Trung Quốc sẵn sàng phong sát Nvidia để nội địa hóa 80% thị trường

Trung Quốc sẵn sàng loại bỏ Nvidia để Huawei phát triển

Từ vị thế của một kẻ bám đuổi và phụ thuộc nặng nề vào công nghệ phương Tây, Bắc Kinh đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc lật đổ ngoạn mục. Các ước tính mới nhất cho thấy năng lực của các công ty nội địa như Moore Threads hay Huawei đã phát triển đến mức đủ sức đáp ứng tới 80% nhu cầu trong nước.

Tại các hội nghị công nghệ lớn ở Bắc Kinh, thông điệp được phát đi rất rõ ràng: thời kỳ các doanh nghiệp Trung Quốc phải mòn mỏi chờ đợi nguồn cung chip từ nước ngoài đã kết thúc. Sự trỗi dậy này không chỉ là câu chuyện về công nghệ, mà còn là kết quả của một chiến lược quốc gia tổng lực nhằm xóa bỏ sự phụ thuộc vào Nvidia – gã khổng lồ Mỹ từng thống trị tuyệt đối thị trường này.

Sự trỗi dậy của "Tứ tiểu long" và lời tuyên chiến từ người cũ của Nvidia

Tâm điểm của sự chú ý hiện nay đang dồn về Moore Threads, một cái tên đang làm mưa làm gió trên thị trường công nghệ Trung Quốc. Tại hội nghị nhà phát triển diễn ra ở Bắc Kinh tháng trước, công ty này đã khiến giới chuyên môn phải trầm trồ khi trình làng kiến trúc Huagang mới nhất dành cho các bộ xử lý đồ họa (GPU). Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, họ đã giới thiệu hai dòng chip cụ thể: Huashan chuyên dụng cho tính toán AI và Lushan dành cho xử lý đồ họa.

Theo tuyên bố của hãng, dòng Huashan hiện đã đạt được hiệu năng tiệm cận với các sản phẩm chủ lực của Nvidia, trong khi Lushan được xếp vào hàng ngũ đẳng cấp thế giới. Giám đốc điều hành Zhang Jianzhong đã không ngần ngại tuyên bố rằng các sản phẩm mới này hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu của các nhà phát triển trong nước, đồng nghĩa với việc họ không còn cần phải chờ đợi các sản phẩm tiên tiến từ nước ngoài nữa.

Điều thú vị là người đứng sau sự thành công của Moore Threads, ông Zhang Jianzhong, từng giữ chức phó chủ tịch tại chính Nvidia. Ông thành lập Moore Threads vào năm 2020 với mục tiêu giúp Trung Quốc chấm dứt sự phụ thuộc vào công ty cũ của mình. Sự kỳ vọng của thị trường dành cho Moore Threads là cực lớn.

Ngay sau khi niêm yết trên sàn STAR Market (sàn giao dịch tập trung vào công nghệ của Thượng Hải) vào đầu tháng 12, vốn hóa thị trường của công ty đã nhanh chóng vượt mốc 300 tỉ nhân dân tệ (tương đương 43 tỉ USD). Con số khổng lồ này cho thấy niềm tin mãnh liệt của giới đầu tư vào khả năng soán ngôi của các doanh nghiệp nội địa.

Moore Threads không đơn độc trong cuộc chiến này. Họ là một phần của nhóm được mệnh danh là "Tứ tiểu long" trong làng GPU Trung Quốc, bao gồm Moore Threads, MetaX, Biren Technology và Suiyuan Technology (còn gọi là Enflame). Giống như Moore, MetaX cũng đã niêm yết thành công trên sàn STAR Market vào cuối năm ngoái, trong khi Biren vừa có màn ra mắt tại Hong Kong trong tháng này.

Enflame cũng đang rục rịch kế hoạch lên sàn. Điểm chung của cả bốn "con rồng" này là họ đang dồn toàn bộ số tiền khổng lồ huy động được vào hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang về công nghệ chưa từng có trong lịch sử ngành bán dẫn Trung Quốc.

