Trí tuệ nhân tạo mang lại cơ hội việc làm cho phụ nữ

Ảnh minh họa

AI thay đổi "bản đồ" việc làm của phụ nữ

Trong nhiều năm qua, phụ nữ chiếm tỷ lệ lớn ở các nhóm nghề như: Hành chính văn phòng, kế toán, chăm sóc khách hàng, bán lẻ, truyền thông cơ bản… Đây cũng chính là những lĩnh vực đang chịu tác động mạnh mẽ từ "làn sóng" tự động hóa và ứng dụng AI. Các phần mềm quản trị nhân sự, trợ lý ảo, chatbot chăm sóc khách hàng hay công cụ tạo nội dung đang dần thay thế những công việc mang tính lặp lại, quy trình hóa.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp hoạt động trực tiếp trong lĩnh vực tuyển dụng, bà Hạ Phan, Giám đốc điều hành JobUp, cho rằng AI đang tác động rõ nét tới các nhóm công việc mang tính lặp lại, xử lý theo quy trình cố định, vốn là những lĩnh vực có tỷ lệ lao động nữ khá cao như hành chính văn phòng, kế toán cơ bản, nhập liệu, chăm sóc khách hàng cấp độ 1, telesales hay một phần công việc marketing vận hành. AI không "xóa sổ" hoàn toàn các vị trí này nhưng sẽ thu hẹp về số lượng, đồng thời nâng chuẩn năng lực, buộc người lao động phải dịch chuyển lên những vai trò có giá trị gia tăng cao hơn.

Ở chiều ngược lại, AI cũng tạo ra những vị trí hoàn toàn mới. Thị trường lao động đang dịch chuyển từ "làm thay" sang "làm cùng" với AI. Những người lao động, trong đó có phụ nữ, không còn cạnh tranh trực tiếp với máy móc, mà cạnh tranh về khả năng sử dụng công nghệ, tư duy sáng tạo và năng lực thích ứng.

Theo bà Hạ Phan, nỗi lo AI "cướp việc" là có thật nhưng nếu nhìn sâu hơn thì AI không lấy đi việc làm, mà lấy đi cách làm cũ. Trong lịch sử, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều khiến một số nghề biến mất, đồng thời cũng tạo ra nhiều nghề mới. Với phụ nữ, thách thức lớn nhất không nằm ở bản thân AI, mà ở việc chậm thích nghi hoặc tự giới hạn mình trong những công việc an toàn nhưng ít cơ hội phát triển. AI vì thế không phải đối thủ, mà là một phép thử về khả năng học hỏi và chuyển đổi của người lao động.

Thực tế, phụ nữ có nhiều lợi thế tự nhiên trong bối cảnh này. Khả năng giao tiếp, đồng cảm, thấu hiểu tâm lý con người, cùng sự linh hoạt trong học hỏi giúp phụ nữ dễ thích nghi với các mô hình làm việc mới. Khi các công việc thuần kỹ thuật được AI đảm nhận, những vị trí đòi hỏi kết nối con người với con người lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Cơ hội từ những kỹ năng AI không thể thay thế

Năm 2026 được dự báo là thời điểm nhiều ngành nghề bước vào giai đoạn "tái định nghĩa". Thay vì chỉ hỏi: "AI làm được gì?", người lao động, đặc biệt là phụ nữ, cần đặt câu hỏi ngược lại: "Mình có thể làm tốt điều gì mà AI không thể?". AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, tạo ra nội dung theo mẫu, tối ưu quy trình nhưng vẫn còn hạn chế trong việc đưa ra những quyết định mang tính đạo đức, cảm xúc, hay sáng tạo gắn với bối cảnh cụ thể. Đây chính là không gian để phụ nữ khẳng định vai trò của mình.

Từ quan sát thị trường tuyển dụng, bà Hạ Phan cho rằng phụ nữ sở hữu những năng lực mà AI rất khó sao chép trong trung và dài hạn, đó là trí tuệ cảm xúc, khả năng thấu cảm, giao tiếp tinh tế và xây dựng mối quan hệ dài hạn. Trong các vai trò liên quan đến quản trị con người, chăm sóc khách hàng cao cấp, đào tạo, tư vấn, phát triển cộng đồng, xây dựng thương hiệu hay quản lý đội nhóm, phụ nữ thường thể hiện ưu thế rõ rệt. AI giỏi xử lý dữ liệu, nhưng việc hiểu con người vẫn là thế mạnh cốt lõi của lao động nữ.

Nhiều lĩnh vực được dự báo sẽ mở ra cơ hội việc làm mới cho phụ nữ trong năm 2026, như: Quản lý trải nghiệm khách hàng, sáng tạo nội dung chiến lược, tư vấn đào tạo, chăm sóc sức khỏe tinh thần, giáo dục cá nhân hóa, nhân sự, phát triển con người, truyền thông thương hiệu gắn với giá trị xã hội. Ở những lĩnh vực này, AI đóng vai trò công cụ hỗ trợ, còn con người vẫn là trung tâm.

Công nghệ, nếu được sử dụng đúng cách, có thể trở thành "đòn bẩy" giúp phụ nữ cân bằng tốt hơn giữa công việc và cuộc sống, thay vì là rào cản. Điều quan trọng là phụ nữ không chọn đứng ngoài xu hướng này. Việc trang bị kiến thức nền tảng về AI, dữ liệu, kỹ năng số không còn là lợi thế, mà đã trở thành yêu cầu tối thiểu. Song song với đó là việc nuôi dưỡng tư duy phản biện, khả năng học hỏi suốt đời và sự tự tin trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.

AI không chọn giới tính khi thay đổi thị trường lao động nhưng cách mỗi người chuẩn bị cho sự thay đổi lại tạo ra khác biệt. Phụ nữ bước vào năm 2026 với nhiều thách thức nhưng cũng sở hữu không ít cơ hội nếu biết chủ động nâng cấp bản thân, lựa chọn đúng hướng đi và tận dụng công nghệ như một người đồng hành. Năm mới luôn là thời điểm của hy vọng và khởi đầu. Với sự chuẩn bị đúng đắn, phụ nữ hoàn toàn có thể bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động, tự tin nắm bắt những cơ hội việc làm mới trong "kỷ nguyên AI", để không bị bỏ lại phía sau mà trở thành một phần của sự thay đổi.

Quốc Triều