Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Trao quyền mạnh cho Thủ đô phải đi đôi với kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm hiệu quả và kỷ cương

Luật Thủ đô: Không chỉ sửa luật mà là lựa chọn mô hình phát triển mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ dừng ở hoàn thiện một đạo luật cụ thể mà thực chất là một bước đi mang ý nghĩa chiến lược, nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô – trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là động lực và đầu tàu phát triển của cả nước.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, điểm cốt lõi khi xây dựng Luật Thủ đô là phải tạo được một thiết chế pháp lý đặc thù, vượt trội, đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển, nhưng đồng thời vẫn phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật vì lợi ích chung của quốc gia.

Từ thực tiễn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ nhiều điểm nghẽn lớn của Thủ đô hiện nay, đặc biệt trong các lĩnh vực như quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, phân cấp phân quyền và huy động nguồn lực, chưa được giải quyết căn bản. Trong đó, vấn đề quy hoạch được nhấn mạnh là khâu đặc biệt quan trọng, cần có tầm nhìn dài hạn, ổn định và minh bạch để người dân, doanh nghiệp có thể nhận diện rõ định hướng phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý quy hoạch phải thể hiện được tầm nhìn phát triển 50 năm, 100 năm, xác định rõ cấu trúc không gian đô thị, các khu chức năng, hệ thống hạ tầng, cũng như mối liên kết giữa trung tâm và các đô thị vệ tinh. Quy hoạch phải ổn định, tránh tình trạng thay đổi theo nhiệm kỳ, đồng thời phải được công khai để toàn xã hội cùng nắm bắt và đồng thuận.

Trao quyền mạnh hơn nhưng phải rõ ràng, thực chất và có kiểm soát

Nhấn mạnh vai trò then chốt của phân cấp, phân quyền, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đây là yếu tố quyết định hiệu quả của Luật Thủ đô. Việc phân quyền mạnh là cần thiết và phù hợp với đặc thù của Thủ đô, song không chỉ dừng ở “nhiều hơn” mà phải “rõ ràng hơn, thực chất hơn và có kiểm soát”.

Theo đó, cần xác định cụ thể phạm vi, lĩnh vực được phân quyền, đồng thời bảo đảm nguyên tắc phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng, tránh tình trạng giao quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện, dẫn đến rủi ro trong quản lý.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý việc cho phép ban hành cơ chế, chính sách khác với quy định của luật hiện hành là nội dung nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến nguyên tắc thống nhất của hệ thống pháp luật. Do đó, cơ chế này chỉ nên áp dụng trong những lĩnh vực thực sự đặc thù, cần thí điểm, phải được kiểm soát chặt chẽ và có đánh giá đầy đủ.

Cùng với đó, việc thiết kế cơ chế thí điểm chính sách cần đầy đủ các yếu tố về điều kiện áp dụng, thời hạn, cơ chế giám sát, đánh giá và xử lý rủi ro, tránh tình trạng kéo dài thí điểm hoặc hợp thức hóa những bất cập trong quản lý.

Liên kết vùng và kiểm soát quyền lực là yêu cầu bắt buộc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh vai trò của liên kết vùng, cho rằng Thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng, và ngược lại, các địa phương trong vùng cũng cần sự dẫn dắt của Thủ đô.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy cơ chế liên kết vùng hiện nay còn nhiều vướng mắc do thiếu công cụ điều hành, thiếu nguồn lực và chưa rõ cơ chế phối hợp. Vì vậy, cần tiếp tục nghiên cứu, thiết kế cơ chế liên kết vùng phù hợp, bảo đảm tính linh hoạt và hiệu quả trong triển khai.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình được xác định là yêu cầu bắt buộc tương ứng với mức độ phân cấp, phân quyền. Đồng thời, mọi chính sách phát triển phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân, đặc biệt trong các lĩnh vực như đất đai, đầu tư và phát triển đô thị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, việc sửa đổi Luật Thủ đô là lựa chọn mô hình phát triển và phương thức quản trị mới, trong đó phải xử lý hài hòa các mối quan hệ giữa giao quyền và kiểm soát quyền lực, giữa đột phá và kỷ cương, giữa lợi ích địa phương và lợi ích quốc gia.

Thi đua, khen thưởng: Phải chuyển sang đánh giá giá trị thực chất, tạo động lực phát triển

Đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản cách tiếp cận, chuyển từ khen thưởng theo quá trình sang khen thưởng theo giá trị thực chất và hiệu quả.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thi đua, khen thưởng không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là cơ chế tạo động lực, khơi dậy đổi mới sáng tạo và khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Một điểm quan trọng là phải khắc phục tình trạng bệnh thành tích, khen thưởng mang tính hình thức, bình quân hoặc phân bổ theo chỉ tiêu. Khen thưởng cần hướng mạnh về cơ sở, tới những người trực tiếp lao động, sản xuất, có đóng góp thực chất và sáng tạo, qua đó tạo niềm tin và sức lan tỏa trong xã hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện tiêu chuẩn, nguyên tắc khen thưởng theo hướng rõ ràng, minh bạch, có thể đo lường và kiểm chứng, tránh tình trạng khen thưởng dựa vào hồ sơ, thủ tục mà không phản ánh đầy đủ giá trị đóng góp thực tiễn.

Đồng thời, cần tăng cường phân cấp, phân quyền trong công tác thi đua, khen thưởng theo hướng địa phương quyết định và chịu trách nhiệm, gắn với đổi mới nội dung khen thưởng, đặc biệt chú trọng các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Luật phải dứt khoát, không nửa vời, bảo đảm hiệu quả và lan tỏa

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, cả hai dự án luật đều phải được thiết kế với tinh thần dứt khoát, không nửa vời, bảo đảm xử lý đúng các mối quan hệ lớn giữa khuyến khích và kiểm soát, giữa mở rộng và giữ vững tiêu chuẩn, giữa phân quyền và trách nhiệm.

Đối với Luật Thủ đô, nguyên tắc đặt ra là Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả.

Đối với Luật Thi đua, khen thưởng, yêu cầu cốt lõi là bảo đảm khen thưởng thực chất, đo lường được, có sức lan tỏa và tạo động lực phát triển, đồng thời tránh cả hai cực: lạm phát danh hiệu hoặc triệt tiêu động lực phấn đấu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, nếu được thiết kế và thực hiện tốt, các luật này không chỉ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đột phá phát triển mà còn có ý nghĩa định hình phương thức quản trị và củng cố niềm tin xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trần Hương