Từ tinh gọn bộ máy đến nâng chất phục vụ người dân - Bài 2: Củng cố niềm tin cho người dân

Sau một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, những thay đổi trong cách ứng xử của đội ngũ công chức, trong quy trình giải quyết thủ tục hành chính và trong mối quan hệ giữa chính quyền với người dân đang dần tạo nên diện mạo mới cho nền hành chính cơ sở.

Theo người dân xã Nha Bích (tỉnh Đồng Nai), từ ngày chuyển đổi mô hình, bỏ cấp huyện và thực hiện trực tiếp tại xã thì người dân thuận lợi hơn nhiều khi đến trung tâm hành chính công làm thủ tục. Ảnh: Đậu Tất Thành/TTXVN

Từ "quản lý" sang "phục vụ"

Ghi nhận thực tế ở các Trung tâm Phục vụ hành chính công tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai cho thấy việc giải quyết thủ tục nhanh hơn, cán bộ gần gũi hơn, hướng dẫn tận tình đã thể hiện được sự hiệu quả của mô hình mới từ “quản lý” sang “phục vụ” người dân và doanh nghiệp.

Tại xã Tân Tiến (tỉnh Đồng Nai), sự phục vụ tận tình, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại mà còn góp phần củng cố niềm tin vững chắc của đồng bào biên giới vào chính quyền địa phương. Ông Nguyễn Hoàng Sơn (dân tộc Tày, xã Tân Tiến) chia sẻ, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã, đội ngũ cán bộ chuyên trách làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, luôn nhiệt tình, niềm nở và tạo tâm lý thoải mái cho người dân đến giao dịch. Cán bộ đã dành thời gian giải thích và hỗ trợ tận tình, giúp người dân không bỡ ngỡ trước những thay đổi về công nghệ và thủ tục trực tuyến.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nha Bích (tỉnh Đồng Nai), người dân đến giao dịch được hướng dẫn tận tình. Nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại cơ sở mà không phải qua cấp trung gian như trước. Sau gần 1 năm hoạt động, trung tâm đã tiếp nhận gần 6.000 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,9%. Kết quả đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử đạt 97,72 điểm, xếp thứ 3 trong tổng số 95 đơn vị cấp xã trên địa bàn thành phố. Những con số trên không chỉ phản ánh hiệu quả cải cách hành chính mà còn cho thấy sự thay đổi rõ nét trong cảm nhận của người dân.

“Chúng tôi xác định mọi hoạt động của chính quyền phải gắn với hiệu quả phục vụ thực tế. Từ giải quyết thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư đến triển khai các dự án phát triển địa phương đều hướng tới mục tiêu phục vụ người dân tốt hơn. Hiện nay, xã Nha Bích nằm trong nhóm dẫn đầu về chỉ số đánh giá chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân. Đây là kết quả từ sự nỗ lực lớn của đội ngũ cán bộ, công chức địa phương trong việc xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân”, ông Nguyễn Hồng Thái, Chủ tịch UBND xã Nha Bích chia sẻ.

Tại phường Sài Gòn (Thành phố Hồ Chí Minh), Đảng ủy phường đã phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện, kịp thời ban hành các văn bản chỉ đạo kiện toàn tổ chức Đảng. Chính quyền phường tổ chức vận hành hiệu quả bộ máy hành chính mới, đảm bảo phục vụ nhân dân liên tục, nhất là tại Trung tâm Phục vụ hành chính công (được thí điểm giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính phi địa giới). HĐND phát huy vai trò giám sát, xây dựng nghị quyết phù hợp thực tiễn.

Mặt trận và các đoàn thể tích cực nắm bắt dư luận, vận động nhân dân, triển khai hiệu quả các phong trào thi đua và hoạt động an sinh. Theo Thường trực Đảng ủy phường Sài Gòn, bộ máy đã bước đầu phát huy vai trò lãnh đạo, quản lý, giám sát và vận động nhân dân trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Toàn hệ thống chính trị đang từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả, hướng đến mục tiêu phục vụ nhân dân tốt hơn, xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, văn minh.

Từ thực tế tại địa phương, ông Lê Hoàng Nam, Bí thư Đảng ủy xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai) cho biết, đối với nhân dân, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận các dịch vụ hành chính công; nhiều thủ tục được giải quyết trực tiếp tại cấp xã, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Công tác tiếp công dân, giải quyết kiến nghị, phản ánh của nhân dân được quan tâm thực hiện kịp thời hơn, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với chính quyền địa phương.

Qua đánh giá chung của lãnh đạo 2 địa phương Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, khi được phân cấp mạnh mẽ, giao quyền đầy đủ và bảo đảm các điều kiện về nhân lực, tài chính, công nghệ, chính quyền cơ sở có thể phát huy tốt vai trò quản lý, điều hành; đồng thời chủ động khai thác tiềm năng, lợi thế để thúc đẩy phát triển địa phương.

