Từ chuyện cây thàn mát, nghĩ về...

Voọc chà vá và hoa thàn mát Sơn Trà.

Sắc màu thàn mát.

Những năm gần đây diện mạo đô thị của Đà Nẵng đã có nhiều khởi sắc rất đáng ghi nhận, trong đó không thể không nói đến “diện mạo xanh”, cụ thể là màu xanh của hoa lá cỏ cây trên những con đường, dải phân cách, đảo giao thông, công viên và cả trong khuôn viên, ban công của những căn nhà mặt phố...
Với một đô thị luôn hướng đến mục tiêu “xanh - sạch - đẹp” như Đà Nẵng, nhất là tại vùng lõi của đô thị, không thể không nhắc đến câu chuyện “cỏ cây hoa lá”, một yếu tố rất cần quan tâm cho một đô thị hiện đại, văn minh như Đà Nẵng. Không khó nhận thấy phố phường Đà Nẵng ngày càng tươi xanh theo thời gian. Nhiều loại cây, hoa đã khoe hương tỏa sắc trên các con phố nhưng vẫn còn thiếu một cái gì đó mang tính điểm nhấn. Nhìn nhận một cách khách quan, về mảng xanh của Đà Nẵng nói chung, về hoa nói riêng, vẫn còn chưa mang tính đặc thù của Đà Nẵng, chủng loại chưa phong phú, thiếu đồng bộ, chưa tạo bản sắc riêng, chưa có những kiểu bài trí tạo ấn tượng.
Nhìn ra bình diện cả nước, một số tỉnh, thành đã có những loại “hoa riêng” của mình hay nói nôm na là “địa phương hoa”, gắn liên với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của mỗi địa phương. Ngoài “Thành phố hoa” Đà Lạt, nay là các phường cùa tỉnh Lâm Đồng còn có Hải Phòng với “Thành phố hoa phượng đỏ”; Hà Nội còn phong phú hơn với 12 loại hoa tương đương với mỗi tháng trong năm; rồi là “Xứ sen hồng” khi nhắc đến Đồng Tháp... Riêng với Đà Nẵng, trước thời điểm sáp nhập với Quảng Nam, việc chọn một loại hoa làm “biểu tượng hoa” của mình cũng đã từng được đề xuất nhưng vẫn chưa có kết quả cụ thể nào, trong khi có những loại hoa ít nhiều phù hợp cho Đà Nẵng như hoa giấy, một loại hoa đa sắc màu chưa là hoa đại diện của địa phương nào cả, trong khi nó tỏ ra rất thích hợp với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng của thành phố, chịu được nắng gió, hoa nở hầu như quanh năm, với nhiều màu sắc khác nhau, không cần đầu tư chăm sóc nhiều. Một số tuyến đường của Đà Nẵng, chẳng hạn như đường Phạm Văn Đồng, nếu làm những mái vòm cho hoa giấy bám vào, du khách có thể lững thững dưới những vòm hoa giấy cả lúc ban trưa, ban chiều thì rất hay. Hiện tại, cũng chỉ có vài giàn hoa giấy nằm “lẻ loi” ở vài con đường như Bạch Đằng chẳng hạn nhưng chưa tạo được nhiều ấn tượng.
Quay về với Quảng Nam trước giai đoạn sáp nhập với Đà Nẵng, đã có “Lễ hội hoa Sưa” ở thành phố Tam Kỳ (cũ) và sau khi sáp nhập sự kiện này vẫn tiếp tục được tổ chức. Hay như mới đây, VTV có đưa hình ảnh và phóng sự về những cây hoa giấy khoe sắc đồng loạt trên một vài tuyến phố ở Hội An, tạo được điểm nhấn và thu hút được đông đảo du khách đến check-in...
Nên chăng, nếu chưa tìm được loại hoa đặc trưng mang tính biểu tượng cho Đà Nẵng thì vẫn có thể tạo được những “điểm nhấn” hoa đặc trưng ở phạm vi hẹp như hoa sưa ở các phường thuộc thành phố Tam Kỳ (cũ), hoa giấy ở Hội An, hoặc những hàng hoa bằng lăng, lim xẹt, phong linh vàng... ở một số con đường của Đà Nẵng.
Nhìn lại có thể thấy, Đà Nẵng có một số loài hoa nổi tiếng mà không phải ở nơi đâu cũng có được như hoa đào chuông ở Bà Nà và đặc biệt là hoa thàn mát ở bán đảo Sơn Trà. Đào chuông có lẽ chỉ gắn liền với Khu du lịch Bà Nà Hills. Nhưng thàn mát, không chỉ hoa đẹp mà còn gắn liền với hình ảnh Voọc Chà vá chân nâu, Nữ hoàng linh trưởng có thể nói chỉ có ở Sơn Trà. Đã từng có kế hoạch trồng thí điểm ở những con đường lên Sơn Trà bằng những cây thàn mát khi còn quận Sơn Trà và Trung tâm Công nghệ sinh học Đà Nẵng cũng đã nhân nuôi thành công cây thàn mát. Thực tế hơn là cũng đã có một số cây thàn mát ra hoa ở một số trường học của quận Sơn Trà nhưng nay việc nhân rộng loại cây cho hoa đẹp này, ít nhất là ở khu vực phường Sơn Trà có vẻ như đang khá “im ắng”.
Nhân đề tài này, người viết nghe được câu chuyện, có một người dân ở phường Sơn Trà, đã bỏ công sức để nhân giống ra hàng ngàn cây thàn mát tại vườn nhà mình. Do đất bị giải tỏa, anh tìm chỗ tiêu thụ ở Đà Nẵng nhưng không có đơn vị hay cá nhân nào quan tâm. Bản thân anh rất muốn cây thàn mát “khoe hương tỏa sắc” trên những con phố của quê hương nhưng cuối cùng đành phải mang cây thàn mát vào bán rẻ cho một số đơn vị ở Đồng Nai. Và có thông tin là địa phương này sẽ triển khai trồng cây thàn mát này một cách bài bàn và có quy hoạch, nó lại càng phù hợp hơn khi Đồng Nai vừa trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương. Cuối cùng, thàn mát đáng lẽ phải được nghiên cứu một cách nghiêm túc để chọn làm cây đặc trưng cho thành phố nhưng nay phải “phiêu bạt” vào tận phía Nam trong sự nuối tiếc của không ít người.
Thiết nghĩ, thành phố cần có những kế hoạch cụ thể nâng tính đồng bộ về quy hoạch cây xanh cho đô thị mà trong đó đặc biệt lưu ý đến những loại hoa đặc trưng, tạo điểm nhất cho những con đường, cụm đô thị và rộng hơn là cho một Đà Nẵng rộng lớn xanh sạch đẹp. Nên chăng, vào mỗi dịp “Tết Trồng cây” những năm tới đây, khi chọn cây xanh để trồng, nên đưa cây thàn mát vào danh mục cây ưu tiên để loại cây cho hoa đẹp này trở thành hoa đặc trưng cho Đà Nẵng trong tương lai không xa.

DÂN HÙNG