Từ sáng kiến đến hành động: Khi doanh nghiệp cần một bệ phóng cho chuyển đổi kép

Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép Việt Nam 2026 không chỉ nhằm tìm kiếm ý tưởng mà còn đồng hành để biến sáng kiến thành giải pháp thực tế và chia sẻ những mô hình hiệu quả.

Doanh nghiệp loay hoay trên hành trình chuyển đổi kép

Với các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong vài năm trở lại đây, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là hai hành trình riêng biệt. Trước những thay đổi của thị trường toàn cầu, đặc biệt là các yêu cầu ngày càng khắt khe về phát triển bền vững, hai xu hướng này đang dần hội tụ thành một hướng tiếp cận chung - chuyển đổi kép - giúp doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải để tăng sức cạnh tranh.

Áp lực này ngày càng rõ nét đối với các doanh nghiệp sản xuất. Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam-EU đạt khoảng 73,8 tỷ USD, trong khi hàng loạt quy định mới của Liên minh châu Âu như Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM), Quy định về sản phẩm không gây mất rừng (EUDR) hay Chỉ thị Báo cáo Phát triển bền vững doanh nghiệp (CSRD) đang từng bước thiết lập những tiêu chuẩn mới đối với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yêu cầu về dữ liệu phát thải, truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và minh bạch thông tin không còn là lợi thế cạnh tranh, mà đang dần trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì đơn hàng và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhận thức và hành động của các doanh nghiệp vẫn còn khá lớn. Theo thống kê của PwC, đến giữa năm 2025 mới chỉ 33% doanh nghiệp hoàn thành đánh giá trọng yếu kép, trong khi 47% vẫn đang trong quá trình thực hiện. Điều đó cho thấy nhiều doanh nghiệp đã nhận thấy nhu cầu chuyển đổi nhưng vẫn loay hoay trong việc xác định điểm bắt đầu, lựa chọn giải pháp phù hợp hay huy động nguồn lực để triển khai.

Thực tế, không ít doanh nghiệp nhỏ và vừa đã hình thành những ý tưởng cải tiến từ chính hoạt động sản xuất hằng ngày: ứng dụng công nghệ để giảm tiêu hao năng lượng, số hóa quy trình nhằm hạn chế lãng phí nguyên vật liệu, tối ưu dữ liệu để kiểm soát phát thải hay xây dựng mô hình sản xuất tuần hoàn. Đây đều là những sáng kiến có tiềm năng tạo ra giá trị kinh tế và môi trường. Song, nhiều ý tưởng vẫn dừng lại ở mức thử nghiệm hoặc kế hoạch bởi doanh nghiệp thiếu cơ hội tiếp cận chuyên gia, nguồn lực và một lộ trình bài bản để hiện thực hóa.

Hỗ trợ đưa các sáng kiến chuyển đổi kép tiềm năng vào thực tế

Để thu hẹp khoảng cách từ ý tưởng đến hành động, doanh nghiệp cần một hệ sinh thái đủ năng lực để được đánh giá, hỗ trợ và kết nối với những nguồn lực phù hợp. Đây cũng là hướng tiếp cận của Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép Việt Nam 2026 (Twin Transition Challenge - TTC 2026) được triển khai trong khuôn khổ Dự án “Trung tâm Chuyển đổi kép - Chuyển đổi số và Đổi mới sáng tạo nhằm bảo vệ môi trường và khí hậu tại Việt Nam” (Twin Transition Hub - TTH) do Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (APED), Bộ Tài chính phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), thay mặt Bộ Hợp tác kinh tế và phát triển - Cộng hòa Liên bang Đức thực hiện.

Chương trình hướng tới các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa trong ba lĩnh vực trọng tâm gồm: chế biến nông sản; chế biến gỗ và giấy; dệt may và da giày, với mục tiêu tìm kiếm những sáng kiến chuyển đổi số hướng tới chuyển đổi xanh, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tài nguyên và giảm phát thải.

Điều TTC 2026 hướng tới không chỉ là tìm kiếm ý tưởng, mà còn đồng hành để biến sáng kiến thành giải pháp thực tế và chia sẻ những mô hình hiệu quả. Các mô hình nổi bật sẽ giúp doanh nghiệp khẳng định năng lực đổi mới, nâng cao uy tín và mở rộng kết nối với chuyên gia, đối tác công nghệ và thị trường.

Điểm khác biệt của TTC 2026 nằm ở việc giải thưởng không phải đích đến mà là điểm khởi đầu cho một hành trình chuyển đổi cùng doanh nghiệp. Ngay từ khi đăng ký, doanh nghiệp sẽ thực hiện đánh giá 'Mức độ trưởng thành chuyển đổi kép' để xác định hiện trạng, những điểm còn hạn chế và ưu tiên cần cải thiện. Kết quả đánh giá sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng sáng kiến sát với nhu cầu thực tế, có tính cấp thiết và khả năng triển khai rõ ràng hơn.

Trong suốt hành trình, doanh nghiệp tiếp tục được hỗ trợ theo từng bước. Tất cả doanh nghiệp đăng ký đều được tham gia chương trình đào tạo về quản trị dữ liệu hướng tới chuyển đổi kép. Những doanh nghiệp được lựa chọn vào các vòng tiếp theo sẽ tiếp tục nhận tư vấn 1:1, hỗ trợ xây dựng lộ trình chuyển đổi, kế hoạch hành động và chuẩn bị triển khai giải pháp. Với ba doanh nghiệp xuất sắc nhất, chương trình tiếp tục hỗ trợ thí điểm triển khai sáng kiến và kết nối với các nhà cung cấp giải pháp công nghệ phù hợp.

Không dừng ở hỗ trợ chuyên môn, TTC 2026 còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận mạng lưới chuyên gia, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, trường đại học, nhà cung cấp công nghệ và các đối tác trong hệ sinh thái chuyển đổi kép. Những mô hình nổi bật sẽ được xây dựng thành các câu chuyện điển hình, giúp doanh nghiệp ghi nhận và lan tỏa kết quả chuyển đổi, nâng cao hình ảnh và uy tín với khách hàng, đối tác, đồng thời tạo thêm cơ hội kết nối và mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và số hóa ngày càng trở thành yêu cầu của thị trường, mỗi sáng kiến được đưa vào thực tế không chỉ tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, mà còn góp thêm một kinh nghiệm thực tiễn cho cộng đồng. Một sáng kiến có thể bắt đầu từ một doanh nghiệp, nhưng khi được kiểm chứng và chia sẻ, nó có thể trở thành một cách làm để doanh nghiệp khác tham khảo, và cũng là một điểm khởi đầu để hành trình chuyển đổi kép được tiếp nối.

GIA KHÁNH