha, sản lượng cà phê nhân đạt 165 tấn. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu ổn định, gắn sản xuất với thị trường.

Nhân công cơ sở chế biến mắc ca Thoa Doãn sơ chế hạt mắc ca.

Ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo cho biết: Cùng với rà soát, quy hoạch và mở rộng vùng nguyên liệu tập trung, xã chú trọng quản lý vùng sản xuất theo quy định; từng bước đăng ký, cấp mã số vùng trồng và kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ hoặc quy chuẩn chuyên ngành tương tự. Đồng thời tăng cường chuyển giao khoa học - kỹ thuật, củng cố các tổ hợp tác, HTX để trở thành đầu mối liên kết giữa người dân với doanh nghiệp trong cung ứng vật tư, sản xuất, thu mua, sơ chế và tiêu thụ nông sản. Mới đây, xã đã phối hợp Đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ khảo sát triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế tầm thấp ứng dụng phương tiện bay không người lái, góp phần phát triển nông nghiệp xanh, thông minh, bền vững.

Đối với cây mắc ca, hiện nay trên địa bàn xã có 25 tổ hợp tác và 2 HTX tham gia các dự án liên kết chuỗi giá trị, chủ yếu phát triển sản phẩm từ mắc ca. Toàn xã có 17 sản phẩm OCOP, gồm 15 sản phẩm đạt 3 sao và 2 sản phẩm đạt 4 sao. Phần lớn các sản phẩm OCOP được chế biến từ mắc ca và cà phê; tiêu biểu như: Mắc ca Việt Hà; hạt mắc ca sấy tách kẽ Thoa Quang; nhân mắc ca sấy giòn Thoa Doãn...

Theo chị Doãn Thị Thoa, cơ sở chế biến mắc ca Thoa Doãn, xã Tuần Giáo: Việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung và xây dựng liên kết ổn định có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động chế biến. Khi nguồn nguyên liệu được kiểm soát về chất lượng, sản lượng và quy trình chăm sóc, cơ sở sản xuất cũng chủ động sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để mắc ca địa phương từng bước xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Lãnh đạo xã Tuần Giáo kiểm tra diện tích trồng mới mắc ca, cà phê.

Thời gian qua, liên kết sản xuất mắc ca đang được tổ chức theo hướng tập trung, gắn trách nhiệm của HTX với từng vùng nguyên liệu. Tại các địa bàn trọng điểm như Quài Nưa, Quài Cang, xã thành lập các HTX dịch vụ mắc ca, tổ chức nông dân tham gia sản xuất theo diện tích của từng hộ. HTX Dịch vụ mắc ca Quài Nưa hiện liên kết với 293 hộ trên diện tích khoảng 200ha; HTX Dịch vụ mắc ca Quài Cang liên kết với 205 hộ trên diện tích hơn 100ha. Các HTX vừa cung ứng giống, vật tư, kỹ thuật với chi phí thấp, vừa làm đầu mối ký hợp đồng với doanh nghiệp thu mua, chế biến quả mắc ca, góp phần hạn chế tình trạng sản xuất manh mún và phụ thuộc vào thương lái nhỏ lẻ.

Với cà phê, chuỗi liên kết đang được mở rộng theo hướng doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu sản xuất. Xã Tuần Giáo đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty TNHH Xuất nhập khẩu cà phê Việt Bắc. Doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm cà phê của người dân trên địa bàn đến năm 2050, với mức giá theo thị trường nhưng không thấp hơn 10.000 đồng/kg hoặc 0,4 USD/kg, tùy theo mức giá nào cao hơn. Cam kết này tạo cơ sở để người dân yên tâm đầu tư, chăm sóc, mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng sản phẩm. Địa phương cũng đang xúc tiến thu hút nhà đầu tư xây dựng nhà máy chế biến cà phê tại khu vực Quài Cang, công suất khoảng 120 tấn quả tươi/ngày, đủ khả năng chế biến sản lượng từ 1.500ha cà phê cho thu hoạch.

Theo định hướng, xã Tuần Giáo phấn đấu hình thành, mở rộng vùng nguyên liệu mắc ca, cà phê theo hướng hàng hóa với tổng diện tích khoảng 4.000ha. Trong đó, 3.000ha vùng trồng được xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ và quản lý bằng công nghệ số; 30ha ứng dụng công nghệ cao theo hướng sản xuất nông nghiệp thông minh. Trên 75% diện tích hoặc sản lượng mắc ca và cà phê được chứng nhận chất lượng và tiêu thụ thông qua hợp đồng liên kết giữa nông dân - tổ hợp tác/HTX - doanh nghiệp. Cùng với đó, địa phương đặt mục tiêu có ít nhất 1 - 2 nhà máy sơ chế hoặc chế biến sâu mắc ca, cà phê được hình thành hoặc liên kết hoạt động ổn định trên địa bàn và khu vực lân cận; xây dựng, phát triển nhãn hiệu tập thể hoặc chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm chủ lực; có thêm ít nhất 16 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất 10 sản phẩm mắc ca hoặc cà phê.

Từ chuyển đổi cơ cấu cây trồng đến tổ chức lại sản xuất, phát triển HTX và thu hút doanh nghiệp tham gia chế biến, tiêu thụ, Tuần Giáo đang từng bước chuyển từ sản xuất nông nghiệp đơn thuần sang phát triển kinh tế nông nghiệp theo chuỗi. Đây cũng là hướng đi nhằm khai thác tốt hơn lợi thế của địa phương, nâng giá trị nông sản, tạo sinh kế ổn định cho người dân, thu hút đầu tư và góp phần hoàn thành mục tiêu xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Đức Kiên