TP Hồ Chí Minh hướng tới nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp

Xây dựng thương hiệu nông sản phát thải thấp, nâng cao sức cạnh tranh

UBND TPHồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch triển khai Quyết định số 4024/QĐ-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050”. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Theo kế hoạch, Thành phố sẽ tái cơ cấu sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, gắn với kinh tế tuần hoàn, qua đó vừa nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, vừa gia tăng thu nhập cho người sản xuất.

Lúa là nhóm cây được TP Hồ Chí Minh đưa vào kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính.

Đến năm 2035, TPHồ Chí Minh đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt so với năm 2020. Song song đó, Thành phố sẽ xây dựng từ một đến ba nhãn hiệu chứng nhận "Phát thải thấp" cho các sản phẩm trồng trọt và hình thành ít nhất một mô hình sản xuất giảm phát thải có khả năng nhân rộng.

Nguồn nhân lực cũng được xác định là yếu tố then chốt. Dự kiến sẽ có tối thiểu 100 cán bộ kỹ thuật, cán bộ khuyến nông, nông dân nòng cốt và doanh nghiệp được đào tạo về kỹ thuật canh tác giảm phát thải, các chính sách liên quan cũng như phương pháp đo lường, kiểm kê và quản lý phát thải trong sản xuất.

Về tầm nhìn đến năm 2050, TP Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái và phát thải thấp, vận hành theo chuỗi giá trị tuần hoàn với sự hỗ trợ của công nghệ số và các giải pháp nông nghiệp thông minh.

Theo định hướng này, 100% diện tích cây trồng chủ lực sẽ từng bước áp dụng quy trình canh tác bền vững. Thành phố cũng sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu số về phát thải trong lĩnh vực trồng trọt, kết nối với hệ thống giám sát quốc gia, đồng thời mở rộng việc áp dụng nhãn hiệu "Phát thải thấp" đối với các ngành hàng nông sản chủ lực.

Trong giai đoạn 2026–2035, kế hoạch sẽ tập trung triển khai đối với các nhóm cây trồng có tiềm năng giảm phát thải cao như lúa, cây hàng năm, cây ăn quả và cây công nghiệp.

Đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị

Theo các chuyên gia, chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn là giải pháp quan trọng giúp ngành nông nghiệp gia tăng giá trị, đồng thời giảm áp lực đối với môi trường.

Chia sẻ tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026, TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên Môi trường TP Hồ Chí Minhcho rằng, các phụ phẩm nông nghiệp cần được khai thác tối đa thay vì trở thành chất thải. Ông dẫn chứng, rơm rạ trong sản xuất lúa hiện được tận dụng để trồng nấm và sản xuất phân hữu cơ, giúp giá trị của mỗi bao rơm 30 kg tăng từ khoảng 57.000 đồng lên hơn 107.000 đồng. Trấu cũng đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế của chuỗi sản xuất.

Bên cạnh việc tận dụng phụ phẩm, chuyển đổi số được đánh giá là yếu tố quyết định trong việc nâng cao chất lượng và thương hiệu nông sản. Theo TS. Phạm Viết Thuận, thực tế vẫn còn tình trạng thiếu minh bạch về nguồn gốc giống ở một số loại cây trồng có giá trị cao như trầm hương, khiến người dân có thể mất nhiều năm đầu tư nhưng vẫn gặp rủi ro do sử dụng giống không đạt chất lượng.

Để khắc phục tình trạng này, cần xây dựng hồ sơ kỹ thuật số cho toàn bộ quá trình sản xuất, từ khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến vận chuyển và bảo quản. Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu như EU, Nhật Bản hay Bắc Mỹ mà còn góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu trên, TPHồ Chí Minh sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện sinh thái, khuyến khích phát triển cây lâu năm có khả năng hấp thụ carbon, chuyển diện tích lúa kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hoặc kết hợp sản xuất lúa với nuôi trồng thủy sản để giảm phát thải.

Cùng với đó, Thành phố sẽ phổ biến các quy trình canh tác giảm phát thải phù hợp với từng vùng sinh thái, xây dựng các mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời từng bước áp dụng hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định (MRV) nhằm theo dõi kết quả giảm phát thải một cách minh bạch.

Ngoài ra, các chương trình đào tạo về kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon, chuyển đổi số và sản xuất nông nghiệp bền vững sẽ được triển khai cho cán bộ quản lý, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân. Thành phố cũng sẽ hỗ trợ xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển nhãn hiệu chứng nhận "Phát thải thấp", mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng cường xuất khẩu các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Theo phân công, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tổ chức triển khai kế hoạch, phối hợp với các sở, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan trong quá trình thực hiện. Đồng thời, Thành phố sẽ huy động sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, hợp tác xã và Hội Nông dân nhằm thúc đẩy sản xuất xanh, phát triển chuỗi giá trị và nhân rộng các mô hình nông nghiệp giảm phát thải trên địa bàn.

Thế Dương - Bạch Dương