Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh: Sẽ không tái diễn tình trạng 'mọc ra' các điều kiện kinh doanh mới

"Chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" cắt giảm thủ tục

Chiều 4/5, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4, trả lời câu hỏi của báo chí về tiến độ cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo chỉ đạo của Thủ tướng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết Chính phủ đã hoàn thành một đợt cải cách quy mô lớn chỉ trong chưa đầy một tháng, với kết quả bước đầu vượt nhiều chỉ tiêu đặt ra tại Nghị quyết 18 của Trung ương.

Theo ông Tịnh, tại phiên họp Chính phủ ngày 3/4, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng phương án cải cách theo hướng cấp bộ chỉ giữ lại tối đa 30 thủ tục hành chính, còn lại đẩy mạnh phân cấp cho địa phương; đồng thời cắt giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024; cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Thực hiện chỉ đạo này, Bộ Tư pháp đã phối hợp các bộ, ngành triển khai khẩn trương và đến ngày 26/4 đã tổng hợp đầy đủ phương án do các đơn vị gửi về. Kết quả cho thấy các bộ, ngành cơ bản đạt và vượt các mục tiêu cải cách theo yêu cầu của Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh trả lời tại họp báo. Ảnh: Đoàn Bắc.

Về kết quả, đến ngày 26/4, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Song song đó, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 nghị quyết quy phạm pháp luật theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 206 của Quốc hội, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, để trình Chính phủ xem xét thông qua trong ngày 5/5.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh gọi đây là “chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc” xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương.

Theo số liệu Bộ Tư pháp công bố, sau rà soát, cấp Trung ương sẽ chỉ còn thực hiện 1.570 thủ tục hành chính, tương đương 32,1% tổng số thủ tục hiện hành, vượt chỉ tiêu phân cấp mà Nghị quyết 18 đặt ra.

Đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, từ 198 ngành nghề hiện có, các bộ, ngành đã đề xuất cắt giảm 60 ngành nghề, tương đương 30,3%, đáp ứng yêu cầu đề ra.

Riêng trong 8 nghị quyết đã được Chính phủ ban hành, tổng cộng có 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết được đề xuất cắt giảm; 680 thủ tục hành chính bị bãi bỏ; 521 thủ tục được đơn giản hóa.

Tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm thêm 18.097 ngày, nâng tổng số thời gian được rút gọn lên 51.419 ngày trên tổng 97.020 ngày, tương đương 52,9%, vượt mục tiêu 50% Chính phủ đặt ra.

"Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cũng được ước tính giảm hơn 23.000 tỷ đồng mỗi năm", ông Tịnh nói.

Ngoài ra, theo ông Tịnh, hồ sơ 3 Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết theo Nghị quyết 206, sẽ được điều chỉnh gần 50 đạo luật, cắt giảm thêm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết thêm Chính phủ đang tập trung tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc pháp lý, trong đó, trọng tâm ưu tiên là tập trung xử lý dứt điểm 158 “điểm nghẽn” thể chế đã được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là các “điểm nghẽn” pháp lý trọng yếu.

Chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

Trả lời băn khoăn về việc cắt giảm có thực chất hay chỉ mang tính hình thức, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh khẳng định tinh thần cải cách lần này là chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

Theo đó, thay vì yêu cầu người dân và doanh nghiệp xin phép trước, các bộ, ngành sẽ chuyển sang cơ chế công bố tiêu chuẩn, quy chuẩn và để chủ thể tự kê khai, tự chịu trách nhiệm khi tham gia đầu tư, kinh doanh. Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thực hiện hậu kiểm dựa trên dữ liệu khai báo và tăng cường giám sát trong quá trình hoạt động.

Ông Tịnh cho biết mô hình này đòi hỏi phải đồng thời tăng trách nhiệm thực thi của người dân, doanh nghiệp và nâng năng lực quản lý của chính quyền cơ sở, nhất là cấp xã, cấp tỉnh trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp.

Các bộ, ngành cũng đang xây dựng cơ chế hậu kiểm gắn với chuyển đổi số. Chẳng hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã.

Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm ấy các cơ quan quản lý nhà Nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.

Để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan Nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.

Cơ quan Nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm được yêu cầu đó.

Với tinh thần trên, theo ông Tịnh việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn.

Quỳnh An