OpenAI và cuộc săn nhân tài từ Thinking Machines Lab gây xôn xao ngành AI

Nếu một ngày nào đó có loạt phim về ngành AI (trí tuệ nhân tạo), thì các sự kiện trong tuần này hẳn sẽ là một tập rất đáng xem.

Hôm 15.1, bà Fidji Simo, Giám đốc điều hành mảng ứng dụng của OpenAI, thông báo công ty đã tuyển dụng lại Barret Zoph và Luke Metz - hai đồng sáng lập Thinking Machines Lab cùng Mira Murati.

Barret Zoph từng là phó chủ tịch nghiên cứu OpenAI, còn Luke Metz là chuyên gia huấn luyện mô hình AI. Cả hai từng rời OpenAI vào cuối năm 2024. Trong khi Mira Murati là cựu giám đốc công nghệ OpenAI, rời đi vào tháng 9.2024 và hiện làm giám đốc điều hành Thinking Machines Lab.

Một nguồn tin của tạp chí WIRED cho biết ban lãnh đạo Thinking Machines Lab tin rằng Barret Zoph đã dính tới một vụ việc bị xem là sai phạm nghiêm trọng trong thời gian làm việc tại công ty năm ngoái. Sự việc đó làm Mira Murati mất niềm tin vào Barret Zoph và phá vỡ mối quan hệ làm việc giữa hai người.

Theo nguồn tin này, Thinking Machines Lab đã sa thải Barret Zoph hôm 15.1 trước khi OpenAI thông báo tuyển dụng lại ông. Khoảng thời gian biết Barret Zoph sẽ quay lại OpenAI, Thinking Machines Lab đã nêu quan ngại nội bộ về việc liệu nhà nghiên cứu AI này có chia sẻ thông tin mật cho đối thủ hay không.

Trong một bản ghi nhớ gửi nhân viên hôm 15.1, Fidji Simo khẳng định việc tuyển dụng Barret Zoph đã được chuẩn bị suốt nhiều tuần. Một nguồn tin của WIRED cho biết Barret Zoph đã nói với Mira Murati hôm 12.1 rằng ông đang cân nhắc rời Thinking Machines Lab trước thời điểm bị sa thải.

Fidji Simo thông báo với nhân viên rằng OpenAI không không đồng tình khi Thinking Machines Lab bày tỏ lo ngại về vấn đề đạo đức của Barret Zoph.

Barret Zoph trở lại OpenAI sau khi đồng sáng lập Thinking Machines Lab - Ảnh: Internet

Cùng với Barret Zoph và Luke Metz, Sam Schoenholz (nhà nghiên cứu khác tại Thinking Machines Lab) cũng sẽ quay trở lại OpenAI, công ty phát triển chabot ChatGPT đình đám. Theo một nguồn thạo tin, ít nhất hai nhân viên Thinking Machines Lab khác dự kiến sẽ gia nhập OpenAI những tuần tới.

Một nguồn tin khác đã bác bỏ nhận định rằng những thay đổi nhân sự gần đây tại Thinking Machines Lab hoàn toàn liên quan đến Barret Zoph. "Đây là một phần của cuộc thảo luận kéo dài tại Thinking Machines Lab. Đã có những màn tranh luận và bất đồng về những gì công ty muốn xây dựng về sản phẩm, công nghệ, tương lai", theo nguồn tin của WIRED.

Thinking Machines Lab và OpenAI đều từ chối bình luận.

Sự việc lần này gợi nhớ tới vụ OpenAI sa thải Giám đốc điều hành Sam Altman trong thời gian ngắn vào tháng 11.2023 trước khi được phục chức cho ông. Theo tờ The Wall Street Journal, Mira Murati đóng vai trò trong quá trình dẫn tới việc Sam Altman bị sa thải.

Tờ The New York Times cho biết bà đã viết bản ghi nhớ nội bộ bày tỏ quan ngại về phong cách lãnh đạo của Sam Altman và chia sẻ điều đó với hội đồng quản trị OpenAI. Đó là một trong các yếu tố thúc đẩy hội đồng quản trị OpenAI ra quyết định sa thải Sam Altman.

Năm ngoái, sóng gió trong ngành AI vẫn tiếp diễn, với việc các đồng sáng lập rời khỏi nhiều phòng thí nghiệm lớn, gồm Igor Babuschkin rời xAI, Daniel Gross rời Safe Superintelligence và Yann LeCun rời Meta Platforms. Được xem là "cha đẻ AI", Yann LeCun từng đồng sáng lập phòng thí nghiệm AI lâu đời FAIR của Facebook.

Một số người có thể cho rằng những drama này là điều dễ hiểu với một ngành còn non trẻ, nơi chi tiêu đang đóng góp vào tăng trưởng GDP của Mỹ. Nếu tin rằng một trong những nhà nghiên cứu này có thể tạo ra đột phá trên con đường hướng tới AGI (AI tổng quát), việc theo dõi họ đi đâu là điều nên làm.

AGI được coi là siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện các nhiệm vụ đa dạng một cách linh hoạt giống hay vượt trội con người. OpenAI định nghĩa AGI là "một hệ thống có tính tự chủ cao, vượt trội hơn con người ở hầu hết công việc có giá trị kinh tế".

