Truy xuất điện tử cho tàu cá

Công nhân bốc dỡ thủy sản qua cảng cá Tắc Cậu. Ảnh: THÙY TRANG

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, việc triển khai hệ thống eCDT là yêu cầu quan trọng trong quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng thủy sản khai thác tại cảng và đảm bảo truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đây cũng là giải pháp trọng tâm nhằm hiện đại hóa công tác quản lý nghề cá, phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế và các quy định liên quan đến chống khai thác IUU.

Cả nước hiện có 86 cảng cá đủ điều kiện hoạt động; trong đó, 72 cảng cá đủ điều kiện cho tàu cá vùng khơi cập cảng, 51 cảng cá đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản. Cùng với việc đầu tư hạ tầng, hệ thống eCDT và nhật ký khai thác điện tử (eLogbook) được xây dựng, từng bước đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc từ trung ương đến địa phương, đảm bảo minh bạch, hợp pháp đối với sản phẩm thủy sản khai thác từ khi tàu xuất bến đến khi cập cảng bốc dỡ.

Theo lộ trình, từ đầu năm 2026, hệ thống eCDT được áp dụng chính thức trên phạm vi cả nước, yêu cầu tàu cá, cảng cá và cơ quan chức năng thực hiện khai báo điện tử khi tàu xuất, nhập cảng, đồng thời cập nhật sản lượng khai thác trên hệ thống. Tại An Giang, để phục vụ công tác quản lý tàu cá, giám sát sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản, Ban Quản lý Cảng cá tỉnh đã bố trí đầy đủ cán bộ chuyên môn thực hiện kiểm tra, xác minh thông tin tàu cá ra, vào cảng và giám sát sản lượng bốc dỡ qua hệ thống eCDT.

Đến nay, toàn tỉnh có 3.642/3.659 tài khoản eCDT đăng nhập và sử dụng; trong đó, 100% tàu cá từ 15m trở lên tham gia hệ thống. Các giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC), giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (CC) đều được thực hiện hoàn toàn qua eCDT, góp phần nâng cao tính minh bạch, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thủy sản.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, cũng như nhiều tỉnh, thành phố ven biển khác, An Giang cũng đang gặp một số khó khăn trong việc triển khai áp dụng hệ thống eCDT trên phạm vi toàn tỉnh. Ông Võ Văn Võ - Quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư tỉnh cho biết: “An Giang có đội tàu hơn 10.000 chiếc có chiều dài từ 6m trở lên, trong đó có hơn 3.500 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên, nhưng số lượng tàu cá cập cảng bố dỡ sản phẩm theo quy định, sản lượng khai thác được kiểm soát theo quy định còn hạn chế. Theo số liệu thống kê năm 2025, số lượng tàu cập và rời cảng cá chỉ định An Thới và Tắc Cậu là 5.483 lượt tàu, sản lượng bốc dỡ qua cảng gần 38.000 tấn”.

Nguyên nhân chủ yếu là do hạ tầng cảng cá chưa được đầu tư đồng bộ. Hiện, tỉnh chỉ có 2 cảng cá đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản. Nhiều tàu cá vẫn lựa chọn cập bến cá, cảng cá tư nhân gần nhất để giảm chi phí. Bên cạnh đó, việc tiếp cận và sử dụng hệ thống eCDT đối với một bộ phận ngư dân, chủ tàu, thuyền trưởng còn nhiều bỡ ngỡ.Ông Huỳnh Văn Út - chủ tàu cá xã Kiên Lương bày tỏ: “Thời gian qua, ngư dân khai thác nghêu lụa gặp khó trong việc thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác tại bến cá tư nhân. Tôi mong tỉnh sớm rà soát, công nhận bến cá, cảng cá tư nhân đủ điều kiện truy xuất gốc thủy sản khai thác để thuận tiện cho việc làm thủ tục giấy tờ chứng nhận nguồn gốc xuất xứ thủy sản khai thác”.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Hữu Toàn cho biết: “Trước thực trạng trên, tháo gỡ khó khăn, sở tiến hành rà soát các bến cá truyền thống có nhiều tàu cá tập trung rời bến, cập bến, kể cả bến cá tư nhân, phù hợp với tiêu chí do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định để bổ sung cảng cá đủ điều kiện tiếp nhận tàu cá; hướng dẫn xã, phường, đặc khu tổ chức phân bổ tàu vào cảng phù hợp để kiểm soát, đảm bảo tàu cá thuộc diện quản lý phải thực hiện đầy đủ thủ tục”.

Tỉnh cũng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tập huấn, hướng dẫn kiểm tra truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm thủy sản nhập khẩu, nhất là hàng hóa vận chuyển bằng container; phối hợp đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ ngư dân, doanh nghiệp cài đặt, sử dụng eLogbook, đảm bảo ghi chép đầy đủ, trung thực toàn bộ quá trình khai thác, thu mua, vận chuyển.

Việc đẩy nhanh triển khai hệ thống eCDT và eLogbook không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá mà còn là giải pháp căn cơ để tháo gỡ “thẻ vàng” IUU, nâng cao uy tín và giá trị thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, hướng đến phát triển ngành thủy sản hiện đại, minh bạch và bền vững.

THÙY TRANG