Trình diễn công nghệ nông nghiệp thúc đẩy chuỗi giá trị một triệu ha lúa chất lượng cao

Trình diễn máy gặt đập ở Tây Ninh ngày 12.3 - Ảnh: Lê Sơn

Ngày 12.3, tại tỉnh Tây Ninh, sự kiện “Trình diễn công nghệ và trao đổi kinh nghiệm chuỗi giá trị 1 triệu ha” đã diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và nông dân. Đây là hoạt động quan trọng nhằm thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất lúa, góp phần thực hiện Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh.

Sự kiện do Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) và Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) phối hợp với tỉnh Tây Ninh tổ chức, tạo diễn đàn để các địa phương, doanh nghiệp và nhà khoa học trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp công nghệ và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị lúa gạo.

Tây Ninh phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Phát biểu tại sự kiện, lãnh đạo tỉnh Tây Ninh cho biết địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp quy mô lớn. Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp năm 2025, Tây Ninh trở thành tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ với diện tích tự nhiên 8.536,44 km² và quy mô dân số 3.254.170 người.

Dù thuộc vùng Đông Nam Bộ, nhưng hơn 30% diện tích của tỉnh nằm trong khu vực Đồng Tháp Mười thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển sản xuất lúa gạo.

Công ty TNHH Tư Sang mang đến nhiều thiết bị cơ giới nông nghiệp hiện đại trình diễn - Ảnh: L.S

Định hướng phát triển là xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn.

Trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, cây lúa vẫn giữ vai trò chủ lực, chiếm khoảng 60% giá trị khu vực I. Năm 2025, tổng sản lượng lúa của tỉnh đạt 4,1 triệu tấn, trong đó lúa chất lượng cao chiếm khoảng 70%.

Trên cơ sở những lợi thế đó, tỉnh Tây Ninh đã đăng ký tham gia Đề án một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng ĐBSCL.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn tỉnh sẽ phát triển 114.000halúa chất lượng cao, với khoảng 47.250 hộ nông dân tham gia, triển khai tại 25 xã, phường.

Hiện nay, cơ giới hóa đã được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất lúa tại địa phương. Theo thống kê, khoảng 70% diện tích lúa sử dụng máy gieo sạ mang vai, trong khi 20–30% nông dân đã sử dụng thiết bị bay không người lái trong sản xuất. Đặc biệt, hơn 90% nông dân phun thuốc bảo vệ thực vật bằng drone, và 100% diện tích lúa được thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp.

Những con số này cho thấy mức độ cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ trong sản xuất lúa tại Tây Ninh đang ngày càng được nâng cao.

Thí điểm mô hình lúa phát thải thấp

Mặc dù không nằm trong nhóm 5 tỉnh thí điểm triển khai Đề án ngay từ giai đoạn đầu, tỉnh Tây Ninh vẫn chủ động xây dựng kế hoạch và bố trí kinh phí để triển khai các mô hình sản xuất.

Đến nay, địa phương đã xây dựng 13 mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp với tổng diện tích 268ha, được thực hiện trong hai vụ Đông Xuân 2024–2025 và Hè Thu 2025, theo quy trình canh tác do Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn.

Trong vụ Đông Xuân 2025–2026, tỉnh tiếp tục phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) triển khai mô hình tại Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn (xã Vĩnh Thạnh) với diện tích 53 ha, có 11hộ nông dân tham gia áp dụng quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Các mô hình này tập trung vào việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật như giảm lượng giống gieo sạ, quản lý nước hợp lý, tối ưu hóa phân bón và sử dụng cơ giới hóa nhằm giảm phát thải khí nhà kính.

Các HTX được hỗ trợ thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao - Ảnh: L.S

Doanh nghiệp đồng hành với nông dân

Một điểm nổi bật của sự kiện là sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị lúa gạo.

Công ty cổ phần Tập đoàn Con Cò Vàng đã hỗ trợ phân bón cho 50ha lúa trong khuôn khổ Đề án một triệu ha lúa, đồng thời hỗ trợ 8 máy gặt đập liên hợp, máy cuộn rơm và máy vùi rạ cho 4 hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Tây Ninh.

Trong khi đó, Công ty TNHH Tư Sang mang đến nhiều thiết bị cơ giới nông nghiệp hiện đại như máy xới đất, máy cuộn rơm, máy vùi rơm thế hệ mới và máy trộn phân hữu cơ để trình diễn trực tiếp tại ruộng.

Các thiết bị này góp phần xử lý phụ phẩm nông nghiệp hiệu quả, giảm đốt rơm rạ sau thu hoạch – một trong những nguyên nhân gây phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường.

Việc xử lý rơm rạ theo hướng tái sử dụng để sản xuất phân hữu cơ hoặc cải tạo đất được xem là giải pháp quan trọng trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn.

Doanh nghiệp hỗ trợ máy móc thiết bị cho các HTX ở Tây Ninh - Ảnh:Lê Sơn

Thúc đẩy sản xuất lúa xanh và bền vững

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam, việc tổ chức các hoạt động trình diễn công nghệ và trao đổi kinh nghiệm chuỗi giá trị là rất cần thiết để các địa phương, doanh nghiệp và nông dân có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các tiến bộ kỹ thuật mới.

Ông cho rằng khoa học – công nghệ, cơ giới hóa và chuyển đổi số sẽ là yếu tố then chốt giúp ngành lúa gạo Việt Nam chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, bền vững và giảm phát thải.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam cũng khẳng định Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp với các tổ chức quốc tế, hiệp hội ngành hàng, ngân hàng và doanh nghiệp để hỗ trợ các địa phương triển khai hiệu quả đề án.

Theo các chuyên gia, việc phát triển vùng lúa chất lượng cao gắn với giảm phát thải không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần nâng cao vị thế của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Những hoạt động như trình diễn công nghệ, xây dựng mô hình sản xuất và thúc đẩy liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp – nhà khoa học được xem là nền tảng để hình thành chuỗi giá trị lúa gạo bền vững.

Với sự tham gia của các tổ chức quốc tế như IRRI, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và nông dân, sự kiện tại Tây Ninh được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ để mở rộng các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong thời gian tới.

Văn Kim Khanh