Thích ứng với mô hình mới, nâng chất lượng giải quyết án kinh doanh

Phòng Số hóa Tòa án nhân dân khu vực 8, TP Hồ Chí Minh.

Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh ngày càng sôi động, việc nâng cao chất lượng giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại không chỉ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chủ động thích ứng với mô hình mới

Ông Nguyễn Thành Vinh, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 2 Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đơn vị được thành lập trên cơ sở kế thừa quyền, nghĩa vụ của Tòa án nhân dân thành phố Thủ Đức trước đây, quản lý địa bàn hơn 220 km² với khoảng 1,2 triệu dân, tập trung nhiều doanh nghiệp hoạt động. Hằng năm, đơn vị thụ lý trên 10.000 vụ việc các loại.

Trong tình hình các tranh chấp dân sự, tranh chấp kinh doanh, thương mại trên địa bàn có xu hướng ngày càng phức tạp, Tòa án nhân dân khu vực 2 triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng giải quyết; thường xuyên theo dõi tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, đồng thời tăng cường phối hợp chính quyền địa phương, lực lượng Công an trong xác minh, thu thập tài liệu.

Chuyển đổi số được đơn vị xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý. Tòa án nhân dân khu vực 2 sử dụng phần mềm quản lý của Tòa án nhân dân Tối cao kết hợp phần mềm nội bộ để quản lý thống nhất quá trình thụ lý, theo dõi tiến độ và chất lượng giải quyết án. Việc số hóa dữ liệu được triển khai liên tục giúp công tác điều hành, quản lý hồ sơ thuận lợi, chính xác và đồng bộ hơn.

Ông Nguyễn Thành Vinh cho rằng, việc mở rộng thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ thẩm phán. Đây vừa là thách thức, vừa tạo điều kiện để các tòa án khu vực phát huy vai trò, góp phần giảm tải cho cấp tỉnh và nâng cao hiệu quả giải quyết án ngay từ cấp cơ sở.

Tại Tòa án nhân dân khu vực 8, bà Nguyễn Ngọc Thương, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 8 Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, việc hợp nhất Tòa án nhân dân huyện Hóc Môn và Củ Chi trước đây giúp thống nhất công tác quản lý, điều hành, tạo điều kiện chủ động phân công thẩm phán, công chức phù hợp năng lực, sở trường, đồng thời tăng cường trao đổi chuyên môn.

Mặc dù thời gian đầu số lượng án tăng, tạo áp lực lớn đối với đơn vị nhưng nhờ chủ động sắp xếp tổ chức và phân công nhiệm vụ hợp lý, hoạt động của tòa án dần đi vào nền nếp. Đơn vị tiếp tục đẩy mạnh số hóa hồ sơ, ứng dụng phần mềm quản lý án nội bộ, qua đó, giúp lãnh đạo theo dõi tiến độ giải quyết vụ việc và hỗ trợ thẩm phán chủ động hơn trong xử lý công việc.

Đơn vị tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương trong xác minh, thu thập chứng cứ, tống đạt văn bản tố tụng; đồng thời công khai thông tin, lịch làm việc và tình trạng xử lý hồ sơ để người dân, doanh nghiệp thuận tiện theo dõi. Sau hơn một năm vận hành, mô hình Tòa án nhân dân khu vực không chỉ góp phần tinh gọn bộ máy mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân, doanh nghiệp tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Giảm thời gian giải quyết tranh chấp

Từ góc nhìn của người tham gia tố tụng, Luật sư Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, mô hình Tòa án nhân dân khu vực bước đầu đã bảo đảm hoạt động xét xử liên tục, năng lực xử lý công việc có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, việc chuyển thẩm quyền sơ thẩm một số vụ án, đặc biệt là tranh chấp kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài về Tòa án nhân dân khu vực cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực chuyên môn của đội ngũ thẩm phán.

Thực tế, các vụ án này thường liên quan đến hợp đồng quốc tế, pháp luật nước ngoài, tài liệu bằng tiếng nước ngoài, tống đạt và ủy thác tư pháp. Vì vậy, đội ngũ giải quyết án cần tiếp tục được nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và kinh nghiệm xử lý các tranh chấp quốc tế.

Luật sư Hà Hải cho rằng, khó khăn lớn của doanh nghiệp hiện nay vẫn là thời gian giải quyết và khả năng theo dõi tiến độ vụ án. Việc thu thập chứng cứ từ ngân hàng, cơ quan thuế, cơ quan đăng ký tài sản cũng như công tác định giá, giám định còn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài, quá trình dịch thuật, hợp pháp hóa tài liệu, xác minh pháp nhân, tống đạt và thu thập chứng cứ ở nước ngoài càng làm gia tăng thời gian giải quyết.

Bên cạnh đó, việc tiếp cận hồ sơ, trao đổi chứng cứ và tra cứu tiến độ cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thuận tiện, thống nhất. Hiệu quả áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời và công tác thi hành án cũng cần được nâng cao nhằm bảo đảm giá trị thực tế của bản án đối với doanh nghiệp.

Để nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp, Luật sư Hà Hải đề xuất từng bước chuyên môn hóa đội ngũ giải quyết án kinh doanh, thương mại; tăng cường bồi dưỡng kiến thức về tài chính, quản trị doanh nghiệp, thương mại quốc tế, pháp luật nước ngoài, ngoại ngữ và ủy thác tư pháp. Đồng thời, cần quản lý chặt chẽ tiến độ giải quyết vụ án, xác định sớm các chứng cứ cần thu thập và tăng cường phối hợp giữa tòa án với cơ quan liên quan nhằm hạn chế tình trạng vụ án kéo dài.

Cùng với tăng cường hướng dẫn nghiệp vụ, phát triển án lệ, đẩy mạnh chuyển đổi số và phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án, việc nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại góp phần bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nâng cao tính minh bạch và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng tới xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, góp phần tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới.

Bài và ảnh: Hồng Đạt (TTXVN )