Thái độ phục vụ, đạo đức công vụ được nâng lên

Từ yêu cầu mới, việc xây dựng nền hành chính hiện đại tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai đặt ra nhiều yêu cầu mới. Trong đó, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở công nghệ hay bộ máy, mà chính là thái độ phục vụ, đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

Theo UBND Thành phố Hồ Chí Minh, qua 1 năm thực hiện tinh gọn bộ máy và triển khai chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố đã cắt giảm, đơn giản hóa 441 thủ tục hành chính (trong đó 435 thủ tục liên quan đến sản xuất, kinh doanh); 100% thủ tục hoàn thành quy trình nội bộ trước thời hạn; từng bước rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao chất lượng phục vụ. Đồng thời, địa phương thực hiện phân cấp trên 9 lĩnh vực với khoảng 410 nhiệm vụ; góp phần nâng cao tính chủ động, linh hoạt của chính quyền cơ sở. Một số lĩnh vực đã phát huy hiệu quả rõ nét trong rút ngắn quy trình xử lý công việc.

Thành phố Đồng Nai được ghi nhận nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về cải cách hành chính và sự hài lòng của người dân. Theo UBND thành phố Đồng Nai, chỉ số PAR INDEX thành phố năm 2025 có 6/8 lĩnh vực cải thiện về chỉ số, trong đó lĩnh vực cải cách tổ chức bộ máy hành chính có mức cải thiện cao nhất, đạt 95,53% (tăng 12,84% so với năm 2025), phản ánh sự hiệu quả trong công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện phân cấp, phân quyền trên địa bàn thành phố.

Đáng chú ý, nhiều lĩnh vực tiếp tục duy trì thứ hạng cao trong cả nước như lĩnh vực cải cách tổ chức bộ máy hành chính xếp thứ 2/34 tỉnh, thành phố; lĩnh vực cải cách tài chính công xếp thứ 2/34 tỉnh, thành phố; lĩnh vực tác động của cải cách hành chính đến người dân và phát triển kinh tế - xã hội xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố; lĩnh vực công tác chỉ đạo, điều hành xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố; lĩnh vực cải cách thể chế xếp thứ 5/34 tỉnh, thành phố. Đặc biệt, lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính tiếp tục duy trì kết quả cao với chỉ số đạt 97,79%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn ở cấp thành phố đạt 99,68%, cấp xã đạt 99,33%; 100% thủ tục hành chính được tiếp nhận tại Trung tâm Phục vụ hành chính công các cấp và thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi toàn thành phố.

Từ các yêu cầu của thực tiễn trong việc đổi mới phương thức phục vụ người dân, doanh nghiệp, thành phố Đồng Nai đã triển khai mô hình "Chính quyền thân thiện" với các tiêu chí đánh giá cụ thể. Đây là cách tiếp cận mới, lấy sự hài lòng của người dân làm trung tâm và coi văn hóa công vụ là một tiêu chí quản trị. Theo UBND thành phố Đồng Nai, mô hình này nhằm nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, nhận thức của cán bộ, công chức cấp xã, nhất là nâng cao đạo đức công vụ, ý thức trách nhiệm và phong cách phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức; tạo được sự hài lòng của tổ chức, cá nhân khi đến liên hệ giải quyết công việc hành chính; nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính trên địa bàn thành phố. Qua đó, mô hình góp phần đổi mới lề lối làm việc của chính quyền từ “mệnh lệnh hành chính” sang “phục vụ, hướng dẫn, vận động, thuyết phục”, xây dựng phong cách “trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

“Việc xây dựng chính quyền thân thiện nhằm tạo tâm lý thoải mái, cởi mở hơn trong giao tiếp, ứng xử, phối hợp tốt hơn trong giải quyết công việc giữa người dân với cán bộ, công chức, tạo nên sự khác biệt so với trước đây. Người dân có điều kiện thực hiện vai trò giám sát và phản biện xã hội, tích cực tham gia đóng góp ý kiến, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương”, theo UBND thành phố Đồng Nai.

Trong khi đó, tại Thành phố Hồ Chí Minh, phường Thủ Đức đã xây dựng bộ tiêu chí “Phường Thủ Đức hạnh phúc” dựa trên cấu trúc toàn diện gồm 3 phương diện: Vật chất - tinh thần -nhận thức, cụ thể hóa thành 10 tiêu chí và 50 chỉ số đo lường chi tiết. Các chỉ số này không xa rời thực tế mà bám sát vào từng trải nghiệm sống, hơi thở trong sinh hoạt hằng ngày của cư dân trên địa bàn.

Ông Mai Hữu Quyết, Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức cho biết, việc xây dựng bộ tiêu chí hoàn toàn không đơn thuần là ý chí chủ quan từ phía cơ quan chính quyền. Điều này xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và quan trọng nhất là được đúc kết từ sự đóng góp ý kiến của các chuyên gia, nhân dân tại 52 khu phố. Đây là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai định lượng các chỉ số của người dân trên địa bàn. Có thể nói đây là một bước đi đột phá trong việc chuyển dịch mạnh mẽ tư duy từ quản lý hành chính sang phục vụ và kiến tạo của chính quyền tại cơ sở.

Thành công của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ được đo bằng mức độ tin tưởng của người dân đối với chính quyền cơ sở. Khi người dân cảm nhận được sự thuận tiện, minh bạch và trách nhiệm trong từng giao dịch hành chính, đó chính là bằng chứng rõ nhất cho hiệu quả của cuộc cải cách.

Bài cuối: Định hình nền hành chính hiện đại

Anh Tuấn - Sỹ Tuyên - K’ Gửi H (TTXVN)