Nhiều nhà nghiên cứu AI, bắt đầu sự nghiệp trước khi ChatGPT ra mắt vào tháng 11.2022, tỏ ra bất ngờ khi ngành của họ giờ đây trở thành tâm điểm soi xét gần như liên tục. Thế nhưng, chừng nào các công ty khởi nghiệp AI còn có thể dễ dàng huy động những vòng gọi vốn hạt giống trị giá hàng tỉ USD thì các cuộc tái cấu trúc quyền lực trong ngành sẽ còn tiếp diễn.

Thinking Machines Lab có gì?

Sau khi rời OpenAI để bắt đầu một hành trình mới, Mira Murati ra mắt công ty khởi nghiệp Thinking Machines Lab vào tháng 2.2025 và đảm nhiệm vai trò giám đốc điều hành. Sự kiện này ngay lập tức thu hút sự chú ý lớn vì Mira Murati là người hiếm hoi rời vị trí lãnh đạo cấp cao OpenAI để tạo dựng hướng đi mới trong AI.

Thinking Machines Lab đặt mục tiêu xây dựng các mô hình AI đa phương thức và thích nghi linh hoạt, nghĩa là AI có thể xử lý nhiều loại dữ liệu khác nhau, từ văn bản, hình ảnh cho đến mô phỏng, và có thể được điều chỉnh để phù hợp với từng tình huống thực tế. Mira Murati cho rằng AI thế hệ tiếp theo phải “hiểu” con người tốt hơn và phải dễ dùng hơn với mọi đối tượng, từ doanh nghiệp lớn đến lập trình viên độc lập hay nhóm nghiên cứu nhỏ.

Khác với triết lý AI siêu lớn, đóng kín mà một số công ty đang theo đuổi, Mira Murati định hướng Thinking Machines Lab theo mô hình AI mở - minh bạch - tùy chỉnh. Bà nhấn mạnh rằng người dùng cần có khả năng kiểm soát mô hình, thay đổi hành vi và quan sát rõ ràng cách AI đưa ra quyết định. Đây cũng là cách Mira Murati muốn thúc đẩy sự tin cậy và trách nhiệm trong lĩnh vực đang biến đổi rất nhanh này.

Thinking Machines Lab nhanh chóng thu hút đội ngũ nhân sự chất lượng cao từ OpenAI, Google DeepMind, Meta Platforms, Apple và các nhóm nghiên cứu AI hàng đầu khác.

Ngay từ vòng gọi vốn đầu tiên hồi tháng 6.2025, Thinking Machines Lab đã gây tiếng vang lớn khi nhận được 2 tỉ USD từ a16z, Nvidia, AMD, Cisco và nhiều nhà đầu tư chiến lược khác. Điều này đưa công ty đạt định giá khoảng 12 tỉ USD dù chưa tung ra sản phẩm thương mại, phản ánh niềm tin mạnh mẽ trong giới công nghệ vào tầm nhìn của Mira Murati.

Đến tháng 10.2025, Thinking Machines Lab giới thiệu sản phẩm đầu tiên có tên Tinker, giúp tự động hóa quá trình tạo ra các mô hình AI tiên tiến tùy chỉnh.

"Chúng tôi tin rằng Tinker sẽ giúp các nhà nghiên cứu và nhà phát triển thử nghiệm mô hình, giúp mọi người dễ dàng tiếp cận hơn các khả năng AI tiên tiến", Mira Murati cho biết trong một cuộc phỏng vấn với WIRED.

Mira Murati từng là giám đốc công nghệ của OpenAI trước khi điều hành Thinking Machines Lab - Ảnh: Internet

Các công ty lớn và phòng thí nghiệm học thuật đã tinh chỉnh mô hình AI mã nguồn mở để tạo ra những biến thể mới được tối ưu hóa cho từng nhiệm vụ cụ thể, chẳng hạn giải toán, soạn thảo thỏa thuận pháp lý hoặc trả lời câu hỏi y tế.

Thông thường, công việc này liên quan đến việc mua và quản lý các cụm GPU (bộ xử lý đồ họa), sử dụng nhiều phần mềm khác nhau để đảm bảo các đợt huấn luyện quy mô lớn diễn ra ổn định và hiệu quả. Tinker hứa hẹn sẽ giúp nhiều doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và thậm chí cả những người đam mê AI tinh chỉnh các mô hình riêng bằng cách tự động hóa phần lớn quy trình này.

Về cơ bản, Thinking Machines Lab đang đặt cược rằng việc giúp mọi người tinh chỉnh các mô hình tiên tiến sẽ là bước tiến lớn tiếp theo trong lĩnh vực AI và có lý do để tin họ có thể đúng.

Thinking Machines Lab hiện được dẫn dắt bởi một số cựu chuyên gia OpenAI từng đóng vai trò cốt lõi trong việc tạo ra ChatGPT, gồm John Schulman (đồng sáng lập), Lilian Weng (nghiên cứu an toàn và robot), Andrew Tulloch (phụ trách tiền huấn luyện và khả năng suy luận của mô hình AI).

Sơn Vân