'Chiến dịch 15 ngày đêm' thần tốc và bước ngoặt cải cách hành chính

Với tinh thần "quyết liệt, khẩn trương", chỉ trong chưa đầy một tháng, Chính phủ và các bộ, ngành đã tạo nên một cuộc bứt phá ngoạn mục trong việc cắt giảm thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Đây không chỉ là những con số cơ học mà là sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý: Chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, lấy thượng tôn pháp luật làm nền tảng.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, tại phiên họp Chính phủ ngày 3/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra một "mệnh lệnh" hành động: Các bộ, ngành phải có phương án thực hiện không quá 30 thủ tục hành chính (TTHC) ở cấp bộ, phần còn lại phân cấp triệt để cho địa phương.

Mục tiêu đặt ra rất áp lực: Cắt giảm 50% thời gian, 50% chi phí tuân thủ; giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và xóa bỏ 100% điều kiện không cần thiết.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư pháp đã cùng các bộ, ngành bước vào một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc". Tính đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa TTHC.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu tại họp báo.

Kết quả cụ thể cho thấy những nỗ lực vượt bậc. Về phân cấp: Cấp trung ương hiện chỉ còn thực hiện 1.570 TTHC (chiếm 32,1%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết 18 của Trung ương.

Về ngành nghề kinh doanh: Đã đề xuất cắt giảm 60/198 ngành nghề (đạt 30,3%).

Về điều kiện kinh doanh: Cắt giảm 1.732 điều kiện không cần thiết; bãi bỏ 680 TTHC; đơn giản hóa 521 TTHC khác.

Về thời gian: Cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết, nâng tổng số thời gian được cắt giảm lên 51.419 ngày/97.020 ngày (đạt 52,9%), vượt mục tiêu đề ra.

Về kinh tế: Ước tính giảm chi phí cho xã hội hơn 23.000 tỷ đồng/năm.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh cho hay, để đạt được khối lượng công việc khổng lồ này trong thời gian ngắn, Bộ Tư pháp đã tham mưu áp dụng các cơ chế pháp lý đặc biệt. Cụ thể, đối với các nghị định, Chính phủ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để ban hành theo thủ tục rút gọn. Đối với các vướng mắc tầm Luật, cơ chế đặc biệt theo Nghị quyết 206 của Quốc hội đã được vận dụng để "khơi thông" điểm nghẽn.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đã thẩm định xong 3 nghị quyết quy phạm dự kiến trình Chính phủ thông qua vào ngày 5/5 tới. Hồ sơ này sẽ điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 TTHC.

Trước câu hỏi: "Liệu việc cắt giảm có thực chất hay sau đó lại "mọc ra" các rào cản mới?", Thứ trưởng Tịnh cho biết tinh thần xuyên suốt của đợt cải cách lần này là triệt để chuyển đổi từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

“Thay vì phải xin - cho, chờ đợi cấp phép, các bộ, ngành sẽ ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn cụ thể. Doanh nghiệp, người dân khi hội đủ điều kiện thì tự quyết định đầu tư và thông báo cho cơ quan quản lý. Sau đó, cơ quan nhà nước sẽ thực hiện chức năng "hậu kiểm".

Tuy nhiên, tự do đi đôi với trách nhiệm. Pháp luật sẽ quy định chế tài cực kỳ nghiêm khắc: Nếu chủ thể kinh doanh không trung thực, khi "hậu kiểm" phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng sẽ thu hồi chứng chỉ hành nghề và cấm kinh doanh vĩnh viễn ngành nghề đó, đồng thời xử phạt hành chính rất nặng”, Thứ trưởng Tịnh phát biểu.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong kiểm soát TTHC sẽ là "tai mắt" để giám sát quá trình này, bảo đảm các điều kiện kinh doanh rườm rà, gây chi phí ẩn cho doanh nghiệp sẽ không còn đất dung thân.

Có thể khẳng định, đây là đợt cải cách sâu rộng, minh chứng cho một Chính phủ hành động, luôn đồng hành và tháo gỡ rào cản cho sự phát triển của doanh nghiệp và người dân.

Đức Sơn - Dương Dũng