Thuế quan 50% của Tổng thống Trump với Canada: Công cụ gây sức ép của Mỹ, cuộc đối đầu kéo dài sẽ khiến Ottawa 'bị thương'

Theo thông báo của chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm 21/7, các mức thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada dự kiến có hiệu lực từ ngày 19/8, đánh dấu một bước leo thang mới trong căng thẳng thương mại giữa hai đồng minh Bắc Mỹ.

Danh sách các mặt hàng chịu ảnh hưởng khá rộng, bao gồm nhiều sản phẩm tiêu dùng và hàng công nghiệp như mật ong, rượu, xi măng, các sản phẩm từ sữa, một số loại gỗ, gậy khúc côn cầu, tinh dầu, nước hoa, nến, dây xích cho chó và tóc giả.

Động thái này được đưa ra trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa Washington và Ottawa đang bước vào giai đoạn nhiều bất định, khi hai nước tiếp tục rà soát các cam kết trong khuôn khổ Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

Với kim ngạch thương mại hai chiều trị giá hàng trăm tỷ USD mỗi năm, Mỹ và Canada có một trong những mối quan hệ kinh tế gắn kết nhất thế giới, chuỗi cung ứng xuyên biên giới sâu rộng trong nhiều lĩnh vực từ năng lượng, ô tô, nông nghiệp đến sản xuất công nghiệp.

Một số mặt hàng quan trọng như năng lượng, kali, cá và khoáng sản thiết yếu được loại khỏi danh sách chịu thuế, qua đó giúp giảm bớt tác động đối với một số ngành chiến lược của Canada. Tuy nhiên, các biện pháp mới vẫn bao gồm nhiều sản phẩm trước đây được hưởng ưu đãi miễn thuế theo Hiệp định USMCA ký năm 2020.

Tác động của thuế quan không dừng lại ở các doanh nghiệp xuất khẩu

Theo ABC News, việc Mỹ không gia hạn một số điều khoản trong USMCA đã mở ra một giai đoạn đàm phán thương mại mới giữa hai nước, được dự báo có thể kéo dài đến năm 2036.

Thủ hiến tỉnh Prince Edward Island Rob Lantz cho rằng, các mức thuế mới đang làm gia tăng sự bất ổn trong môi trường kinh doanh.

“Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự bất ổn đang trở thành trạng thái bình thường mới”, ông Lantz phát biểu hôm 23/7.

Trong khi đó, ông Randall Bartlett, Phó kinh tế trưởng của Desjardins - một trong những tổ chức tài chính lớn nhất Canada - cho rằng, các biện pháp thuế quan mới có thể ảnh hưởng đến khoảng 28 tỷ CAD (tương đương 19,8 tỷ USD) kim ngạch xuất khẩu hàng năm của Canada sang Mỹ, chiếm khoảng 5% tổng lượng hàng hóa mà Washington nhập khẩu từ Ottawa mỗi năm.

Ông Bartlett nhận định, nếu được triển khai, các mức thuế này có thể khiến tăng trưởng kinh tế Canada giảm khoảng 0,2-0,3 điểm phần trăm trong giai đoạn 2026-2027. Tuy nhiên, ông không cho rằng, nền kinh tế Canada sẽ rơi vào suy thoái.

"Mức thuế quan mới sẽ khiến nhiều khoản đầu tư bị trì hoãn, có thể ảnh hưởng đến hoạt động tuyển dụng. Song song với đó là tác động đến tiêu dùng và đầu tư vào nhà ở", ông Bartlett nói.

Việc Mỹ đưa ra mức thuế cao trong khi vẫn duy trì thời gian chuẩn bị trước khi chính sách có hiệu lực cho thấy Washington có thể đang sử dụng thuế quan như một “đòn bẩy” để thúc đẩy các nhượng bộ từ phía Canada, thay vì chỉ nhằm mục tiêu hạn chế thương mại.

