Thử nghiệm kinh tế tầm thấp tại Điện Biên: Trực tiếp gỡ nút thắt pháp lý cho doanh nghiệp

Tại họp báo thường kỳ Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 31/7, thông tin về thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Điện Biên, ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số nhận định, đối với một ngành kinh tế hoàn toàn mới mẻ như kinh tế không gian tầm thấp, thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật hay công nghệ mà là sự trói buộc của thể chế quản lý.

Ông Nguyễn Văn Thuật - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số, Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ.

"Nếu thụ động chờ đợi một hành lang pháp lý hoàn hảo mới cho phép vận hành, Việt Nam không chỉ sẽ bỏ lỡ những cơ hội phát triển vàng mà còn có nguy cơ trở thành một thị trường tiêu thụ công nghệ thuần túy. Tuy nhiên, nếu buông lỏng và cho phép triển khai đại trà khi chưa đánh giá đầy đủ các nguy cơ, chúng ta sẽ phải đối mặt với những rủi ro cực kỳ nghiêm trọng về quốc phòng, an ninh và an toàn bay", ông Thuật cho biết.

Để giải quyết mâu thuẫn này, đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Điện Biên đã được xây dựng với sự phối hợp chặt chẽ giữa UBND tỉnh Điện Biên, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an... cùng hai doanh nghiệp trụ cột là VNPost và FPT.

Một trong những điểm đột phá nhất của đề án thực hiện sandbox ở Điện Biên là việc áp dụng cơ chế miễn trừ có kiểm soát. Cơ chế này trực tiếp hướng tới các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp nghiên cứu chế tạo và sản xuất UAV trong nước, giúp họ có không gian thử nghiệm thực tế để hoàn thiện công nghệ.

Cụ thể, đề án cho phép doanh nghiệp được miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt đối với 2 điều kiện bay tối thiểu. Đặc biệt, cơ quan quản lý đã mạnh dạn cắt giảm khoảng 60 yêu cầu về thử nghiệm và đánh giá. Các yêu cầu này bao gồm những quy định ngặt nghèo về tần số, tương thích điện từ cùng một số yêu cầu khác về đánh giá chất lượng và chứng minh lịch sử hoạt động, giúp đẩy nhanh tốc độ kiểm chứng công nghệ trên thực địa.

Dù vậy, việc miễn trừ không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Mọi hoạt động bay thử nghiệm đều phải chịu sự giám sát chặt chẽ và có giới hạn rõ ràng về phạm vi thời gian, khu vực hành lang bay, đối tượng cũng như mục tiêu thực hiện. Những dữ liệu thu thập được sẽ cho phép cơ quan chức năng lập kế hoạch, giám sát và lưu vết toàn bộ hành trình bay.

Cơ chế miễn trừ có kiểm soát tại Điện Biên chính là viên gạch đầu tiên giải phóng sức sáng tạo của doanh nghiệp Việt. Bằng cách cho phép thử nghiệm để từng bước hoàn thiện thể chế, Việt Nam đang tạo ra cơ hội lớn để các doanh nghiệp trong nước vươn lên làm chủ công nghệ mới, thiết lập lực lượng tăng trưởng mới hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030 của đất nước.

Hiền Thảo