Chuyên gia đề xuất tài chính xanh làm trụ cột của Trung tâm Tài chính Quốc tế Tp.HCM

Định vị tài chính xanh trong cấu trúc Trung tâm Tài chính Quốc tế

Ngày 16/1 tại hội thảo khoa học “Thúc đẩy tài chính xanh và sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm Tài chính Quốc tế”, các chuyên gia trong và ngoài nước cho rằng, tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon cần được đặt vào vị trí trung tâm trong mô hình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Tp.HCM.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM cho biết: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp, việc chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh, phát thải thấp không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Đối với một trung tâm kinh tế lớn, việc đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc dòng vốn, thúc đẩy mạnh mẽ tài chính xanh, đồng thời hình thành và vận hành hiệu quả thị trường carbon”.

Thông tin tại hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM, nhấn mạnh rằng Tp.HCM đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng trong bối cảnh chịu tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, áp lực hạ tầng và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng cao.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM.

Theo ông, để thực hiện các mục tiêu chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng tái tạo, giao thông bền vững và kinh tế tuần hoàn, Tp.HCM cần một lượng vốn rất lớn, vượt xa khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước.

Điều này đòi hỏi Thành phố phải phát triển các công cụ tài chính xanh và từng bước hình thành thị trường tín chỉ carbon, gắn với định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Ông Phạm Bình An cho rằng, tài chính xanh không chỉ là công cụ huy động vốn mà còn là cơ chế phân bổ nguồn lực hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức chống chịu của nền kinh tế đô thị trước các cú sốc khí hậu trong dài hạn.

Ở góc độ quốc tế, ông Shehryar Ali Shah, Trưởng Văn phòng Khu Tài chính Quốc tế (IFC) tại Tp.HCM, cho biết Việt Nam đang đứng trước nhu cầu đầu tư rất lớn cho các mục tiêu khí hậu.

Theo Báo cáo Khí hậu và Phát triển Quốc gia của nhóm Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD cho các khoản đầu tư liên quan đến khí hậu đến năm 2040, tương đương gần 6,8% GDP mỗi năm.

ông Shehryar Ali Shah, Trưởng Văn phòng Khu Tài chính Quốc tế IFC tại Tp.HCM.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế gắn với tài chính xanh sẽ mở ra cơ hội huy động vốn tư nhân quy mô lớn, cả trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một số thách thức như chi phí phát hành công cụ tài chính xanh còn cao, thị trường vốn dài hạn trong nước còn hạn chế, hạ tầng truyền tải điện và hệ thống đánh giá rủi ro khí hậu chưa theo kịp nhu cầu phát triển.

Theo ông Shehryar Ali Shah, một Trung tâm Tài chính Quốc tế được định vị là trung tâm tài chính bền vững của khu vực ASEAN sẽ tạo lợi thế cạnh tranh rõ nét cho Việt Nam, trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu ngày càng ưu tiên các dự án xanh và bền vững.

Bàn sâu về thị trường tín chỉ carbon, bà Vương Vân Anh, Giám đốc Chiến lược và Vận hành VinaCapital, cho rằng sàn giao dịch tín chỉ carbon cần được nhìn nhận không chỉ là một công cụ môi trường mà còn là một cấu phần quan trọng của thị trường tài chính hiện đại.

Bà Vương Vân Anh, Giám đốc Chiến lược và Vận hành VinaCapital.

Theo bà, để thị trường tín chỉ carbon vận hành hiệu quả, Việt Nam cần làm rõ các vấn đề cốt lõi như quyền sở hữu tín chỉ, cơ chế phân bổ lợi ích giữa các bên tham gia, cũng như khả năng kết nối với thị trường quốc tế.

Việc xây dựng hệ thống đo lường, báo cáo và xác minh (MRV) theo chuẩn mực quốc tế, ứng dụng công nghệ số nhằm giảm chi phí giao dịch và tăng tính minh bạch, được xem là điều kiện tiên quyết để tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

Từ thực tiễn đầu tư, ông Bùi Quang Duy, Phó Giám đốc Đầu tư Toàn cầu ResponsAbility Investments AG, cho rằng tài chính xanh theo quan điểm của các quỹ quốc tế có phạm vi áp dụng rất rộng, không chỉ giới hạn ở các dự án năng lượng tái tạo.