Giới chuyên gia cảnh báo, tác động của thuế quan không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn có thể lan rộng tới thị trường lao động và đời sống người dân.

Ông Fen Osler Hampson, giáo sư về các vấn đề quốc tế tại Đại học Carleton ở Ottawa nhận định, các mặt hàng bị áp thuế đều là những sản phẩm mà người tiêu dùng Mỹ có thể dễ dàng cắt giảm mua sắm nếu giá tăng.

Theo ông, việc mất thị trường Mỹ có thể khiến các doanh nghiệp Canada sử dụng từ 10-200 lao động phải cắt giảm nhân sự. Đây là nhóm doanh nghiệp được xem là “xương sống” của nền kinh tế Canada.

Ông Hampson, đồng Chủ tịch Nhóm chuyên gia Canada-Mỹ đánh giá: "Nếu người lao động mất việc, họ sẽ giảm chi tiêu, từ đó tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế".

Trong khi đó, ông Dennis Darby, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu Canada cũng cảnh báo, thuế quan sẽ gây tổn hại nghiêm trọng cho doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng ở cả hai bên biên giới.

"Những mức thuế này sẽ làm tăng chi phí, gây gián đoạn sản xuất và khiến Bắc Mỹ kém cạnh tranh hơn vào thời điểm chúng ta cần củng cố nền tảng công nghiệp chung", ông Darby nhấn mạnh.

Công cụ gây sức ép của Mỹ?

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng, khả năng các mức thuế mới thực sự được áp dụng vẫn chưa chắc chắn. Ông Bartlett và Hampson nhận thấy, thuế quan có thể là một công cụ gây sức ép trong đàm phán của chính quyền Mỹ.

Việc Mỹ đưa ra mức thuế cao trong khi vẫn duy trì thời gian chuẩn bị trước khi chính sách có hiệu lực cho thấy Washington có thể đang sử dụng thuế quan như một “đòn bẩy” để thúc đẩy các nhượng bộ từ phía Canada, thay vì chỉ nhằm mục tiêu hạn chế thương mại.

Các mức thuế 50% hiện chưa được triển khai ngay mà dự kiến có hiệu lực từ ngày 19/8, tạo ra một khoảng thời gian để hai bên tiếp tục thương lượng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo Ottawa cần thận trọng trong cách phản ứng.

Ông Hampson cho rằng, Canada nên tránh những biện pháp trả đũa quá mạnh như áp thuế tương tự hoặc hạn chế xuất khẩu dầu khí, điện sang Mỹ, bởi điều này có thể khiến căng thẳng leo thang và gây thiệt hại lớn hơn cho nền kinh tế Canada.

“Nếu tham gia vào một cuộc chiến thương mại như vậy, Canada sẽ là bên chịu thiệt nhiều hơn. Mỹ là nền kinh tế lớn hơn và có khả năng hấp thụ cú sốc tốt hơn Canada”, ông Hampson nói.

Cùng quan điểm, một số nhà phân tích thương mại cho hay, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hai nền kinh tế khiến một cuộc đối đầu kéo dài không chỉ gây tổn thất cho Canada mà còn ảnh hưởng tới doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.

Canada hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, với chuỗi cung ứng xuyên biên giới được hình thành trong nhiều thập kỷ thông qua các Hiệp định thương mại như USMCA.

Trong khi đó, chính phủ Canada khẳng định sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích của người lao động, doanh nghiệp và các ngành sản xuất trong nước, đồng thời duy trì đối thoại với Washington nhằm tìm kiếm giải pháp cho tranh chấp thương mại hiện nay.

Giới quan sát đánh giá, dù chưa rõ các mức thuế mới có được thực thi đầy đủ hay không, động thái của Washington đang cho thấy, thương mại tiếp tục là một công cụ quan trọng trong chiến lược đàm phán của chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời, đặt Canada trước bài toán cân bằng giữa bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì quan hệ kinh tế đặc biệt với Mỹ.

(theo ABC News)

Linh Chi