TP.HCM phối hợp với nhóm nghiên cứu Đại học Texas Tech, Mỹ tìm nơi chôn cất liệt sĩ

Ngày 18-6, Bộ Tư lệnh TP.HCM có buổi làm việc với đoàn đại biểu dự án "Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" (TTU-VWAI) thuộc Đại học Texas Tech (Mỹ). Đoàn gồm các đồng chủ nhiệm dự án là TS Stephen Maxner, PGS-TS Alex - Thái Đình Võ và Luật sư Tạ Thu Phong (Trưởng nhóm nghiên cứu tại Việt Nam).

Tại buổi làm việc, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM thay mặt Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM cảm ơn đoàn đã đến trao đổi, hỗ trợ TP trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, nhất là các trường hợp chưa xác định được danh tính hoặc chưa tìm thấy nơi chôn cất.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM mong đoàn hỗ trợ trong việc truy xuất tài liệu, dữ liệu liên quan đến các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn. Ảnh: THANH THÙY

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM đang triển khai khẩn trương chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Quá trình thực hiện nhận được sự quan tâm lớn từ nhân dân, cộng đồng mạng và nhiều nguồn thông tin trong nước.

Dù vậy, khó khăn hiện nay là các nhân chứng đều đã lớn tuổi, trí nhớ suy giảm, trong khi nhiều địa điểm chôn cất đã thay đổi qua thời gian. Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung mong đoàn hỗ trợ trong việc truy xuất tài liệu, dữ liệu liên quan đến các liệt sĩ hy sinh trên địa bàn TP.HCM, đặc biệt trong giai đoạn 1968 và 1975.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung bày tỏ ủng hộ các nỗ lực của Đại học Công nghệ Texas trong việc đóng góp thông tin tìm mộ liệt sỹ tại Việt Nam. Ông khẳng định sẽ hỗ trợ các nội dung trong thẩm quyền của Ban Chỉ đạo 515 TP.HCM, đồng thời báo cáo Ban Chỉ đạo 515 quốc gia các nội dung nằm ngoài thẩm quyền.

TS Stephen Maxner chia sẻ tại buổi làm việc. Ảnh: THANH THÙY

TS Stephen Maxner cho biết các nguồn tư liệu mà nhóm nghiên cứu có thể khai thác không chỉ nằm tại Trung tâm và kho lưu trữ Việt Nam thuộc Đại học Texas Tech, mà còn tại Cục Lưu trữ quốc gia Hoa Kỳ, các báo cáo sau tác chiến, nhật ký tham mưu hằng ngày, nguồn tư liệu từ các nhà nghiên cứu Úc, hình ảnh hàng không, ảnh vệ tinh và lời kể của cựu chiến binh.

Một nguồn tư liệu quan trọng được nhắc đến là bộ hồ sơ CDEC, gồm các tài liệu thu giữ trên chiến trường từ quân nhân tử trận hoặc bị bắt, sau đó được đưa về Sài Gòn trong thời chiến để phân tích, đánh giá.

Theo TS Stephen Maxner, khi kết hợp CDEC với báo cáo sau tác chiến, nhật ký đơn vị, lời kể nhân chứng và dữ liệu hình ảnh, nhóm nghiên cứu có thể xây dựng các báo cáo có tính đối chiếu, giúp khoanh vùng những khu vực nghi có mộ tập thể.

Nhóm chuyên gia trao đổi tại buổi làm việc. Ảnh: THANH THÙY

PGS-TS Alex - Thái Đình Võ cho biết đội ngũ của dự án hiện có khoảng 30 - 40 nhân sự tại Việt Nam, chia thành nhiều nhóm để lập hồ sơ nghiên cứu. Theo ông, các tài liệu thu được từ chiến trường như nhật ký, thư, sổ ghi chép thường gắn với một trận đánh, một đơn vị hoặc một tọa độ cụ thể. Những dữ liệu này chưa thể chỉ thẳng một vị trí đào tìm nhưng có giá trị lớn trong việc khoanh vùng, tạo manh mối ban đầu để tiếp tục xác minh bằng hình ảnh, nghiệp vụ thực địa và phỏng vấn nhân chứng.

Luật sư Tạ Thu Phong thông tin hồ sơ CDEC có hai nhóm chính: hồ sơ tình báo và hồ sơ chiến trường. Trong hồ sơ chiến trường, có loại ghi rõ nơi chôn cất, có loại ghi danh sách người hy sinh, mất tích tại một khu vực, và có loại là kỷ vật như giấy khen, thư tay, nhật ký. Những tư liệu này không chỉ giúp phục dựng thông tin, danh tính liệt sĩ mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc đối với thân nhân...

Từ đó, Luật Sư Tạ Thu Phong đề xuất TP.HCM cử đội ngũ nhân sự để cùng tiếp nhận, đối soát tư liệu và phối hợp tìm kiếm trong kho lưu trữ của TP.

Luật sư Tạ Thu Phong thông tin hồ sơ CDEC có hai nhóm chính: hồ sơ tình báo và hồ sơ chiến trường. Ảnh: THANH THÙY

Cũng theo vị Luật sư, hai bên có thể xây dựng cơ chế làm việc trực tiếp, lựa chọn danh sách địa điểm ưu tiên, tập trung lập báo cáo và đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thời gian tới đơn vị sẽ thành lập lực lượng chuyên trách, tăng cường phối hợp với nhóm nghiên cứu trong phân tích tư liệu, phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

THANH THÙY