Top 10 cơ sở phát thải khí nhà kính tiêu thụ năng lượng nhiều nhất Việt Nam

Việc kiểm kê chính xác, minh bạch dữ liệu và gắn kiểm kê với thị trường carbon sẽ quyết định hiệu quả thực chất của cam kết Net Zero.

Trong lộ trình thực hiện cam kết Net Zero đến năm 2050, Việt Nam đã xác định rõ các cơ sở phát thải khí nhà kính có mức tiêu thụ năng lượng lớn là trọng tâm cần quản lý, kiểm kê và giảm phát thải. Theo danh mục do Chính phủ ban hành, chỉ một số lượng không nhiều doanh nghiệp và nhà máy công nghiệp đã chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng mức tiêu thụ năng lượng và phát thải khí nhà kính của cả nền kinh tế.

Dưới đây là Top 10 cơ sở phát thải khí nhà kính lớn nhất, được xếp hạng theo mức tiêu thụ năng lượng (TOE) – chỉ tiêu nền tảng để xác định quy mô phát thải và nghĩa vụ kiểm kê.

Top 10 cơ sở phát thải khí nhà kính tiêu thụ năng lượng lớn nhất

1. Dongjin Textile Vina – “điểm nóng” dệt nhuộm trong danh sách cơ sở phát thải khí nhà kính

Đứng đầu toàn danh sách, Dongjin Textile Vina tiêu thụ hơn 29 triệu TOE, vượt xa các cơ sở còn lại. Điều này phản ánh đặc thù của ngành dệt – nhuộm – hoàn tất, vốn được Bộ Công Thương và UNIDO xếp vào nhóm công nghiệp tiêu thụ năng lượng cao.

Khác với điện hay thép, phát thải khí nhà kính tại các cơ sở dệt nhuộm không tập trung vào một nguồn duy nhất mà trải rộng trên toàn bộ chuỗi sản xuất, từ điện, hơi nước đến nhiệt và xử lý nước thải. Chính vì vậy, dệt nhuộm đang nổi lên như một trong những nhóm cơ sở phát thải khí nhà kính khó kiểm soát nhất nếu không có hệ thống kiểm kê chặt chẽ.

2. Nhựa và Môi trường An Phát Xanh – nghịch lý “xanh” trong cơ sở phát thải lớn

An Phát Xanh tiêu thụ khoảng 11,4 triệu TOE, đứng thứ hai trong Top 10. Ngành nhựa, kể cả nhựa sinh học hay vật liệu môi trường, vẫn là ngành có cường độ năng lượng cao do phải gia nhiệt, ép đùn và vận hành dây chuyền liên tục.

Theo các phân tích của Ngân hàng Thế giới, nhiều doanh nghiệp sản xuất vật liệu “xanh” vẫn nằm trong nhóm cơ sở phát thải khí nhà kính lớn, nếu quy trình sản xuất chưa được tối ưu về năng lượng.

3. Nhà máy Nhiệt điện Nhơn Trạch 2 – phát điện khí và vai trò trong an ninh năng lượng

Là một trong những nhà máy điện khí lớn phía Nam, Nhơn Trạch 2 tiêu thụ gần 3,7 triệu TOE. Dù phát thải thấp hơn điện than, các nhà máy điện khí vẫn là cơ sở phát thải khí nhà kính trọng điểm, do quy mô vận hành lớn và liên tục.

Theo IPCC, khu vực phát điện vẫn đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực giảm phát thải toàn cầu.

4. Formosa Hà Tĩnh – luyện thép và phát thải quy mô lớn

Với hơn 3,49 triệu TOE, Formosa Hà Tĩnh đại diện cho ngành luyện kim, lĩnh vực phát thải khí nhà kính lớn không chỉ từ năng lượng mà còn từ quá trình hóa học (Scope 1).

Đây là nhóm cơ sở được các chính sách khí hậu quốc tế coi là khó giảm phát thải nhất, nhưng lại có tác động lớn nhất tới mục tiêu Net Zero.

5. Cao su Camel Việt Nam – cao su công nghiệp và cường độ năng lượng cao

Ngành cao su tiêu thụ nhiều năng lượng cho lưu hóa, sấy và ép khuôn. Với gần 2,85 triệu TOE, Camel Việt Nam cho thấy các cơ sở phát thải khí nhà kính trong ngành cao su cũng cần được đưa vào trọng tâm quản lý, thay vì chỉ tập trung vào điện và thép.

6. Nhiệt điện Hải Phòng – điện than và áp lực chuyển dịch

Tiêu thụ hơn 2,49 triệu TOE, Nhiệt điện Hải Phòng là đại diện tiêu biểu của nhóm cơ sở phát thải khí nhà kính từ điện than, hiện đang chịu áp lực lớn nhất trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

7. VWS Đa Phước – phát thải “ẩn” từ xử lý chất thải

Khu liên hợp xử lý chất thải Đa Phước tiêu thụ khoảng 2,36 triệu TOE. Ngoài CO₂ từ năng lượng, lĩnh vực này còn phát thải methane (CH₄) – loại khí nhà kính có tác động mạnh hơn CO₂ nhiều lần, theo IPCC.

8. Thuận Phát Hải Dương – công nghiệp chế biến và phát thải nền

Với hơn 2,11 triệu TOE, Thuận Phát Hải Dương đại diện cho nhóm cơ sở phát thải khí nhà kính quy mô vừa – lớn, chiếm số lượng đông nhất trong danh mục kiểm kê và tạo nên “nền phát thải” của nền kinh tế.

9. Nhiệt điện Phú Mỹ – trung tâm điện khí phía Nam

Cụm Nhiệt điện Phú Mỹ tiêu thụ gần 2 triệu TOE, đóng vai trò trụ cột an ninh năng lượng. Theo IEA, việc nâng cao hiệu suất tại các nhà máy điện lớn như Phú Mỹ có thể mang lại hiệu quả giảm phát thải rất đáng kể.

10. Nhiệt điện Vĩnh Tân 1 – điểm nóng năng lượng miền Trung

Với gần 2 triệu TOE, Vĩnh Tân 1 nằm trong nhóm cơ sở phát thải khí nhà kính lớn nhất miền Trung, đồng thời là đối tượng trọng tâm trong các kịch bản giảm dần điện than.

Quản lý đúng cơ sở phát thải khí nhà kính là chìa khóa Net Zero

Các phân tích của Bộ Công Thương, IPCC và IEA đều cho thấy: Chỉ một số rất ít cơ sở phát thải khí nhà kính đã chiếm phần lớn lượng phát thải công nghiệp.

Do đó, việc kiểm kê chính xác, minh bạch dữ liệu và gắn kiểm kê với thị trường carbon sẽ quyết định hiệu quả thực chất của cam kết Net Zero, thay vì chỉ dừng ở mục tiêu trên giấy.

Quang Minh