Trưởng thôn, tổ trưởng dân phố đóng BHXH nhưng khó được hưởng lương hưu

Người có thu nhập bấp bênh lo lắng phải trích một khoản bắt buộc

Chiều 21/10, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội cùng một số nội dung quan trọng khác.

Liên quan đến đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) đồng tình với chủ trương từng bước mở rộng diện bao phủ, hướng tới bảo hiểm xã hội toàn dân.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng).

“Lực lượng lao động trên nền tảng số như tài xế công nghệ, người giao hàng... đang tăng nhanh nhưng gần như đứng ngoài lưới an sinh; khi ốm đau, tai nạn hay về già, họ không có chỗ dựa. Đây là khoảng trống cần được lấp đầy”, ông Sơn nói.

Tuy nhiên, đại biểu còn băn khoăn khi dự thảo chỉ quy định theo hướng giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với nhóm này và cả “các đối tượng khác” có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên.

Theo ông, lao động tự do, lao động nền tảng rất lo lắng khi thu nhập vốn bấp bênh lại bị trích thêm một khoản bắt buộc, trong khi hiện nay họ đang được tham gia tự nguyện và được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo Nghị định số 159/2025 của Chính phủ.

Ông Sơn đề nghị, nếu giữ quy định này, cần bổ sung ngay trong luật các tiêu chí khung về đối tượng, căn cứ xác định thu nhập làm căn cứ đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng và yêu cầu bắt buộc phải lấy ý kiến của đối tượng chịu tác động trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Cùng mối quan tâm, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh) cho rằng, cần xác định cụ thể đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, bởi trên thực tế hiện nay, phạm vi và đặc điểm của nhóm đối tượng này vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Bên cạnh đó, cần đánh giá khả năng bảo đảm thu nhập ổn định, bền vững và lâu dài của những người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số để xem xét tính phù hợp của việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

“Việc mở rộng đối tượng tham gia cần gắn với lộ trình phù hợp, có thể triển khai theo từng nhóm đối tượng và từng giai đoạn, bảo đảm khả năng tuân thủ cũng như duy trì việc tham gia bảo hiểm xã hội lâu dài”, bà Thơ nêu quan điểm.

Băn khoăn mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 25%

Vẫn theo đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã bổ sung một số đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, trong đó có người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.

Đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ. Ảnh: QH

Tính theo mức lương cơ sở hiện nay, bình quân mỗi người được hưởng khoảng 5 triệu đến 6,75 triệu đồng/tháng.

Trên thực tế, một số địa phương đã hỗ trợ thêm hệ số phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố để thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội. Theo đó, thu nhập bình quân của mỗi người vào khoảng trên dưới 8 triệu đồng/tháng.

Tuy nhiên, sau khi trừ 25% tiền đóng bảo hiểm xã hội, số tiền thực nhận chỉ còn khoảng 6 triệu đồng/tháng, đây vẫn là mức thu nhập khá thấp.

"Vấn đề tôi muốn nhấn mạnh ở đây không đơn thuần là số tiền thực nhận nhiều hay ít, mà là mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 25% có thực sự phù hợp với đặc điểm của nhóm đối tượng này hay không", đại biểu nói.

Theo quy định về nhiệm kỳ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố có nhiệm kỳ 5 năm. Thực tiễn cho thấy phần lớn những người đảm nhiệm các chức danh này chỉ hoạt động từ 1 đến 2 nhiệm kỳ, tương đương 5 đến 10 năm.

Trong khi đó, theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động thuộc diện áp dụng phải có đủ từ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên mới đáp ứng điều kiện về thời gian đóng để hưởng lương hưu khi nghỉ việc.

“Như vậy, ngay cả khi đảm nhiệm đủ 2 nhiệm kỳ, các đối tượng này vẫn chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội để đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu theo quy định nêu trên, trong khi trong suốt quá trình công tác, họ vẫn phải đóng tiền vào quỹ hưu trí và tử tuất”, bà Thơ đề nghị xem xét lại vấn đề này để bảo đảm nguyên tắc tính đúng, tính đủ, gắn mức đóng với quyền lợi được hưởng.

Luân Dũng - Trường Phong