Trách nhiệm phát ngôn trên mạng xã hội - bài học cho sinh viên

Hai sinh viên Y văng tục, dọa "tiêm thuốc độc" người bình luận trong buổi phát trực tiếp trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình

Hậu quả không chỉ dừng lại ở một quyết định kỷ luật

Liên tiếp hai vụ việc liên quan đến sinh viên ngành Y có phát ngôn phản cảm trên mạng xã hội đã gây nhiều bức xúc trong dư luận.

Chỉ vài phút phát trực tiếp hay một đoạn video ngắn đăng tải trên mạng với ngôn từ thiếu chuẩn mực, những sinh viên này đã tự đẩy mình vào nguy cơ bị xử lý kỷ luật, bị xem xét lại quá trình rèn luyện đạo đức trong học, ảnh hưởng đến quá trình học tập và tương lai nghề nghiệp phía trước.

Chưa kể, các em còn phải chịu những phản ứng dữ dội từ cộng đồng mạng.

Sự việc một lần nữa cho thấy mọi phát ngôn trên mạng xã hội đều có thể đi kèm trách nhiệm và rủi ro không thể biết trước. Với sinh viên, đặc biệt là sinh viên các ngành nghề đặc thù, mỗi lời nói hay hành vi trên không gian mạng không chỉ phản ánh nhận thức cá nhân mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh nghề nghiệp và niềm tin mà xã hội đặt vào họ.

Ngành Y là một ví dụ điển hình bởi xã hội luôn kỳ vọng đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng hay nhân viên y tế tương lai không chỉ vững kiến thức chuyên môn mà còn giàu lòng nhân ái, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp.

Khi một sinh viên Y có phát ngôn thiếu chuẩn mực, thậm chí là văng tục, dọa "trả đũa" bệnh nhân, tổn thương không chỉ dừng lại ở những bệnh nhân bị nhắc đến mà nghiêm trọng hơn, những phát ngôn ấy có thể làm lung lay niềm tin của xã hội đối với những người đang được đào tạo để trở thành bác sĩ, nhân viên y tế trong tương lai.

Trong video đăng tải trên mạng xã hội, một sinh viên Trường Đại học Y Hà Nội dọa lấy ven bệnh nhân trật 3 lần. Ảnh chụp màn hình

Không chỉ ngành Y, nhiều ngành nghề đặc thù khác cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe về đạo đức và chuẩn mực ứng xử đối với người học. Như sinh viên sư phạm được đào tạo để trở thành những người giáo dục thế hệ trẻ; sinh viên luật là nguồn nhân lực tham gia bảo vệ công lý và thượng tôn pháp luật; trong khi sinh viên các trường công an, quân đội được rèn luyện để trở thành lực lượng đại diện cho kỷ luật, trách nhiệm.

Chính vì vậy, những phát ngôn hay hành vi lệch chuẩn trên mạng xã hội của sinh viên, đặc biệt là sinh viên thuộc các nhóm ngành này thường nhận được sự quan tâm và đánh giá nghiêm khắc hơn từ dư luận.

Nhiều trường đại học hiện nay đã ban hành quy định rõ ràng về văn hóa ứng xử trên không gian mạng. Không ít sinh viên đã bị khiển trách, cảnh cáo, xem xét kỷ luật vì những nội dung đăng tải trên mạng xã hội gây ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường và hình ảnh ngành, nghề mình đang theo học.

Khi xảy ra các vụ việc liên quan đến sinh viên, nhiều người thường nghĩ hình thức xử lý cao nhất chỉ là kiểm điểm, cảnh cáo hay đình chỉ học tập. Nhưng trên thực tế, những hệ lụy mà mạng xã hội để lại thường kéo dài hơn rất nhiều.

Trước hết là ảnh hưởng đến hồ sơ học tập và quá trình rèn luyện. Những vi phạm nghiêm trọng hơn có thể khiến sinh viên mất cơ hội nhận học bổng, tham gia nghiên cứu khoa học, thực tập hoặc xét tốt nghiệp đúng thời hạn, thậm chí là bị đình chỉ học.

Tiếp theo là ảnh hưởng đến cơ hội việc làm. Trong thời đại số, nhiều cơ quan, doanh nghiệp có xu hướng tìm hiểu thông tin ứng viên trên internet. Một đoạn video phản cảm từng lan truyền trên mạng hoàn toàn có thể trở thành điểm trừ lớn trong mắt nhà tuyển dụng.

Đối với các ngành nghề liên quan đến đạo đức nghề nghiệp như y tế hay giáo dục, tác động này còn lớn hơn. Không bệnh nhân nào muốn gửi gắm sức khỏe cho một bác sĩ từng có những phát ngôn thiếu chuẩn mực. Tương tự, phụ huynh cũng khó đặt niềm tin vào một giáo viên từng nhiều lần gây tranh cãi vì hành vi ứng xử trên mạng.

Có thể nói, một phút bốc đồng trên mạng xã hội, đôi khi phải đánh đổi bằng nhiều năm nỗ lực học tập và xây dựng hình ảnh cá nhân. Mà trong thời đại internet phủ rộng, AI chiếm ưu thế, hình ảnh cá nhân đặc biệt quan trọng, đôi khi chiếm vai trò chính trong việc quyết định tương lai của một cá nhân.

Người trẻ cần học cách "tự kiểm duyệt" trên mạng xã hội

Hai vụ việc vừa qua có thể bắt nguồn từ những phút bốc đồng, thiếu suy nghĩ của một vài cá nhân, nhưng bài học rút ra không chỉ dành riêng cho sinh viên ngành Y. Trong thời đại mạng xã hội trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống, mọi người trẻ đều cần ý thức rằng quyền tự do thể hiện bản thân luôn đi kèm trách nhiệm đối với những gì mình nói ra.

Không ai yêu cầu sinh viên từ bỏ mạng xã hội bởi đây là công cụ hữu ích để học tập, kết nối và phát triển bản thân. Tuy nhiên, sinh viên phải hiểu rằng mỗi bài đăng, mỗi bình luận... đều có thể để lại những hệ quả vượt xa màn hình điện thoại.

Trước khi nhấn nút đăng tải, có lẽ mỗi người nên tự đặt hỏi: Nếu những lời nói hay hành động này được công khai trước thầy cô, nhà tuyển dụng hoặc toàn xã hội, liệu bản thân có sẵn sàng chịu trách nhiệm? Bởi không ít trường hợp, chỉ sau khi nội dung lan truyền rộng rãi, người trong cuộc mới nhận ra cái giá của một phút thiếu suy nghĩ.

Đôi khi, chỉ vài giây cân nhắc trước khi phát trực tiếp, đăng bài hoặc để lại một bình luận cũng đủ để ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc, tránh biến một phút bốc đồng thành bài học đắt giá phải trả bằng thời gian, công sức và cả cơ hội trong tương lai.

Thiên Ân