Thị trường chứng khoán Việt Nam 'quy hoạch lại'

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 139/2025/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2021/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 69/2023/TT-BTC), liên quan đến lộ trình sắp xếp lại các thị trường giao dịch chứng khoán.

Cuộc "di chuyển" lịch sử

Theo đó, chậm nhất đến hết ngày 31/12/2026, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HoSE) phải hoàn thành việc tiếp nhận cổ phiếu của các tổ chức niêm yết chuyển từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

Sự kiện chuyển gần 300 mã cổ phiếu từ HNX sang HoSE đánh dấu một cuộc cải tổ toàn diện về mặt cấu trúc hệ thống. Trong suốt hơn hai thập kỷ vận hành, HNX đã làm tròn sứ mệnh lịch sử khi là "bệ phóng" cho hàng trăm doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận với kênh huy động vốn đại chúng.

Gần 300 mã cổ phiếu từ HNX sắp chuyển sang HoSE.

Tuy nhiên, việc tồn tại hai sàn giao dịch cùng niêm yết một loại tài sản (cổ phiếu) vô hình trung tạo ra sự phân tán về dòng tiền, gây trùng lặp nguồn lực quản lý và khiến khối ngoại gặp không ít khó khăn trong việc định vị quy chuẩn phân hạng.

Việc quy tụ toàn bộ cổ phiếu về "một nhà" giúp hiện thực hóa mô hình chuyên môn hóa triệt để dưới sự điều phối chung của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX).

Trong đó, HoSE – "ngôi nhà chung" của thị trường cổ phiếu định vị trở thành trung tâm giao dịch tập trung duy nhất dành cho các sản phẩm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm. Với hạ tầng công nghệ được nâng cấp đồng bộ, HoSE sẽ là nơi tập trung thanh khoản, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành cho cả các công ty chứng khoán lẫn nhà đầu tư.

Còn HNX – trung tâm của các công cụ tài chính chuyên biệt, sau khi chuyển giao mảng cổ phiếu, không hề giảm đi vai trò, mà sẽ tập trung toàn lực để tổ chức, vận hành các mảng cốt lõi mang tính chiều sâu bao gồm: thị trường trái phiếu (trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ), TTCK phái sinh, thị trường các-bon và sàn giao dịch vốn dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (start-up).

Giới chuyên môn đánh giá việc phân định rõ “HoSE trị cổ phiếu, HNX trị phái sinh và trái phiếu” là bước đi bắt buộc để đưa TTCK Việt Nam tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế. Thay vì cạnh tranh hoặc dẫm chân lên nhau, mỗi sở chứng khoán giờ đây có một không gian riêng để tối ưu năng lực quản lý giám sát và phát triển sản phẩm chiều sâu.

Sự quy tụ này nâng tầm vị thế của sàn HoSE, tạo ra một rổ hàng hóa tập trung, minh bạch và có quy mô đủ lớn để các quỹ đầu tư quốc tế lớn (như các quỹ mô phỏng chỉ số FTSE Russell hay MSCI) dễ dàng phân bổ danh mục mà không cần phân tán nguồn lực phân tích giữa hai sàn.

Động lực cho dòng tiền cuối năm

Bên cạnh làn sóng tái cấu trúc mang tính nền tảng, bức tranh TTCK Việt Nam giai đoạn nửa cuối năm đang hội tụ những xung lực mạnh mẽ từ các yếu tố vĩ mô và nội tại doanh nghiệp để chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Hệ thống số liệu thống kê cho thấy nền tảng cơ bản của thị trường đang cực kỳ vững chắc. Dự báo lợi nhuận của toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết trong năm nay sẽ đạt mức tăng trưởng bình quân khoảng 21%. Nhờ kết quả kinh doanh phục hồi mạnh mẽ (đặc biệt ở các nhóm ngành xương sống như ngân hàng, bán lẻ, dầu khí và bất động sản khu công nghiệp), định giá của thị trường đang rơi vào vùng vô cùng hấp dẫn.

Mức P/E (hệ số giá trên thu nhập) dự phóng cho toàn bộ chỉ số VN-Index hiện chỉ dao động ở mức 12,2 lần. Đặc biệt, nếu loại trừ tác động mang tính cục bộ của nhóm cổ phiếu Vingroup, mức P/E thực tế của phần còn lại chỉ rơi vào khoảng 10,1 lần - một con số thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 5 năm qua và vượt trội về độ rẻ so với các thị trường khu vực như Thái Lan, Indonesia hay Malaysia. Điều này tạo ra một "tấm đệm an toàn" cực tốt cho dòng tiền trung và dài hạn tham gia giải ngân.

Lộ trình nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Market) lên thị trường mới nổi (Emerging Market) bởi tổ chức FTSE Russell đang đi vào giai đoạn nước rút. Những nỗ lực tháo gỡ nút thắt về yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (Non-funding pre-trade) và việc dồn toàn bộ cổ phiếu về HoSE để làm sạch, đồng bộ hóa dữ liệu chính là những điểm cộng lớn trong mắt các tổ chức xếp hạng.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, việc nâng hạng sẽ góp phần nâng cao uy tín của thị trường, cải thiện thanh khoản, đa dạng hóa cơ cấu nhà đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi hơn để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn với chi phí hợp lý.

Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn, đồng thời bảo đảm tính công khai, minh bạch, an toàn của thị trường và quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Nhiều định chế tài chính lớn đã đưa ra những kịch bản tăng trưởng rất lạc quan cho giai đoạn cuối năm. Điển hình như báo cáo chiến lược mới nhất của Chứng khoán VNDirect đã đưa ra dự báo chỉ số VN-Index hoàn toàn có cơ hội hướng tới vùng 2.014 điểm trong một kịch bản dòng tiền kích hoạt "sóng lớn" nhờ các cải cách thị trường và tăng trưởng vĩ mô ổn định.

Dù bức tranh tổng thể mang sắc thái tích cực, các chuyên gia cũng lưu ý dòng tiền trong những tháng cuối năm sẽ có sự phân hóa sâu sắc chứ không tăng trưởng đồng thuận theo kiểu "nước lên thuyền lên". Dòng tiền thông minh sẽ tập trung đậm đặc ở các nhóm ngành có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng.

Trong đó nhóm ngân hàng và chứng khoán tiếp tục là nhóm dẫn dắt cuộc chơi nhờ quy mô vốn hóa lớn, hưởng lợi trực tiếp từ việc thanh khoản hệ thống được khơi thông sau khi gom các mã về một sàn và các giải pháp thanh toán mới trực tuyến được thắt chặt an toàn.

Bên cạnh đó, nhóm đầu tư công và bất động sản khu công nghiệp hưởng lợi từ tốc độ giải ngân vốn ngân sách và làn sóng dịch chuyển nhà máy toàn cầu vào Việt Nam.

Còn các nhóm ngành phòng thủ/hàng hóa như phân bón, hóa chất có xu hướng giữ nhịp tốt nhờ sự biến động từ thị trường địa chính trị thế giới giúp giá đầu ra neo ở mức cao.

Hải Giang