TPHCM cần những dự án văn hóa đủ sức dẫn dắt

Mỗi địa phương trọng điểm chỉ nên lựa chọn một số ít lĩnh vực, với không quá ba dự án dẫn dắt; mỗi dự án phải xác định rõ sản phẩm, doanh nghiệp thực hiện, nguồn vốn, thị trường, tài sản trí tuệ và đóng góp vào tăng trưởng, việc làm, xuất khẩu hoặc du lịch.

Một chương trình nghệ thuật dân tộc ngoài trời tại TPHCM. Ảnh: DŨNG PHƯƠNG

Đối với TPHCM, đây là cơ hội để chuyển những lợi thế văn hóa, sáng tạo thành năng lực cạnh tranh thực sự. Thành phố có thị trường lớn, cộng đồng doanh nghiệp năng động, đội ngũ nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhà làm phim, chuyên gia công nghệ và truyền thông đông đảo. TPHCM cũng là nơi hội tụ, giao thoa của nhiều dòng văn hóa, lối sống và xu hướng tiêu dùng mới. Tuy nhiên, lợi thế ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tổ chức thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh, tạo ra sản phẩm có thương hiệu, có thị trường và có khả năng xuất khẩu.

Vì vậy, TPHCM không cần có thêm thật nhiều dự án nhỏ lẻ, mà cần lựa chọn những dự án đủ lớn để dẫn dắt cả một hệ sinh thái. Trước hết, thành phố có thể ưu tiên xây dựng trung tâm sáng tạo nội dung số và công nghiệp giải trí. Điện ảnh, âm nhạc, trò chơi điện tử, hoạt hình, quảng cáo và các sản phẩm nghe nhìn đang mở ra một thị trường rộng lớn. TPHCM đã có nguồn nhân lực, doanh nghiệp và công chúng; điều còn thiếu là hạ tầng sản xuất hiện đại, quỹ đầu tư chuyên biệt, cơ chế thử nghiệm và chiến lược sở hữu trí tuệ bài bản. Trung tâm này phải tạo ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh trong khu vực, thay vì chỉ là một không gian làm việc mang tính biểu tượng.

Bên cạnh đó, TPHCM cần phát triển một tổ hợp nghệ thuật biểu diễn, sự kiện và kinh tế ban đêm mang tầm quốc tế. Thành phố có nhịp sống sôi động, sức mua lớn và khả năng kết nối văn hóa với du lịch, thương mại, ẩm thực, mua sắm. Một chương trình nghệ thuật lớn không chỉ tạo doanh thu từ bán vé, mà còn kéo theo sự phát triển của khách sạn, hàng không, vận tải, dịch vụ và góp phần quảng bá hình ảnh đô thị. Muốn vậy, thành phố cần không gian biểu diễn đạt chuẩn, cơ chế vận hành chuyên nghiệp và một lịch sự kiện ổn định, được xây dựng theo năm.

Một hướng đi khác là tái sinh các khu vực di sản đô thị thành không gian sáng tạo. Những nhà máy cũ, bến cảng, công trình kiến trúc, khu phố lịch sử và ký ức của Sài Gòn - TPHCM là nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt. Nếu được khai thác bằng tư duy mới, những không gian này có thể trở thành trung tâm thiết kế, bảo tàng sống, không gian nghệ thuật, chợ sáng tạo và điểm đến du lịch. Khi đó, bảo tồn không chỉ là giữ lại một công trình, mà còn làm cho di sản tiếp tục sống và tạo ra giá trị mới.

Yêu cầu xác định quỹ đất cho khu, trung tâm công nghiệp văn hóa trước tháng 10-2026 vì thế cần được xem là một quyết định chiến lược. Quỹ đất phải gắn với chức năng rõ ràng, nhà đầu tư cụ thể, mô hình quản trị hiệu quả và khả năng kết nối hạ tầng. Không nên dành đất rồi mới nghĩ sẽ làm gì; càng không nên sao chép mô hình của địa phương khác.

Trong quá trình đó, khu vực tư nhân phải được coi là lực lượng trực tiếp tạo ra sản phẩm và chinh phục thị trường. Nhà nước kiến tạo thể chế, chuẩn bị hạ tầng, giảm rủi ro ban đầu và bảo đảm môi trường cạnh tranh minh bạch. Mỗi dự án phải được đo bằng doanh thu, việc làm, lượng khách, giá trị xuất khẩu và số lượng tài sản trí tuệ được hình thành, chứ không chỉ bằng quy mô công trình hay số tiền đầu tư.

TPHCM vốn là thành phố của tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm và luôn đi trước trong những mô hình mới. Nếu lựa chọn đúng những dự án dẫn dắt, tập trung nguồn lực và kiên trì thực hiện đến cùng, thành phố không chỉ có thêm những công trình văn hóa, mà còn có thể hình thành những ngành kinh tế mới. Khi đó, văn hóa thực sự trở thành sức mạnh sản xuất, sức hấp dẫn đô thị và động lực phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới.

BÙI HOÀI SƠN