Thị trường năng lượng chưa phản ánh đúng thực tế tại Hormuz

(Ảnh minh họa)

Thị trường năng lượng đã hoạt động dựa trên một giả định trong nhiều thập kỷ rằng eo biển Hormuz, bất chấp những căng thẳng tái diễn, cuối cùng sẽ vẫn mở. Tàu chở dầu sẽ đi qua. Dầu sẽ được vận chuyển. Áp lực ngoại giao, lợi ích kinh tế chung, hoặc sự hiện diện của hải quân Mỹ sẽ đảm bảo rằng bất kỳ sự gián đoạn nào cũng chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, có thể kiểm soát được và được định giá như một sự tăng đột biến ngắn hạn chứ không phải là một tình trạng mang tính cấu trúc.

Giả định đó hiện đang bị bác bỏ một cách có hệ thống. Tình trạng bất ổn về dầu mỏ ở eo biển Hormuz dưới thời Tổng thống Trump và Iran, vốn đã định hình môi trường sau ngày 17/6, không chỉ đơn thuần là một chương khác trong lịch sử lâu dài của những hành động liều lĩnh ở vùng vịnh Ba Tư. Nó đại diện cho một sự thay đổi về chất lượng trong cấu trúc rủi ro làm nền tảng cho nguồn cung năng lượng toàn cầu, và thị trường vẫn chưa phản ánh điều đó vào giá cả.

Dù eo biển Hormuz đã được mở lại sau thỏa thuận ngừng bắn, phát biểu cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran cho thấy nguy cơ địa chính trị vẫn hiện hữu. Thị trường dầu mỏ vì thế tiếp tục phải định giá thêm một "phần bù rủi ro", ngay cả khi nguồn cung đã dần phục hồi.

Hormuz vẫn là điểm nghẽn chiến lược

Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và một phần lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Bất kỳ căng thẳng quân sự nào tại khu vực này đều có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Dù lưu thông hàng hải đã được khôi phục, các vụ tấn công tàu thương mại và hoạt động quân sự giữa Mỹ và Iran khiến giới vận tải và bảo hiểm vẫn đánh giá khu vực này có mức rủi ro cao.

Ông Trump gây sức ép với Iran

Chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục khẳng định sẽ bảo vệ tự do hàng hải tại Hormuz và sẵn sàng đáp trả nếu Iran đe dọa các tuyến vận chuyển quốc tế.

Thông điệp này nhằm răn đe Tehran, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng lo ngại về khả năng xung đột tái bùng phát. Chỉ cần xuất hiện một sự cố quân sự hoặc một vụ tấn công tàu dầu, giá dầu có thể phản ứng rất mạnh do thị trường luôn nhạy cảm với các rủi ro nguồn cung.

Giá dầu được hỗ trợ bởi "phần bù rủi ro"

Điểm đáng chú ý là giá dầu hiện không tăng chủ yếu vì thiếu nguồn cung, mà do nhà đầu tư cộng thêm chi phí rủi ro địa chính trị.

Chi phí bảo hiểm tàu biển, cước vận tải và các biện pháp an ninh đều tăng, khiến dầu vận chuyển qua Hormuz trở nên đắt đỏ hơn. Điều này tạo ra một "phần bù rủi ro" giúp giá dầu duy trì ở mức cao hơn so với khi chỉ xét yếu tố cung - cầu.

Dư cung vẫn là yếu tố kiềm chế giá

Ở chiều ngược lại, thị trường vẫn chịu áp lực từ: Nguồn cung phục hồi sau khi Hormuz hoạt động trở lại. OPEC+ tăng sản lượng. Nhu cầu tiêu thụ tại Trung Quốc còn yếu. Tồn kho dầu toàn cầu có xu hướng tăng.

Vì vậy, nếu căng thẳng Mỹ - Iran không leo thang thành gián đoạn thực sự đối với nguồn cung, giá dầu khó duy trì ở mức quá cao trong thời gian dài.

Điều thị trường đang theo dõi

Các nhà đầu tư hiện tập trung vào bốn yếu tố chính: Khả năng duy trì ngừng bắn giữa Mỹ và Iran. Mức độ an toàn của hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Chính sách sản lượng của OPEC+. Diễn biến nhu cầu dầu từ Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á.

Những yếu tố này sẽ quyết định liệu thị trường quay trở lại trạng thái dư cung hay tiếp tục duy trì mức giá cao do rủi ro địa chính trị.

Thông điệp cứng rắn của Tổng thống Trump cho thấy căng thẳng với Iran vẫn chưa kết thúc, dù Hormuz đã mở lại. Trong ngắn hạn, rủi ro địa chính trị tiếp tục hỗ trợ giá dầu thông qua chi phí bảo hiểm và vận chuyển cao hơn.

Tuy nhiên, về trung hạn, xu hướng giá vẫn phụ thuộc vào cán cân cung - cầu. Nếu nguồn cung tiếp tục tăng và nhu cầu toàn cầu phục hồi chậm, thị trường nhiều khả năng sẽ chịu áp lực dư cung, khiến "phần bù rủi ro" trở thành yếu tố chính giữ giá dầu không giảm quá sâu, thay vì tạo ra một chu kỳ tăng giá mới.

Nh.Thạch

AFP