Tổng thống Mỹ tin rằng Trung Quốc đã thúc giục Iran ngồi vào bàn đàm phán

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: Reuters)

“Tôi nghe nói là có, họ đã làm vậy”, Tổng thống Trump nói khi được hỏi liệu Bắc Kinh có tham gia thuyết phục đồng minh chủ chốt Tehran đàm phán ngay trước hạn chót mà ông đặt ra cho Iran hay không.

Trích dẫn ba quan chức Iran, tờ New York Times cũng cho biết Iran đã chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian sau sự can thiệp vào phút chót của Trung Quốc. Bắc Kinh đã yêu cầu Iran “thể hiện sự linh hoạt và giảm bớt căng thẳng” trong bối cảnh lo ngại về hậu quả kinh tế.

Bắc Kinh là đối tác thân thiết của Tehran và là khách hàng mua dầu chính của Iran. Phần lớn lượng dầu này được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Nhưng Bắc Kinh cũng có mối quan hệ kinh tế với các nước vùng Vịnh và từng chỉ trích các cuộc tấn công của Iran vào các nước láng giềng.

Tổng thống Trump dự kiến sẽ đến Bắc Kinh vào giữa tháng 5 để gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong một hội nghị thượng đỉnh quan trọng giữa hai siêu cường. Chuyến đi ban đầu được lên kế hoạch vào đầu tháng 4, nhưng ông Trump đã hoãn lại, nói rằng ông phải ở lại Washington để giám sát chiến dịch ở Iran.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 8/4 cho biết, Bắc Kinh hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn, nói thêm rằng Trung Quốc đã nỗ lực hướng tới việc hiện thực hóa hòa bình lâu dài ở Trung Đông.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning cho biết: "Trung Quốc luôn nhất quán ủng hộ việc ngừng bắn ngay lập tức và chấm dứt các hành động thù địch, cũng như giải quyết các tranh chấp thông qua các kênh chính trị và ngoại giao".

Tuy nhiên, bà Mao không nêu chi tiết những nỗ lực của Trung Quốc là gì.

Phản ứng của các tổ chức quốc tế

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres “hoan nghênh tuyên bố ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran”, đồng thời “kêu gọi tất cả các bên tham gia cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông tuân thủ các nghĩa vụ của mình theo luật pháp quốc tế và tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn để mở đường hướng tới một nền hòa bình lâu dài và toàn diện trong khu vực”.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi bày tỏ sự ủng hộ với việc quay trở lại bàn ngoại giao nhằm đàm phán một giải pháp cho các vấn đề then chốt, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran. IAEA sẵn sàng hỗ trợ những nỗ lực này thông qua vai trò bảo đảm và xác minh không thể thiếu của mình.

Quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas nói rằng, “thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran là một bước lùi khỏi bờ vực sau nhiều tuần leo thang".

Thỏa thuận này tạo ra cơ hội rất cần thiết để giảm bớt các mối đe dọa, ngừng phóng tên lửa, khôi phục hoạt động vận chuyển hàng hải và tạo không gian cho ngoại giao hướng tới một thỏa thuận lâu dài. “Eo biển Hormuz phải được mở cửa trở lại cho giao thương”, bà Kallas nhấn mạnh.

Minh Hạnh