Theo ông, các dự án tiết kiệm năng lượng, giao thông điện hóa, logistics xanh, xe điện, cũng như các nhà máy sản xuất mới sử dụng công nghệ ít tiêu thụ năng lượng hơn đều có thể được xem là dự án xanh.

Ngay cả trong lĩnh vực sản xuất – tiêu thụ, nếu doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên, đều có thể tiếp cận các nguồn vốn tài chính xanh.

Ông Bùi Quang Duy cho biết, ResponsAbility đã đồng hành với các đối tác ngân hàng tại Việt Nam từ năm 2017–2018, bắt đầu từ tài trợ các dự án năng lượng tái tạo, sau đó mở rộng sang các dự án tiết kiệm năng lượng, kho lạnh quy mô lớn tại Đồng bằng sông Cửu Long giúp giảm lãng phí thực phẩm, hay các dự án du lịch sinh thái tiên phong tại Bảo Lộc.

Thời gian tới, quỹ sẽ tập trung nhiều hơn vào các dự án thích ứng với biến đổi khí hậu, bên cạnh mục tiêu giảm phát thải.

ông Bùi Quang Duy, Phó Giám đốc Đầu tư toàn cầu ResponsAbility Investments AG

Theo ông, một rào cản phổ biến hiện nay là nhiều doanh nghiệp vẫn xem chuyển đổi xanh là “chi phí” thay vì “khoản đầu tư dài hạn”.

Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu lớn đang ngày càng siết chặt các quy định liên quan đến phát thải và dấu chân carbon trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Vì vậy, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu môi trường mà còn là điều kiện sống còn để duy trì năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh vốn, ông Bùi Quang Duy nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng năng lực.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp mong muốn chuyển đổi xanh nhưng không biết bắt đầu từ đâu, từ việc kiểm kê khí thải, đánh giá vòng đời sản phẩm đến lựa chọn công nghệ phù hợp với tiêu chuẩn xanh. Các quỹ quốc tế, ngoài nguồn vốn đầu tư, thường dành ngân sách riêng cho tư vấn kỹ thuật, đào tạo và đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình chuyển đổi.

Ông cũng đề xuất cần xây dựng một liên minh tài chính xanh, trong đó các định chế tài chính, quỹ đầu tư, tổ chức tư vấn kỹ thuật và cơ quan quản lý cùng phối hợp để tạo hiệu ứng lan tỏa, thay vì mỗi bên hoạt động riêng lẻ.

Cần thay đổi nhận thức và sớm chuyển hóa thành hành động

Phát biểu tổng kết hội thảo, ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM, nhấn mạnh yêu cầu thay đổi nhận thức của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo ông, doanh nghiệp cần xem chuyển đổi xanh là một khoản đầu tư dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, thay vì chỉ là chi phí tuân thủ.

Toàn cảnh trung tâm tài chính quốc tế Tp.HCM nhìn từ trên cao

Ông Trần Thanh Bình cho biết các tham luận và thảo luận tại hội thảo đã làm rõ vai trò đặc biệt quan trọng của tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” và xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Tp.HCM.

Ông Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM

Trên cơ sở đó, Thành phố sẽ phối hợp với các bộ, ngành trung ương để hoàn thiện cơ chế, chính sách, đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm hình thành hành lang pháp lý minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế cho các sản phẩm tài chính xanh và giao dịch tín chỉ carbon.

Đồng thời, Tp.HCM thống nhất định hướng từng bước hình thành sàn giao dịch tín chỉ carbon gắn với Trung tâm Tài chính Quốc tế, khuyến khích ứng dụng công nghệ số để tăng tính minh bạch, giảm chi phí và nâng cao khả năng kết nối thị trường trong nước và quốc tế.

Thành phố cũng sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong việc tiếp cận vốn và triển khai các dự án giảm phát thải, tham gia thị trường carbon; đồng thời khuyến khích các tổ chức tài chính phát triển đa dạng sản phẩm tài chính xanh và tài chính khí hậu.

Theo ông Trần Thanh Bình, kết quả hội thảo sẽ được tổng hợp làm cơ sở tham mưu xây dựng chương trình hành động về tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon gắn với lộ trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế Tp.HCM trong thời gian tới.

Phạm Thị Mỹ Hậu