Tiêm chủng theo vòng đời: Chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên năm 2026, chiều 28/8, Tổng Hội Y học Việt Nam tổ chức Phiên chuyên đề Dự phòng với chủ đề "Tăng cường tiếp cận tiêm chủng theo vòng đời: Giải pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng".

Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia y tế dự phòng, chuyên gia lâm sàng, nhà khoa học và đại diện các cơ sở y tế trên toàn quốc, tập trung trao đổi những tiến bộ mới trong dự phòng bệnh truyền nhiễm bằng vaccine.

Tại phiên chuyên đề, các chuyên gia cập nhật chính sách y tế, định hướng tăng cường công tác phòng bệnh trong giai đoạn mới và nhấn mạnh vai trò của tiêm chủng như một trong những giải pháp dự phòng hiệu quả, góp phần giảm mắc bệnh, biến chứng, tử vong và gánh nặng bệnh tật cho cá nhân cũng như cộng đồng.

Các đại biểu nghe chuyên gia trình bày về bệnh não mô cầu tại phiên chuyên đề.  Ảnh: Thái Bình

Phòng bệnh cần đi trước một bước

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh hiện nay, phòng bệnh cần thực sự đi trước một bước trong bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Theo GS.TS Nguyễn Văn Kính, cùng với tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao năng lực giám sát, dự báo, cảnh báo sớm dịch bệnh, công tác dự phòng cần được triển khai chủ động, liên tục và phù hợp với từng nhóm dân số.

"Tiêm chủng là một trong những giải pháp dự phòng hiệu quả, góp phần giảm mắc bệnh, giảm biến chứng, tử vong và gánh nặng bệnh tật cho cá nhân cũng như cộng đồng", GS.TS Nguyễn Văn Kính nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, chủ đề "Tăng cường tiếp cận tiêm chủng toàn diện theo vòng đời" có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh nhu cầu bảo vệ sức khỏe chủ động ngày càng được quan tâm.

Tiêm chủng không chỉ là câu chuyện của trẻ em mà cần được nhìn nhận xuyên suốt các giai đoạn của cuộc đời, từ phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người trưởng thành đến người cao tuổi và các nhóm có nguy cơ cao.

Quan trọng hơn, mỗi người dân cần được tiếp cận đúng biện pháp dự phòng, đúng thời điểm và phù hợp với nguy cơ sức khỏe của mình.

Những nội dung được các chuyên gia tập trung trao đổi tại phiên chuyên đề là các giải pháp dự phòng bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV), bệnh não mô cầu và sốt xuất huyết

RSV được ghi nhận là một trong những nguyên nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn hô hấp dưới ở trẻ nhũ nhi. Các bằng chứng khoa học được chia sẻ tại phiên thảo luận cho thấy, trong khi hiện chưa có liệu pháp điều trị đặc hiệu, việc chủ động dự phòng ngay từ giai đoạn thai kỳ của người mẹ có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ trẻ trong những tháng đầu đời.

Theo các chuyên gia, việc tiếp cận dự phòng RSV cần được đặt trong tổng thể chiến lược chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để từng bước mở rộng cơ hội tiếp cận các giải pháp dự phòng hiệu quả, phù hợp và bền vững cho cộng đồng.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy ý nghĩa của tiêm chủng theo vòng đời khi biện pháp bảo vệ sức khỏe không chỉ bắt đầu từ khi trẻ ra đời mà có thể được chủ động từ giai đoạn người mẹ mang thai.

Đối với bệnh do não mô cầu xâm lấn, các chuyên gia cho biết mặc dù số mắc không cao so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, bệnh có thể diễn biến nhanh, gây biến chứng nặng và nguy cơ tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Các kết quả nghiên cứu được trình bày tại hội nghị cho thấy sự lưu hành của nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh tại Việt Nam. Đây là cơ sở để tiếp tục tăng cường giám sát dịch tễ, nâng cao nhận thức cộng đồng và củng cố các biện pháp dự phòng phù hợp đối với các nhóm nguy cơ.

Theo các chuyên gia, việc nhận diện đúng nguy cơ và chủ động dự phòng có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với những bệnh có khả năng diễn biến nhanh và để lại hậu quả nghiêm trọng.

Sốt xuất huyết Dengue tiếp tục là một trong những thách thức y tế công cộng tại Việt Nam, với số ca mắc được ghi nhận hằng năm tại nhiều địa phương và trên nhiều nhóm tuổi.

Các chuyên gia cho rằng kiểm soát sốt xuất huyết cần được thực hiện bằng nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó có kiểm soát véc-tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng và triển khai các biện pháp dự phòng phù hợp theo khuyến cáo chuyên môn, trong đó có vaccine phòng bệnh.

Việc kết hợp các biện pháp dự phòng sẽ giúp chủ động kiểm soát nguy cơ, giảm số mắc và hạn chế những tác động của dịch bệnh đối với sức khỏe người dân cũng như hệ thống y tế.

Sốt xuất huyết Dengue tiếp tục là một trong những thách thức y tế công cộng tại Việt Nam.  Ảnh: Thái Bình

Đưa giải pháp dự phòng đến đúng người, đúng thời điểm

Theo GS.TS Nguyễn Văn Kính, điều quan trọng không chỉ là có thêm các giải pháp dự phòng mà còn phải làm thế nào để những giải pháp đã có bằng chứng về hiệu quả thực sự đến được đúng đối tượng, đúng thời điểm và với khả năng tiếp cận phù hợp.

Đây là vấn đề đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, cán bộ y tế, cơ sở tiêm chủng và các bên liên quan.

Các tham luận tại phiên chuyên đề tập trung vào cách tiếp cận tiêm chủng theo vòng đời, hướng tới bảo vệ sức khỏe cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau, từ phụ nữ mang thai, trẻ em, thanh thiếu niên đến người trưởng thành, người cao tuổi và các nhóm có nguy cơ cao.

Bên cạnh các tiến bộ khoa học, các đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của giám sát dịch tễ, truyền thông sức khỏe và bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế dự phòng.

Trong đó, việc tăng cường phối hợp giữa hệ thống y tế và cộng đồng được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả các chương trình dự phòng bệnh truyền nhiễm.

GS.TS Nguyễn Văn Kính kỳ vọng phiên chuyên đề sẽ trở thành diễn đàn khoa học để các chuyên gia cùng chia sẻ bằng chứng mới, nhận diện những khoảng trống trong dự phòng và tiêm chủng, đồng thời đề xuất những giải pháp thiết thực, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe nhân dân.

"Đây đều là những vấn đề đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa bằng chứng khoa học, thực hành lâm sàng, y tế dự phòng và chính sách y tế", GS.TS Nguyễn Văn Kính nói.

Từ góc độ y tế công cộng, tiếp cận tiêm chủng theo vòng đời được kỳ vọng góp phần chuyển mạnh từ phòng bệnh khi nguy cơ đã xuất hiện sang chủ động bảo vệ sức khỏe từ sớm, phù hợp với từng giai đoạn cuộc đời.

Bài và ảnh Thái Bình