Bên cạnh các startup mới nổi, những gã khổng lồ công nghệ lâu đời cũng không đứng ngoài cuộc. Đơn vị Kunlunxin của Baidu đã lên kế hoạch tung ra 5 dòng chip AI mới từ nay đến năm 2030. HiSilicon, công ty con của Huawei, đang âm thầm nhưng quyết liệt phát triển các dòng bán dẫn tự chủ. Cambricon Technologies, được thành lập bởi các cựu giáo sư từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, cũng đang dồn lực cho mảng chip AI. Tất cả tạo nên một hệ sinh thái nội địa đa dạng và đầy sức sống.

Kịch bản đổi ngôi: Khi Nvidia lùi về "cánh gà" và chiến lược quốc gia mới

Sự trỗi dậy của các doanh nghiệp nội địa đang vẽ lại hoàn toàn bản đồ thị phần bán dẫn tại Trung Quốc. Theo một báo cáo gần đây của công ty nghiên cứu Bernstein (Mỹ), Nvidia từng chiếm tới 66% thị trường bán dẫn AI của Trung Quốc vào năm 2024. Tuy nhiên, con số này được dự báo sẽ lao dốc không phanh xuống chỉ còn vỏn vẹn 8% trong năm nay.

Khoảng trống khổng lồ mà Nvidia để lại sẽ được lấp đầy bởi các tên tuổi nội địa như Huawei và Cambricon, dự kiến chiếm tổng thị phần khoảng 80%. Đây là một sự đảo chiều ngoạn mục trong một lĩnh vực được coi là chìa khóa cạnh tranh giữa các cường quốc.

Động lực cho sự thay đổi này đến từ cả hai phía. Về phía Mỹ, các lệnh hạn chế xuất khẩu ngày càng siết chặt đã khiến các doanh nghiệp Trung Quốc gặp vô vàn khó khăn trong việc tiếp cận các dòng sản phẩm cao cấp nhất của Nvidia.

Mới đây, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ cho phép bán một số chip Nvidia tiên tiến cho Trung Quốc nhưng kèm theo khoản phụ phí 25% nộp cho chính phủ Mỹ. Đáp lại, Bắc Kinh ra các quy định hạn chế nhập khẩu để bảo vệ nền sản xuất trong nước.

Về phía Trung Quốc, chính phủ nước này đang triển khai một kế hoạch 5 năm đầy tham vọng được soạn thảo vào tháng 10, nhằm đạt được sự tự chủ về bán dẫn dưới một "thể chế toàn dân mới". Chiến lược này huy động sự tham gia tổng lực của cả khu vực công, khu vực tư nhân và các định chế tài chính. Nền tảng quan trọng cho chiến lược này là năng lực sản xuất nội địa.

Các công ty như Semiconductor Manufacturing International Corp. (SMIC) đóng vai trò then chốt. SMIC hiện được cho là đã đủ khả năng cung cấp nguồn cung ổn định các dòng chip 7-nanomet cho ứng dụng AI. Nhà sản xuất này đang ngày đêm mở rộng công suất để gia công chip cho các công ty thiết kế trong nước như Huawei hay Moore Threads.

Giáo sư Zheng Weimin thuộc khoa khoa học máy tính Đại học Thanh Hoa nhận định rằng, chip AI của Trung Quốc đã có bước tiến hóa về chất, chuyển từ trạng thái "có thể dùng được" sang "dễ sử dụng". Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng chuỗi cung ứng của đất nước vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Thách thức lớn nhất hiện nay là chuyển đổi một cấu trúc phát triển phần mềm và ứng dụng vốn đã quen thuộc và được tối ưu hóa cho nền tảng của Nvidia sang các nền tảng nội địa mới mẻ.

Chip AI giờ đây không chỉ là linh kiện máy tính, mà đã trở thành quân cờ chiến lược trong cuộc đua giành quyền thống trị công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc. Chủ đề này dự kiến sẽ nằm trên bàn nghị sự trong cuộc gặp được mong đợi vào tháng 4 tới giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nhưng bất chấp kết quả của các cuộc đàm phán chính trị, xu hướng tự chủ hóa công nghệ của Trung Quốc dường như là một mũi tên đã rời khỏi cung và không thể quay đầu.

Bùi Tú