Hoàn thiện khung pháp lý cho giao dịch điện tử đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường chứng khoán

Thúc đẩy giao dịch điện tử phát triển

Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức cung cấp dịch vụ trên thị trường chứng khoán. Định danh điện tử (eKYC), xác thực sinh trắc học, hợp đồng điện tử hay kết nối qua giao diện lập trình ứng dụng (API) đã trở thành xu hướng phổ biến trên nhiều thị trường tài chính.

Tại Việt Nam, phần lớn công ty chứng khoán đã triển khai mở tài khoản trực tuyến bằng eKYC, đồng thời áp dụng nhiều phương thức xác thực điện tử để bảo đảm an toàn giao dịch. Trong bối cảnh FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và sẽ chính thức đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số từ tháng 9/2026, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho giao dịch điện tử trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng các chuẩn mực quốc tế về minh bạch, khả năng tiếp cận và an toàn hệ thống.

Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức cung cấp dịch vụ trên thị trường chứng khoán. Ảnh: An Thư

Sau hơn 8 năm thực hiện, Thông tư số 134/2017/TT-BTC và Thông tư số 73/2020/TT-BTC đã tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động giao dịch chứng khoán trực tuyến. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh của công nghệ và các mô hình dịch vụ mới, nhiều quy định không còn phù hợp, như chưa có hướng dẫn về eKYC, hợp đồng điện tử, API, xác thực giao dịch theo từng loại hình hoặc cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch trực tuyến.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán nhằm thay thế hai thông tư hiện hành, hướng tới hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, phù hợp với các văn bản pháp luật có liên quan về giao dịch điện tử.

Dự thảo bổ sung nhiều quy định mới về cung cấp dịch vụ trực tuyến. Theo đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ phải công khai đầy đủ thông tin tới khách hàng; quy định rõ trách nhiệm trong các khâu mở tài khoản, xác thực giao dịch, kiểm soát tính hợp lệ của lệnh và kết nối hệ thống với bên thứ ba thông qua API.

Đáng chú ý, lần đầu tiên dự thảo quy định cụ thể các hình thức xác thực giao dịch điện tử. Thông tin sinh trắc học của khách hàng phải được đối chiếu với dữ liệu trong chip căn cước công dân, tài khoản VNeID hoặc cơ sở dữ liệu đã được xác thực của cơ quan công an nhằm nâng cao độ chính xác trong nhận diện khách hàng và hạn chế nguy cơ giả mạo.

Tăng cường an toàn giao dịch, củng cố niềm tin nhà đầu tư

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Bùi Hoàng Hải cho biết, chuyển đổi số đang trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, đồng thời là điều kiện quan trọng để đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường theo chuẩn quốc tế. Theo ông Hải, từ phương thức giao dịch truyền thống, đến nay toàn bộ hoạt động đặt lệnh trên thị trường đã được thực hiện trực tuyến. Trong những năm gần đây, các công ty chứng khoán liên tục ra mắt dịch vụ mở tài khoản eKYC, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và nhiều giải pháp hỗ trợ nhà đầu tư hiện đại. Chuyển đổi số đã giúp gia tăng mạnh thanh khoản thị trường.

Trong thời gian tới, hướng tới mục tiêu duy trì nâng hạng và tiếp tục hướng đến các cấp độ nâng hạng cao hơn, UBCKNN sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi Luật Chứng khoán; bổ sung các quy định về quản lý, giám sát ứng dụng công nghệ thông tin, cơ chế thử nghiệm sandbox và các quy định liên quan đến bảo mật dữ liệu. Theo ông Bùi Hoàng Hải, chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành thị trường mà còn hướng tới xây dựng một TTCK hiện đại, minh bạch, an toàn và hội nhập quốc tế.

Trao đổi với phóng viên ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng, việc xây dựng Thông tư thay thế Thông tư số 134 và Thông tư số 73 sẽ tạo bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán. Các quy định mới về eKYC, hợp đồng điện tử, xác thực sinh trắc học và kết nối API không chỉ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, an toàn và hiệu quả vận hành của thị trường.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, việc chuẩn hóa các quy định về định danh điện tử, xác thực sinh trắc học và quản lý giao dịch trực tuyến sẽ giúp hạn chế các hành vi gian lận, thao túng hoặc lợi dụng tài khoản để thực hiện các giao dịch không minh bạch. Đây là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng vận hành và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, ý nghĩa của những thay đổi này không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hoạt động giao dịch điện tử mà còn thể hiện quyết tâm hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam. Đây cũng là một trong những nội dung được các tổ chức xếp hạng như FTSE Russell và MSCI theo dõi khi đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chí về minh bạch, khả năng tiếp cận và chất lượng vận hành của thị trường.

Tấn Minh