Thủ tướng Canada quyết đấu thuế quan với Mỹ

Căng thẳng thương mại Mỹ - Canada leo thang khi Ottawa rút khỏi đàm phán với Washington, cho rằng những yêu cầu mới của Mỹ xâm phạm chủ quyền Canada.

Tối 21/8, Canada tuyên bố rời bàn đàm phán thương mại với Mỹ. Một ngày sau, Washington áp mức thuế 50% lên lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD. Thủ tướng Mark Carney lập tức tuyên bố Ottawa sẽ đáp trả từ ngày 8/9.

Theo bình luận viên Rob Gillies của AP, ông Carney đang chấp nhận một canh bạc mà nhiều đồng minh khác của Mỹ từng tránh né: chịu tổn thất kinh tế thay vì nhượng bộ trước sức ép thuế quan của Tổng thống Trump.

Tranh chấp cũng nhanh chóng chuyển thành vấn đề chủ quyền. Ông Carney cho biết Mỹ đưa thêm những điều khoản nhằm hạn chế khả năng Canada ký các thỏa thuận thương mại với những quốc gia khác. Thủ tướng Canada gọi yêu cầu này là "không thể chấp nhận được" và "xâm phạm trực tiếp chủ quyền quốc gia".

Thủ hiến British Columbia David Eby cảnh báo nếu chấp nhận những điều kiện như vậy, Canada sẽ bị hạ thấp vị thế và về kinh tế không khác gì "bang thứ 51 của Mỹ".

Quan điểm cứng rắn của ông Carney được hình thành từ trước. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos hồi tháng 1, ông cảnh báo các nền kinh tế tầm trung phải tăng khả năng chống chịu trước sức ép từ những cường quốc.

Tổng thống Trump từng nhiều lần nói về khả năng biến Canada thành bang thứ 51 của Mỹ. Ngày 23/8, ông tiếp tục tuyên bố Canada muốn hưởng những lợi ích như một bang của Mỹ nhưng không muốn trở thành bang thực sự.

Tuy nhiên, Canada đang ở thế dễ tổn thương. Gần 3/4 hàng hóa xuất khẩu của nước này được đưa sang Mỹ, trong khi nền kinh tế Mỹ lớn hơn Canada khoảng 10 lần. Việc tìm kiếm thị trường và chuỗi cung ứng thay thế sẽ rất khó khăn do thương mại Canada - Mỹ đã gắn kết trong nhiều thập kỷ.

Ông Carney thừa nhận các biện pháp trả đũa sẽ làm tăng chi phí và hạn chế lựa chọn của người dân Canada.

Giáo sư Nelson Wiseman thuộc Đại học Toronto cho rằng cuộc đối đầu này có thể trở thành phép thử đối với các quốc gia tầm trung khác: liệu việc chống lại sức ép kinh tế từ Mỹ có thể tạo ra hiệu ứng lan rộng hay không.

Với ông Carney, đây không chỉ là tranh chấp thương mại mà còn là phép thử về khả năng Canada bảo vệ nền độc lập trước sức ép từ nước láng giềng khổng lồ.