Thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2026: Nuôi dưỡng nguồn thu bền vững từ hiệu quả điều hành và động lực địa phương

Khu vực sản xuất, kinh doanh tiếp tục là động lực chính, đóng góp 54,8% tổng thu ngân sách ngành thuế 6 tháng đầu năm 2026. Ảnh: Cục Thuế cung cấp

Chính sách tài khóa phát huy hiệu quả, thu ngân sách tăng đồng đều

Bức tranh kinh tế thế giới thời gian qua tiếp tục trải qua những biến động mạnh và rất khó dự đoán. Trước tình hình đó, ngành tài chính đã chủ động triển khai một khối lượng công việc lớn trên nhiều lĩnh vực then chốt như hoàn thiện thể chế, điều hành tài chính - ngân sách, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, phát triển thị trường vốn, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Những nỗ lực toàn diện này đã góp phần duy trì sự ổn định của kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng vững chắc để nền kinh tế phục hồi và tăng tốc mạnh mẽ.

Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước trên toàn quốc đạt 1.568.200 tỷ đồng, bằng 62% dự toán và tăng 17,4% so với cùng kỳ năm trước. Sự tăng trưởng này diễn ra đồng đều ở các lĩnh vực chính; trong đó, thu nội địa đạt 61,5% dự toán, thu từ dầu thô đạt 72,4% dự toán (tăng 26,1%), thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 66% dự toán (tăng 22,9%).

Công tác chi ngân sách nhà nước được kiểm soát chặt chẽ trong phạm vi dự toán với ước thực hiện 1.149.100 tỷ đồng, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên để ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Ngành tài chính cũng phát hành thành công 182.600 tỷ đồng trái phiếu chính phủ, góp phần bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ tài chính quốc gia.

Riêng đối với ngành thuế, tổng số thu ngân sách thực hiện đạt 1.390.213 tỷ đồng, bằng 62% dự toán và tăng 17,3% so với cùng kỳ. Động lực chính thúc đẩy nguồn thu vẫn đến từ khu vực sản xuất, kinh doanh khi đóng góp tới 54,8% tổng thu, cùng với 10/20 khoản thu, sắc thuế đạt mức khá. Thành quả này xuất phát từ việc ngành thuế triển khai nhiệm vụ theo chu trình quản trị thống nhất gồm 4 khâu: Đổi mới nhận thức; triển khai các biện pháp quản lý và phục vụ người nộp thuế; đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ; tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Song song với nhiệm vụ thu, ngành thuế đã triển khai kịp thời các chính sách tài khóa hỗ trợ người nộp thuế với tổng số tiền thuế được giảm khoảng 55.125 tỷ đồng. Các gói hỗ trợ cụ thể gồm giảm thuế giá trị gia tăng 21.890 tỷ đồng; giảm thuế bảo vệ môi trường 26.635 tỷ đồng; áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 0% đối với xăng 3.700 tỷ đồng; kết thúc thu lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026 và thực hiện các chính sách liên quan 2.900 tỷ đồng.

Việc có 20/34 địa phương đạt số thu khá và 32/34 địa phương tăng trưởng thu so với cùng kỳ cho thấy các tỉnh, thành phố đóng vai trò hạt nhân trong việc tạo nên nguồn thu ngân sách vững chắc, khai thác và phân bổ nguồn lực hiệu quả nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Địa phương chủ động tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực tăng thu

Dù kết quả thu ngân sách khả quan, thực tiễn điều hành tại các địa phương vẫn đối mặt với nhiều thách thức, trong đó trọng tâm là giải ngân vốn đầu tư công, xử lý dự án tồn đọng, giải phóng mặt bằng và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Tại Hà Nội, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đạt 126.000 tỷ đồng (bao gồm bổ sung 31 tỷ đồng từ tăng thu), tăng 1,5 lần so với năm 2025. Vướng mắc lớn nhất là giải phóng mặt bằng tại khu vực đông dân cư, thiếu quỹ đất tái định cư và biến động giá vật liệu. Thành phố đã giao chỉ tiêu KPI, yêu cầu lập kế hoạch theo tuần, tháng, gắn trách nhiệm người đứng đầu và xử lý nghiêm đơn vị chậm giải ngân 2 tháng liên tiếp.

Tỉnh An Giang ghi nhận tăng trưởng 8,3% và thu ngân sách đạt 47,5% dự toán, nhưng chịu áp lực lớn về giải ngân đầu tư công (mới đạt 31,6% do dự án ODA phải điều chỉnh tổng mức đầu tư) và thu tiền sử dụng đất (giao 2.100 tỷ đồng/9.200 tỷ đồng dự toán). Địa phương đã xử lý 239/474 dự án tồn đọng và quyết tâm giải quyết 235 dự án còn lại trong các tháng tới.

Tại các trung tâm kinh tế lớn, công tác điều hành tập trung vào việc kiến tạo động lực mới. TP. Hồ Chí Minh thu hút gần 7,5 tỷ USD vốn FDI trong 6 tháng đầu năm (mục tiêu cả năm 11 tỷ USD), nâng tổng vốn FDI còn hiệu lực lên hơn 146,8 tỷ USD. Định hướng thu hút đầu tư của TP. Hồ Chí Minh cũng đang chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng dòng vốn FDI thông qua lựa chọn theo chuỗi giá trị, tăng tỷ lệ giải ngân và cải thiện môi trường đầu tư.

Trong khi đó, TP. Đà Nẵng (nơi khu vực dịch vụ chiếm gần 55% cơ cấu kinh tế) dồn lực triển khai Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế quy mô hơn 1.000 ha, kết nối cảng Liên Chiểu, cao tốc và sân bay để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài, hiện đại hóa công tác quản lý thuế

Đánh giá toàn diện bức tranh tài chính - ngân sách 6 tháng đầu năm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn yêu cầu toàn ngành tiếp tục phát huy vai trò tham mưu chiến lược trong điều hành chính sách tài khóa, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và huy động hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện trong thời gian tới, Bộ trưởng chỉ đạo toàn ngành phải phấn đấu hoàn thành các mục tiêu thu ngân sách đã đề ra. Cơ quan thuế các cấp thực hiện thu đúng, thu đủ, thu kịp thời nhưng phải hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh để tạo nên nguồn thu ngân sách lâu dài và bền vững.

Để hiện thực hóa định hướng này, Bộ trưởng Bộ Tài chính yêu cầu ngành thuế tập trung xử lý dứt điểm tình trạng nợ đọng thuế, thực hiện làm sạch dữ liệu người nộp thuế và tiến tới cập nhật theo thời gian thực danh sách các doanh nghiệp đang hoạt động cũng như tình hình thực hiện nghĩa vụ ngân sách. Toàn ngành phải nắm sát tình hình của từng đối tượng nộp thuế để cung cấp các giải pháp hỗ trợ nhanh chóng, thuận lợi nhất.

Mục tiêu lớn được đặt ra cho công tác quản lý thuế thời gian tới là xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, phi tiếp xúc, giúp người nộp thuế có thể hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính mà không cần phải làm việc trực tiếp với cán bộ thuế. Hệ thống công nghệ thông tin phải hỗ trợ doanh nghiệp nắm rõ nghĩa vụ thuế của mình tại bất kỳ thời điểm nào và có thể thực hiện nộp thuế 24/7. Sự đồng bộ giữa chính sách tài khóa linh hoạt và tư duy quản lý hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm sẽ là nền tảng cốt lõi giúp ngành tài chính hoàn thành xuất sắc các mục tiêu kinh tế - xã hội của năm 2026./.

MINH ANH