Viêm màng não do E. coli ở cụ ông 72 tuổi được phát hiện giun lươn

Một cụ ông 72 tuổi mắc viêm màng não mủ do vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) đã khiến các bác sĩ Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đặc biệt lưu ý.

Điều bất thường là E. coli vốn là vi khuẩn thường trú trong đường tiêu hóa nhưng lại được phát hiện trong dịch não tủy. Từ dấu hiệu này, các bác sĩ tiếp tục truy tìm nguyên nhân và phát hiện bệnh nhân đồng thời nhiễm giun lươn – dữ kiện quan trọng giúp lý giải cơ chế dẫn đến tình trạng nhiễm trùng nguy kịch.

Vi khuẩn đường ruột bất ngờ xuất hiện trong dịch não tủy

Bệnh nhân T.Q.L. (72 tuổi, quê Ninh Bình) khởi phát bệnh khoảng hai ngày trước khi nhập viện với biểu hiện đau đầu, ý thức chậm dần. Tại bệnh viện tuyến tỉnh, kết quả chọc dịch não tủy ghi nhận tăng tế bào và protein trong dịch não tủy, hướng tới chẩn đoán viêm màng não mủ.

Thăm khám cho bệnh nhân - Ảnh BVCC

Mặc dù được điều trị tích cực, tình trạng người bệnh diễn biến nhanh theo chiều hướng xấu. Bệnh nhân rơi vào sốc nhiễm khuẩn nặng, tụt huyết áp, phải đặt nội khí quản, thở máy và sử dụng thuốc vận mạch liều cao. Sau hai ngày điều trị, bệnh nhân được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nguy kịch.

BS Nguyễn Đức Hiếu, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho biết, ngay khi tiếp nhận, ê-kíp đã chọc lại dịch não tủy để định danh tác nhân gây bệnh và thực hiện kháng sinh đồ. Kết quả xác định E. coli là căn nguyên gây viêm màng não. Dựa trên kháng sinh đồ, bệnh nhân được điều trị bằng phác đồ kháng sinh phù hợp.

Điều khiến các bác sĩ đặc biệt chú ý là E. coli vốn chỉ cư trú trong đường tiêu hóa nhưng lại xuất hiện ở một vị trí vốn được bảo vệ nghiêm ngặt như dịch não tủy.

"Trên cơ địa bệnh nhân cao tuổi lại có nền xơ gan, việc vi khuẩn đường ruột xuất hiện ở vị trí bất thường như dịch não tủy là dấu hiệu cảnh báo đặc biệt. Chúng tôi buộc phải đặt câu hỏi: Điều gì đã 'mở đường' cho vi khuẩn vượt qua hàng rào bảo vệ của cơ thể và gây nhiễm trùng nặng như vậy?", BS Nguyễn Đức Hiếu chia sẻ.

Giun lươn – "mắt xích" giúp giải thích cơ chế gây bệnh

Từ nghi vấn trên, các bác sĩ tiếp tục mở rộng xét nghiệm và phát hiện bệnh nhân dương tính với giun lươn. Bên cạnh điều trị viêm màng não do E. coli và hồi sức tích cực, người bệnh được điều trị đồng thời nhiễm ký sinh trùng.

Theo BS Nguyễn Đức Hiếu, giun lươn không phải tác nhân trực tiếp gây viêm màng não mủ. Tuy nhiên, y văn đã ghi nhận rằng ở những trường hợp tăng nhiễm hoặc nhiễm giun lươn lan tỏa, ấu trùng giun khi xuyên qua thành ruột vào máu có thể mang theo các vi khuẩn Gram âm đường ruột, điển hình là E. coli. Từ đó, vi khuẩn có thể gây nhiễm khuẩn huyết, thậm chí xâm nhập hệ thần kinh trung ương và gây viêm màng não.

Đây cũng là lý do việc phát hiện giun lươn có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chẩn đoán và xây dựng chiến lược điều trị toàn diện.

"Nói một cách dễ hiểu, tác nhân trực tiếp gây viêm màng não ở bệnh nhân này là E. coli, không phải giun lươn. Tuy nhiên, việc phát hiện đồng thời nhiễm giun lươn là dữ kiện quan trọng, giúp giải thích vì sao vi khuẩn vốn chỉ sống trong đường ruột lại có thể xuất hiện trong dịch não tủy. Điều này cũng giúp bác sĩ xây dựng chiến lược điều trị toàn diện hơn cho người bệnh", BS Hiếu nhấn mạnh.

Ký sinh trùng có thể âm thầm tồn tại nhiều năm

Theo các bác sĩ bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, giun lươn là loại ký sinh trùng có khả năng tự tái nhiễm và duy trì chu kỳ sống trong cơ thể người trong nhiều năm mà hầu như không gây triệu chứng rõ rệt. Khi sức đề kháng suy giảm, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc mắc bệnh nền như xơ gan, ký sinh trùng có thể tăng sinh mạnh, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nhiễm khuẩn nặng.

Sau khi được điều trị bằng kháng sinh theo kháng sinh đồ, kết hợp điều trị giun lươn và hồi sức tích cực, tình trạng nhiễm trùng cũng như các chỉ số dịch não tủy của bệnh nhân cải thiện dần.

Sau gần 12 ngày điều trị, người bệnh đã có nhiều chuyển biến tích cực: tỉnh táo, được rút ống nội khí quản, ngừng hoàn toàn thuốc vận mạch và hiện chỉ còn hỗ trợ oxy qua gọng kính mũi với lưu lượng khoảng 2 lít/phút. Dù đã qua giai đoạn nguy kịch, bệnh nhân vẫn cần tiếp tục điều trị đủ liệu trình và được theo dõi sát.

Sau gần 12 ngày điều trị, người bệnh đã có nhiều chuyển biến tích cực - Ảnh BVCC

BS Nguyễn Đức Hiếu cho biết, nhiễm giun lươn không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng các triệu chứng đường tiêu hóa. Bệnh có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài và ở một số trường hợp, đặc biệt là người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền, có thể dẫn đến tăng nhiễm, kéo theo các biến chứng nhiễm khuẩn nguy hiểm do vi khuẩn đường ruột.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các bệnh ký sinh trùng. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám.

Đặc biệt, ở người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch, việc tầm soát và điều trị ký sinh trùng theo chỉ định của bác sĩ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm và điều trị kịp thời, góp phần hạn chế các biến chứng nhiễm khuẩn nguy hiểm.

Mời quý độc giả theo dõi video: Không cho lao động nữ nuôi con nhỏ nghỉ 60 phút mỗi ngày sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng

Thúy Nga